Παράπλευρες απώλειες

 
ΧΡΗΣΤΟΣ
B.ΜΑΣΣΑΛΑΣ

Το κυρίαρχο για τις κατασκευές είναι να ανταποκρίνονται στον ρόλο για τον οποίο έχουν σχεδιαστεί και να λειτουργούν με ασφάλεια. Για την αντιμετώπιση ακραίων καταστάσεων, που μπορούν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη ζωή τους, οι σχεδιαστές, στην υπέρβαση ενός άνω ορίου λειτουργίας τμήματός τους, προβλέπουν παύση της λειτουργίας τους, με καταστροφή αυτού του τμήματος. Με τον τρόπο αυτό προλαμβάνονται καταστροφές με μικρό κόστος. Για παράδειγμα, τη στιγμή που ένα ηλεκτρικό κύκλωμα υπερφορτώνεται, το πρώτο εξάρτημα που καταστρέφεται είναι η ασφάλεια. Με άλλα λόγια το ασθενέστερο τμήμα του δικτύου θα καταστραφεί σώζοντας ολόκληρο το κύκλωμα.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει με όλες τις κατασκευές. Για παράδειγμα, μια γέφυρα καταρρέει (η παύει να είναι λειτουργική) τη στιγμή που μια συνιστώσα της κληθεί να παραλάβει φορτίο μεγαλύτερο εκείνου για το οποίο έχει σχεδιαστεί. Κατά συνέπεια, το ενδιαφέρον στις κατασκευές επικεντρώνεται σε εκείνες τις συνιστώσες τους που θα υπερβούν πρώτες τα όρια ασφαλείας τους. Έτσι, στις συντηρήσεις των κατασκευών οι επιδιορθώσεις αρχίζουν τη στιγμή που η αντοχή μιας και μόνο συνιστώσας τους προσεγγίζει το όριο της προβλεπόμενης αντοχής της.

Κάτι ανάλογο θα περίμενε κανείς να συμβαίνει και στην περίπτωση της κοινωνίας.

Τι όμως συμβαίνει;

Στην κοινωνία υπάρχει η άποψη σύμφωνα με την οποία η ποιότητα του συνόλου μπορεί και οφείλει να μετριέται με βάση τον μέσο όρο ποιότητας των επιμέρους τμημάτων της. Μάλιστα, όταν συμβεί κάποιο από τα μέρη της να πέσει κάτω από τον μέσο όρο, αυτό θα επηρεάσει, σύμφωνα με την κρατούσα άποψη, μόνο το συγκεκριμένο τμήμα και σχεδόν καθόλου την ποιότητα και βιωσιμότητα του συνόλου. Για παράδειγμα, ως δείκτης οικονομικής ευημερίας ή επιτυχίας στην αντιμετώπιση κάποιου προβλήματος δημόσιας υγείας λαμβάνεται ο μέσος πλούτος ή η κατάσταση υγείας του μέσου όρου των μελών της κοινωνίας, αντίστοιχα. Όμως, η έκταση της ανισότητας σπάνια λαμβάνεται υπόψη για τους κινδύνους που μπορεί να επιφέρει στην κοινωνία. Κατά τον Z. Bauman (Παράπλευρες Απώλειες, εκδόσεις εικοστού πρώτου, 2012): «το μήνυμα που κομίζει μια τέτοια επιλογή είναι πως η ανισότητα καθαυτή δεν είναι ούτε κίνδυνος για την κοινωνία ως σύνολο ούτε πηγή προβλημάτων που επηρεάζουν την κοινωνία συνολικά». Από την ιστορία είναι γνωστό ότι, η φτώχεια και η χρόνια ανεργία, αποτέλεσμα της κοινωνικής ανισότητας, ενισχύουν την παραβατικότητα και τη συρρίκνωση των πολιτικών ελευθεριών.

Οι οικονομικές κρίσεις, οι επιδημίες και οι φυσικές καταστροφές δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο βαθμό ασφαλείας από όλα τα κοινωνικά μέρη. Οι λόγοι είναι προφανείς, οι φτωχοί, οι κάθε μορφής μετανάστες και όλοι όσοι στερούνται τα δικαιώματα του πολίτη είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στους κινδύνους. Η πιθανότητα να γίνει κάποιος «παράπλευρο θύμα» μιας καταστροφής- φυσικής, πανδημίας, ανθρωπίνου εγχειρήματος-είναι μια από τις εκφάνσεις της κοινωνικής ανισότητας, γεγονός που τονίζει το πρόβλημα της κοινωνικής ανισότητας στη σύγχρονη πολιτική πρακτική. Με τον όρο «παράπλευρες απώλειες» βαφτίζονται εκείνες οι απώλειες που θεωρούνται μη σημαντικές ώστε να δικαιολογήσουν το κόστος πρόληψής τους ή μη αναμενόμενες...
Σήμερα...

Η κοινωνία μας αντιμετωπίζει μια πανδημία με επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων, όπως επίσης και σε όλους τους κοινωνικούς και οικονομικούς της δείκτες. Όπως είναι γνωστό, υπάρχουν στη χώρα μας δομές μεταναστών, αλλά και άλλες συμπολιτών μας με κάποιες ιδιαιτερότητες και αδυναμίες. Η μέχρι τώρα αντιμετώπιση των δομών αυτών από την επίσημη πολιτεία δεν είχε χαρακτηριστικά ανισοτήτων και έτσι οφείλει να συνεχίσει... Η κοινωνία που αναδύεται θα ενσωματώσει στάσεις και συμπεριφορές από την περίοδο της σημερινής κρίσης, και οι σημερινές συμπεριφορές συνιστούν παρακαταθήκη. Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη οι πολίτες να απαιτούν από τους κυβερνώντες να ακολουθούν, στην αποτύπωση της ευημερίας τους, όχι την πρακτική του μέσου όρου αλλά την πρακτική ασφάλειας των κατασκευών και να διερευνούν με ευαισθησία τις ανισότητες που υποσκάπτουν τα θεμέλια της κοινωνίας του συμβολαίου...

Ο κόσμος όλος βρίσκεται, λόγω και του καταστρεπτικού ιού, σε κρίση. Μετά την αντιμετώπιση της πανδημίας, καμιά κυβέρνηση δεν θα είναι ικανή να ισοσκελίσει τα βιβλία της. Και χωρίς ισοσκελισμένα βιβλία δεν θα μπορεί να ασκήσει κοινωνική πολιτική. Το κοινωνικό κράτος δεν θα είναι πλέον βιώσιμο και μόνον ένας «κοινωνικός πλανήτης» θα μπορεί να αναλάβει τον ρόλο που προσπάθησαν να καλύψουν τα κοινωνικά κράτη. Ο ιός είναι ίσως η ευκαιρία να γεννηθεί μια νέα παγκόσμια κουλτούρα προς όφελος του ανθρωπίνου είδους... Ίδωμεν...

matrix24.gr