ΟΙ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΕΣ, ΚΑΠΟΤΕ…

    

     Στο σχολείο του, σε μεγαλύτερη τάξη, έτυχε να φοιτά ο Σιδέρης (Ισίδωρος) Ισιδωρόπουλος. Την Πρωτομαγιά του 1976 υπήρξε ο πρώτος νεκρός της μεταπολίτευσης. Ο πρώτος άγνωστος νεκρός της Νέας Δημοκρατίας. Το πρώτο λησμονημένο θύμα της κρατικής καταστολής και της αστυνομικής βίας, μετά την Χούντα. Θα ετοιμαζόταν πια για σύνταξη, αν ζούσε και δεν πέθαινε παλικαράκι.

     Πολλοί οι νεκροί της ημέρας. Οι νεώτεροι δεν είχαν βέβαια τέτοιες αναμνήσεις αλλά οι πιο παλιοί είχαν προλάβει τον αντρειωμένο Αλέξανδρο Παναγούλη. Η γενιά του ΕΑΜ, που είχαν φύγει σχεδόν όλοι, την ημέρα αυτή θυμόταν τους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής και ξεχωριστά τον λεβέντη διερμηνέα Ναπολέοντα Σουκατζίδη. Το προσφυγάκι που γλύτωσε από τον Κεμάλ αλλά όχι και από τον Χίτλερ.

     Τη μέρα αυτή όμως εκείνος πρώτα από όλους θυμόταν τον Λούη Τίκα. Ως Σταυρουλάκης έφυγε στις αρχές του 20 ου αιώνα μετανάστης στην Αμερική αλλά τέσσερα χρόνια μετά, στα 1910, πολιτογραφήθηκε στο Ντένβερ του Κολοράντο σαν Λούις Τίκας. Είχε πρωτομάθει για αυτόν κάποτε στην Κρήτη, μια Πρωτομαγιά που βρέθηκε εκεί για λόγους οικογενειακούς. Σε όλη την Ελλάδα το ΚΚΕ έκανε συγκέντρωση ξεχωριστή από την επίσημη, που ήταν στα κατά τόπους Εργατικά Κέντρα. Μόνο εκεί τα πράγματα ήταν ανάποδα κι ο επίσημος εορτασμός των εργατών γινόταν στο χωριό καταγωγής του ΛΟΥΗ ΤΙΚΑ.

     Ανθρακωρύχος όπως και στο Λαύριο των αγώνων, όπου έμενε ο παλιός. Τόπος με ιστορία από την αρχαιότητα αλλά γνωστός και από τους πρωτοπόρους αγώνες στον 19ο αιώνα μιας εργατικής τάξης πολύ νεαρής και πολύ γενναίας. Ίσως γι αυτό ταυτιζόταν τόσο η ημέρα στο μυαλό του με τον ξεχασμένο ήρωα της ξενιτιάς.

     Στις ημέρες μας όλη η συζήτηση γίνεται για τους επιστήμονες που διαπρέπουν στον κόσμο και μας κάνουν περήφανους. Αυτούς τους έστειλε έξω μια Ελλάδα που κυνηγάει το παραπάνω και συχνά το πετυχαίνει. Και εκεί τους υποδέχθηκε μια νέα πατρίδα που υπολόγισε προσεκτικά το πόσα έχει να ωφεληθεί από το μυαλό τους. Η Ελλάδα εκείνη όμως πάλευε για να επιζήσει και η υποδοχή των ανειδίκευτων και αναλώσιμων εργατών δεν ήταν η ίδια. Οι μετανάστες εξ Ελλάδος θεωρούνταν χειρότεροι κι από Ιταλοί. Μαφιόζοι και πουτάνες και αναρχικά στοιχεία Και της Κρήτης τα παιδιά; Οι χειρότεροι, γιατί επιπλέον γνώριζαν από όπλα και επαναστάσεις.

     Στη δεκαετία εκείνη μια χώρα 2,5 εκατομμυρίων, μικρότερη κι από την Αλβανία, στέλνει στην Αμερική 170.000 μετανάστες. Ο διάσημος συμπατριώτης μας ηγείτο των μαυρομπότηδων, των ελλήνων ανθρακωρύχων του Κολοράντο που είχαν για αφεντικό τους τον διαβόητο Ροκφέλλερ. Σύντομα έγινε το σύμβολο των ανθρακωρύχων κάθε εθνικότητας και συνάντησε τον θάνατο στην σφαγή του Λάντλοου, που την εκτέλεσαν αδίστακτα ο κυβερνητικός στρατός και ο ιδιωτικός στρατός των Εταιρειών.

     Τον Οκτωβρη του 1913 ο κυβερνήτης της Πολιτείας στρατολόγησε 258 βοηθούς σερίφη, όλοι τους κατακάθια, με αποστολή την καταστολή των εργατών. Τα σωματεία δήλωσαν τότε ως φρουρούς, τους συνδικαλιστές προκειμένου να οπλοφορούν νόμιμα. Στα τρία προηγούμενα χρόνια είχαν ήδη χάσει τη ζωή τους στα ορυχεία 618 εργάτες Γενάρη του 1913 γίνονται δύο δολοφονικές απόπειρες εναντίον από τους ανθρώπους των Εταιρειών. Το φθινόπωρο σε μεγάλη απεργία στο Λάντλοου επεμβαίνει η Εθνοφρουρά, υποσχόμενη αρχικά αμεροληψία για να κατασφάξει τελικά όσους έψαχναν τα δίκια τους.

     Γι αυτόν ακολουθούν συλλήψεις και φυλακίσεις κι ενώ πίσω στην Ελλάδα η Τουρκία αίρει και τις τελευταίες της απαιτήσεις για την Κρήτη, οι Έλληνες στο Κολοράντο γιορτάζουν θορυβωδώς το Πάσχα. Μόλις την επομένη, 20 Απρίλη, ξεσπούν φοβερά επεισόδια με 50 εργάτες νεκρούς εκ των οποίων οι 17 Έλληνες. Ο τελευταίος που έπεσε, στις 21, ήταν ο αρχηγός με τρείς σφαίρες στην πλάτη. Υπάρχει το μνημείο του εκεί και τον τιμά κάθε χρόνο η Ομογένεια και πίσω στην πατρίδα η Πρωτομαγιά γιορτάζεται, δικαίως, στο χωριό του. Δεν ξέρω αν γράφτηκαν τραγούδια γι αυτόν στην Ελλάδα αλλά στα ρεμπέτικα της Αμερικής η ιστορία των Ελλήνων ανθρακωρύχων κατείχε θέση ξεχωριστή.