Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΗΛΕΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΝ ΜΕΣΩ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ

Άρθρο του Βιδάκη Παρασκευά, (ΤΕ)Μηχανικός, Κ.Υ. ΕΚΑΒ

Σε μία αμιγώς ευνομούμενη κοινωνία, σημαντικό ρόλο για την ευημερία των πολιτών της, αποτελεί η υγεία, η παιδεία και η αξιοπρέπεια. Οι πολίτες πρέπει να απολαμβάνουν  υπηρεσίες υγείας, από τους επαγγελματίες της υγείας, είτε αυτές αφορούν την επείγουσα έκτακτη ανάγκη, είτε τη νοσηλεία, είτε την φροντίδα κατ’ οίκον. Η Ελλάδα δαπάνησε 1.623,00 € ανά άτομο για υγειονομική περίθαλψη ενδεικτικά το 2017, το οποίο είναι πολύ χαμηλό, από τον μέσο όρο της ΕΕ, με 2.884,00 €

Τα βασικά χαρακτηριστικά των υπηρεσιών υγείας είναι τα εξής: θα πρέπει να είναι διαθέσιμες στον πληθυσμό, να είναι προσβάσιμες σε όλη την διάρκεια του 24ωρου, σε όποιο σημείο της χώρας κι αν βρίσκεται ο πολίτης, να καλύπτουν την πρόληψη και τη θεραπεία, να γίνονται αποδεκτές από τους πολίτες, κι  αυτό φυσικά,  έχει απόλυτη σχέση με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, το επαγγελματικό και επιστημονικό επίπεδο των εργαζομένων, καθώς την πληρότητα και την αρτιότητα των εγκαταστάσεων. 

Σήμερα, τα αναπτυγμένα κράτη, όπως άλλωστε και η χώρα μας, με αρωγό την τεχνολογία,  η οποία συνεχώς εξελίσσεται, καθώς και τις τηλεπικοινωνίες, παρέχει υπηρεσίες στους πολίτες των απομακρυσμένων περιοχών, μέσω των επαγγελματιών υγείας, κι όπου αυτό είναι εφικτό, με τη βοήθεια δικτύων, μηχανημάτων και εξειδικευμένου ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, αποσκοπώντας, να μειώσει τα κόστη αφενός και αφετέρου, οι κάτοικοι αυτών των  περιοχών, να μην στερούνται των υπηρεσιών υγείας σε όλες τις βαθμίδες και τα επίπεδα. Η σημαντική αυτή βοήθεια, η οποία αφορά στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση ασθενειών, είναι η Τηλεϊατρική.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει την ηλεκτρονική υγεία ως, «... η χρήση σύγχρονων τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνιών για την κάλυψη των αναγκών των πολιτών, των ασθενών, των επαγγελματιών του τομέα της υγείας, των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής» Η πολιτική υγείας, που αναπτύσσει η χώρα μας όχι μεμονωμένα, αλλά συλλογικά, ως κυβερνητική πολιτική^, για τη διασφάλιση και βελτίωση του επιπέδου υγείας των κατοίκων του, ιδιαίτερα δε σε εκείνους των απομακρυσμένων περιοχών και εξ αιτίας της μορφολογίας του εδάφους, νησιωτικές,  και ορεινές, θέλει, μέσω της τηλεϊατρικής, να εκμηδενίσει τις αποστάσεις, φέρνοντας το γιατρό κοντά στον πάσχοντα, παρέχοντάς του όμως, ταυτόχρονα, την ίδια ποιότητα υπηρεσιών, όπως θα συνέβαινε στη δια ζώσης επίσκεψη.

Εικόνα 1, Τηλεϊατρική, τι σημαίνει και γιατί πρέπει να σας ενδιαφέρει

Η εμφάνιση της ασθένειας Covid-19,  η οποία έχει εξελιχθεί σε πανδημία μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, κι έχει στοιχίσει τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων,   ώθησε τις κυβερνήσεις του κόσμου να λάβουν μέτρα, προκειμένου να μειώσουν τον κίνδυνο εξάπλωσης της. Με αυτό το σκεπτικό ότι πανδημία, είχε να εμφανιστεί στον πλανήτη τα τελευταία 100 χρόνια και με το σύστημα υγείας σε όλες τις χώρες να καταρρέει, εξ αιτίας της  ραγδαίας μετάδοσης του ιού στους ανθρώπους, προκαλώντας σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα, με συνέπεια τον θάνατο ή αναπτύσσοντας άλλα κρίσιμα νοσήματα για τον άνθρωπο, οι κυβερνήσεις, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, αναγκάστηκαν κατόπιν αυστηρών συστάσεων των ειδικών επιστημόνων, να  πάρουν τα εξής μέτρα : Ελάχιστη απόσταση, μεταξύ των ατόμων, τουλάχιστον 2 μέτρα, εφαρμογή απλής υφασμάτινης ή τύπου χειρουργικής μάσκας, καλό πλύσιμο των χεριών, καλός αερισμός των χώρων(ΠΟΥ), μείωση των μετακινήσεων ηλικιωμένων ατόμων ή αναπήρων, ή ατόμων που διαμένουν μόνοι, ή άλλων ευπαθών ομάδων. Με δεδομένο, ότι η νησιωτική Ελλάδα, καθώς και η ορεινή  αποτελούν συχνά εμπόδια πρόσβασης των κατοίκων τους, σε υγειονομικούς σχηματισμούς ή ανάσχεσης των κατοίκων της ηπειρωτικής χώρας, προς τα νοσοκομεία αναφοράς και προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού, υιοθετήθηκε, ένα σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, το οποίο ναι μεν προ-υπήρχε του ιού, ωστόσο δεν είχε τύχει εφαρμογής. Κι αυτό το σύστημα είναι η εξ’ αποστάσεως διάγνωση και παροχή υγειονομικής περίθαλψης, από τους επαγγελματίες υγείας, η τηλεϊατρική.

Εικόνα 2, Δυνατότητες Λειτουργίας της Τηλεϊατρικής

 Η τηλεϊατρική έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει πολλές από τις βασικές προκλήσεις στην παροχή υπηρεσιών υγείας, όχι μόνο για τον πληθυσμό ο οποίος δεν έχει άμεση πρόσβαση σε υγειονομικό κέντρο για τους προαναφερθέντες λόγους, αλλά ιδιαίτερα λόγω του ιού SARS-Cov-2, γιατί  μπορεί να μας βοηθήσει να αποφύγουμε την άμεση φυσική επαφή και να  μειώσουμε τον κίνδυνο μετάδοσης. Τέλος παρέχει στην κοινότητα συνεχή φροντίδα κατ’ οίκον σε ασθενείς,  με τρία βασικά εργαλεία: θερμόμετρο, πιεσόμετρο, οξύμετρο, καθώς μπορεί να πραγματοποιηθεί και εξέταση παιδιών. Το πρόβλημα που εμφανίζεται με την τηλεϊατρική και δεν έχει επιλυθεί ή θα επιλυθεί,  είναι οι εργαστηριακοί ή αιματολογικοί έλεγχοι. Η ταχεία εξέλιξη της τεχνολογίας των Η/Υ, των φορητών συσκευών(Laptop, Tablet, ipad, smartphones), έφεραν  επανάσταση στην αμφίδρομη επικοινωνία  γιατρού - χρήστη, τόσο μεταξύ τους, όσο  και στην διασύνδεση  με άλλους χρήστες μέσω αυτών των συσκευών και του διαδικτύου. Έτσι με μία τέτοια συσκευή σε συνδυασμό με άλλες κατάλληλες συσκευές μέτρησης του οξυγόνου στον οργανισμό, της θερμοκρασίας, της πίεσης κλπ μπορεί ένας Ιατρός ή ένας επαγγελματίας υγείας να προσφέρει ιατρική βοήθεια, διάγνωσης, συνταγογράφησης, όταν τα συμπτώματα είναι στην αρχική τους μορφή(ιδιαίτερα για την Covid-19), όπως προαναφέρθηκε, συμβουλευτική, ή στήριξη ψυχολογική, την οποία χρειάζονται αδιαμφισβήτητα τα άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες και πρέπει να παραμείνουν σπίτι.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Covid-19, είναι η ασθένεια ενώ ο SARS-Cov-2 είναι ο ιός, ο Κορωνοϊός (Coronavirus)

Εικόνα 3, Λόγοι  πίεσεων που δέχονται τα συστήματα Υγείας

Το νομικό πλαίσιο, που διέπει τη λειτουργία της τηλεϊατρικής στην Ελλάδα είναι ο Νόμος 3984/2011 άρθρο 66, παραγρ.1. Ωστόσο, η πιο ολοκληρωμένη προσπάθεια ως προς τη χρήση της στην Ελλάδα είναι το Ε.ΔΙ.Τ.(Εθνικό Δίκτυο Τηλεϊατρικής, Τμήμα 2^ης ΥΠΕ Πειραιώς και Αιγαίου, με χρηματοδότηση από το Ε.Π.«ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ» 2007-2013)^, το οποίο   ξεκίνησε την παραγωγική του λειτουργία το 2016.

Στην Ελλάδα έχουμε 30  Σταθμούς Τηλεϊατρικής Ιατρού-ασθενούς τοποθετημένους σε απομακρυσμένα σημεία, από τα Κύθηρα μέχρι το Καστελόριζο και από τη Λήμνο μέχρι τις Οινούσσες, ενώ 12 Σταθμούς Τηλεϊατρικής Ιατρού Συμβούλου σε μεγάλα Νοσοκομεία της 2^ηΔΥΠε. Επίσης, ένα  Σταθμό Τηλεϊατρικής Ιατρού Συμβούλου στο ΕΚΕΠΥ, με Κέντρο Δεδομένων(Data center)  να φιλοξενείται στην κοινωνία της πληροφορίας.

Η Κοινή Υπουργική Απόφαση της 30ης Μαΐου 2020(Νόμος 4690/2020-ΦΕΚ104/Α/30-5-2020) η οποία ίσχυσε για το διάστημα  έξι μηνών, στο άρθρο 16 τονίζει σε δύο σημεία της, ότι η παροχή ιατρικής βοήθειας από τον υπεύθυνο γιατρό προς το ύποπτο κρούσμα κορονοϊού θα γίνεται μέσω τηλεϊατρικής, για τον περιορισμό της νόσου, ενδεικτικά αναφέρουμε, ότι οι συμβεβλημένοι ιατροί του ΕΟΠΥΥ καθώς και οι οικογενειακοί ιατροί Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, δύνανται να κάνουν κατ’ οίκον επισκέψεις ή και εξ αποστάσεως, με ασφαλή μέσα επικοινωνίας σε ασφαλισμένους, αλλά και ανασφάλιστους που νοσούν, ή εμφανίζουν συμπτώματα κορονοϊού. Η αμοιβή τους δε για την εξ αποστάσεως επικοινωνία, ορίζεται στο ποσόν των 10,00€ ανά συνεδρία, για τις 14 ημέρες παρακολούθησής τους. Ωστόσο, ο ιατρικός κόσμος ήταν απροετοίμαστος, αφού οι περισσότεροι γιατροί πίστευαν ότι αυτό το σύστημα δεν τους αφορά, κι ενώ εδώ και χρόνια προετοιμαζόταν η συγκεκριμένη υπηρεσία, η πανδημία του κορονοϊού επιτάχυνε τις διαδικασίες λειτουργίας της. Ο υπεύθυνος υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκος Πιερρακάκης, σε συνέντευξή του στο [iefimerida.gr]  στις 13-4-2020 τόνισε, ότι υπάρχει συνεννόηση του Υπουργείου με τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους για τις ιστοσελίδες που παρέχουν εκπαιδευτικό υλικό, ώστε να μην υπάρχει χρέωση, ενώ τόνισε ότι τα δίκτυα αντέχουν. Με μια απλή βιντεοκλήση 500 γιατροί από όλη την Ελλάδα, όλων των ειδικοτήτων βρέθηκαν στη διάθεση των πολιτών στο σύστημα τηλεϊατρικής που λειτουργεί στη Θεσσαλία, ενώ πάνω από 8.000 άτομα πραγματοποίησαν εγγραφή στο σύστημα τηλεϊατρικής από την αρχή της υγειονομικής κρίσης και εξυπηρετήθηκαν από αυτήν, είτε είχαν συμπτώματα κορωνοιού, είτε όχι. Αυτό τόνισε ο γενικός Δ/ντής της Ελληνογαλλικής Start-up εταιρίας Dr. Button Δημήτρης Μπαλαούρας. Ο κληθείς ιατρός, σε πραγματικό χρόνο βλέπει την κλινική εικόνα του ασθενούς και του θέτει ερωτήσεις, προκειμένου να διαπιστώσει εάν έχει συμπτώματα Covid-19, ενώ σε περίπτωση που ο ασθενής έχει ύποπτα συμπτώματα, ενημερώνεται ο ΕΟΔΥ, το νοσοκομείο αναφοράς και στη συνέχεια το ΕΚΑΒ για την ασφαλή μεταφορά του.

Ωστόσο, από τον Απρίλιο περίπου του 2020, η Περιφέρεια Αττικής με συντονιστή τον Κο Πατούλη άνοιξε μία ηλεκτρονική εφαρμογή(DoctorNext2Me) ειδικού συστήματος παροχής δωρεάν υπηρεσιών Τηλεϊατρικής στους πολίτες της Αττικής, ώστε με μία απλή βιντεοκλήση (ήχος, εικόνα οι ευπαθείς ομάδες να συνομιλούν με διάφορες ειδικότητες ιατρών(γενικής ιατρικής, παθολόγο, πνευμονολόγο, παιδίατρο κλπ), ούτως ώστε οι γιατροί να έχουν οπτική εικόνα του ασθενούς, να δίνουν συμβουλές και συστάσεις, σχετικά με συμπτώματα που σχετίζονται με τον ιό, προκειμένου να περιοριστούν οι μετακινήσεις των πολιτών προς τα νοσοκομεία, να αποφευχθεί ο συνωστισμός, να αποφορτισθούν τα νοσοκομεία, να μειωθεί το κόστος του υγειονομικού υλικού(γάντια, μάσκες, απολυμαντικά κλπ) να ελαφρυνθεί η κόπωση του υγειονομικού προσωπικού, ενώ παράλληλα να αντιμετωπίζονται οι βαρέως πάσχοντες από τη νόσο. Επίσης, να παράσχουν στήριξη στους ασθενείς που έχουν νοσήσει και βρίσκονται στο σπίτι τους, υπό παρακολούθηση, ή να προσφέρουν υποστήριξη σε ασθενείς με ήπια συμπτώματα, που ωστόσο ο φόβος, τους έχει δημιουργήσει διάφορες ψυχικές διαταραχές.

Πλήρης Υπολογιστικό Σύστημα Τηλεϊατρικής με τον παρελκόμενο εξοπλισμό

          Αν και τα πλεονεκτήματα της τηλεϊατρικής είναι πολλά, εν τούτοις, υπάρχουν και μειονεκτήματα, όπως το γεγονός, ότι οι υπηρεσίες αυτές, δεν υποστηρίζονται από τις κλασσικές πλατφόρμες όπως είναι το  skype, επειδή είναι πολύ εύκολο να υποκλαπούν τα δεδομένα των ασθενών. Όμως αναπτύσσονται ειδικές περιοχές cloud(σύννεφα) για την ασφαλέστερη χρήση της τηλεϊατρικής ασθενή με ιατρού.  Επίσης, άλλος ένας σημαντικός παράγοντας είναι η τεκμηρίωση της ταυτότητας των συμμετεχόντων, με συνέπεια τη μη αποζημίωση, στην περίπτωση ιατρικού λάθους, από τις ασφαλιστικές εταιρίες, δηλαδή τη μη κάλυψη της αστικής ευθύνης. Ιατρική ευθύνη, ζητήματα ιατρικής αμέλειας αποτελούν σημαντικά θέματα προς επίλυση.

Μπορεί η τηλεϊατρική να μην είναι πανάκια, εν τούτοις όμως η επισταμένη χρήση της, κρίνεται απολύτως αναγκαία, ιδιαίτερα λόγω της μορφολογίας του εδάφους της χώρας μας και των ευπαθών ομάδων που εξ αιτίας αυτού, καθιστά την πρόσβαση σε υγειονομικούς σχηματισμούς από δύσκολη έως αδύνατη, ιδιαίτερα την συγκεκριμένη περίοδο, που βιώνουμε την πανδημία Covid-19 και μέσω αυτής, εξυπηρετούνται όχι μόνο οι απομακρυσμένες περιοχές, αλλά και όλες οι  ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Επομένως, προσμετρώντας το Κράτος τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η εξ’ αποστάσεως Πρωτοβάθμια Φροντίδα, να θεσμοθετήσει, ώστε να υπάρξει καταρχήν εμπιστοσύνη σε αυτόν τον τομέα  Υγείας, ενημερώνοντας τους πολίτες για το σκοπό και το όφελος αυτής της προσπάθειας, με επιλογή φυσικά του ασθενούς για τον τρόπο εξέτασής του, αλλά όχι τον αποκλεισμό του από τις Υπηρεσίες Υγείας, όπως συμβαίνει, σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες του κόσμου. Η εξάπλωση της θα επιφέρει την εκ νέου οργάνωση  και σχεδιασμό της υγείας, την γεωγραφική της ανασύνταξη και την αύξηση του εύρους της. Η Υγεία, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να είναι εμπορεύσιμη, αλλά πρέπει να είναι προσβάσιμη σε όλους.  Και,

Γιατί η Υγεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη, με την ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ του πολίτη.

Άρθρο του, Κου Βιδάκη Παρασκευά

(ΤΕ) Μηχανικός, ΚΥ ΕΚΑΒ

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

Κ. Δικαίος, Μ. Κουτούζης, Ν. Πολύζος, Ι. Σιγάλας, Μ. Χλέτσος, Βασικές Αρχές Διοίκησης Διαχείρισης(Management) Υπηρεσιών Υγείας, Διοίκηση Μονάδων Υγείας, ΕΑΠ, Πάτρα 2009, ISBN 960-538-050-1

Νικόλαος Μ. Πολύζος, Διοίκηση και Οργάνωση Υπηρεσιών Υγείας, Εκδόσεις Κριτική AE www.kritiki.gr , Αθήνα 2014, ISBN 978-960-218-942-9

Γιάννης Ν. Υφαντόπουλος, ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ, Εκδόσεις Γιώργος Δαρδανός, Αθήνα 2006, ISBN 960-402-093-5

https://www.amboss.com/us/knowledge/COVID-19_%28coronavirus_disease_2019%29

https://www.moh.gov.gr/articles/ehealth/6084-h-thleiatrikh-sthn-ellada

https://www.iefimerida.gr/politiki/kyriakos-pierrakakis-koronoios-psifiako-kratos

https://www.iefimerida.gr/ygeia/koronoios-tileiatriki-diagnosi-meso-binteoklisis

https://www.elinyae.gr/sites/default/files/2020-10/e-dhseogramma171_L.pdf

https://www.ethnos.gr/ygeia/95390_koronoios-fasi-3-gia-esy-tileiatriki-kai-10-nosokomeia-apokleistika-gia-koronoio

https://m.naftemporiki.gr/story/1620166/stoixima-mas-na-metatrepsoume-to-ugeionomiko-pleonektima-se-kektimeno-gia-to-esy