Περί διοικήσεως νοσοκομείων και συναφών επαγγελμάτων

Μέχρι το 2015, η θητεία των διοικητών ή προέδρων διαρκούσε κατά βάση όσο η υπουργική θητεία

Ηιστορία της διοίκησης των νοσοκομείων στη χώρα μας είναι ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της κακομοιριάς που χαρακτηρίζει την εξέλιξη και την ανάπτυξη του σύγχρονου ελληνικού κράτους...

Μέχρι το 2015, η θητεία των διοικητών ή προέδρων διαρκούσε κατά βάση όσο η υπουργική θητεία. Η οποία κατά κανόνα δεν ήταν και μακράς διάρκειας, αφού οι επαναλαμβανόμενες ανάγκες για αναπροσανατολισμό του πολιτικού σκηνικού συνδέονταν με κυβερνητικούς ανασχηματισμούς στους οποίους οι υπουργοί Υγείας άλλαζαν σαν τα πουκάμισα, αφού ανέκαθεν η καρέκλα του υπουργείου Υγείας θεωρούνταν «ηλεκτρική»... Οι διοικητές των νοσοκομείων ήταν άτομα της επιλογής του εκάστοτε υπουργού σε συνεργασία με τον τοπάρχη βουλευτή του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος. Πιο πριν, στο πλαίσιο της καραμανλικής διοικητικής αντίληψης, τα πόστα των διοικητών καταλαμβάνονταν από συνταξιούχους στρατιωτικούς, οι οποίοι θεωρούνταν -de jure- ικανοί να διαχειριστούν την πολυπλοκότητα των νοσοκομείων αλλά και γενικότερα των δημοσίων οργανισμών...

Οι υπερώριμοι άριστοι

Με την επαναφορά της «κανονικότητας» τον Ιούλιο του 2019, η περίοδος της ορθολογικότερης προσέγγισης που επιδίωξε ο ΣΥΡΙΖΑ (βιογραφικά, αξιολογική ιεράρχηση υποψηφίων, συνέντευξη ενώπιον πενταμελούς επιτροπής, εισήγηση δύο υποψηφίων, τελική επιλογή από υπουργούς) διακόπηκε για να επανέλθει το παλιό, σίγουρο και ασφαλές καθεστώς του άριστου κομματαρχικού συστήματος που, μεταξύ άλλων, μας οδήγησε στις γνωστές φαιδρότητες των «υπερώριμων» υποψηφίων που δεν είχαν καν νομική ευθύνη λόγω του προχωρημένου της ηλικίας...

Μια τομή που υπήρξε, την οποία πιστώνεται ο ακαδημαϊκός κόσμος της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας, ήταν η έναρξη των μεταπτυχιακών προγραμμάτων Διοίκησης Μονάδων Υγείας, η οποία έθεσε στους προβληματισμούς το «προφανές»: ότι αυτοί που θα κληθούν να επιτελέσουν ένα έργο διοίκησης νοσοκομείων οφείλουν να έχουν ένα βασικό πακέτο γνώσεων στο αντικείμενο... Η τομή αυτή, ασθενής μεν σε ό,τι αφορά την ισχύ της, πλην όμως παρήγορη, ξεκίνησε μια ορθολογικότερη προσέγγιση στην όλη αναζήτηση!

Στον διεθνή προβληματισμό οι διοικητές των υγειονομικών μονάδων (Healthcare managers) έχουν ένα καθήκον που εκπορεύεται τόσο από τον νόμο όσο και από την ηθική: να διασφαλίσουν μια υψηλής ποιότητας υγειονομική φροντίδα για τον εκάστοτε ασθενή σε σταθερή βάση και παράλληλα να οδηγήσουν τη λειτουργία της υγειονομικής μονάδας σε μια περαιτέρω βελτίωση της παρεχόμενης υγειονομικής φροντίδας. Η αποτελεσματικότητα των διοικητών κρίνεται ακριβώς σ’ αυτό το πεδίο, όπου όταν τεκμηριώνεται η συγκεκριμένη λειτουργία, θεωρείται πως διοικούν με τον βέλτιστο τρόπο.

Ανεπάρκεια στη διοίκηση

Διαπιστώνεται επίσης ότι υπάρχει μια επείγουσα ανάγκη ανάπτυξης και προώθησης διαφορετικών τρόπων διαχείρισης ώστε να καταστούν ικανά τα νοσοκομεία να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητά τους και να προωθηθεί συνολικά η υγειονομική περίθαλψη. Ειδικότερα στις αναπτυσσόμενες χώρες έχει διαπιστωθεί ότι οι διοικητές των νοσοκομείων είναι συχνά μικρότερης ικανότητας, γνωστικής επάρκειας και διοικητικής δεξιότητας σε σύγκριση με τη βαρύτητα του έργου που καλούνται να επιτελέσουν. Οι μειονεξίες αυτές εστιάζονται σε μια σειρά ανεπάρκειες, όπως: α) η έλλειψη κατανόησης της εσωτερικής ιεραρχίας του νοσοκομείου, β) η αδυναμία να ασκηθεί η προβλεπόμενη εξουσία και να αντιμετωπιστούν καθημερινά προβλήματα στη λειτουργία, γ) η έλλειψη γνώσης στα ιδιαίτερα αντικείμενα των κλάδων που συνεργάζονται στο σύνολο της λειτουργίας (π.χ. ανάγκες υγειονομικού υλικού, ανάγκες φαρμάκου, ανάγκες τεχνολογίας, ανάγκες τεχνικής υποστήριξης), δ) η μειωμένη ικανότητα επικοινωνίας με το προσωπικό, ε) η αδυναμία παρακολούθησης και αποτίμησης των λειτουργιών.

Με βάση τα παραπάνω, ένας διοικητής νοσοκομείου οφείλει να έχει εμπειρία από όλα τα τμήματα, τις διαδικασίες και τον εξοπλισμό ώστε να μπορεί να διαχειριστεί κατάλληλα το όλο σύστημα. Επιπλέον, η προσωπικότητα, η συμπεριφορά και κυρίως οι ηθικές αξίες είναι καθοριστικό να λειτουργούν ως παράδειγμα για το σύνολο των εργαζομένων.

Υβριδικό management

Στο έλλειμμα επικοινωνίας ανάμεσα στους managers και τους γιατρούς βασίστηκε ο όρος «υβριδικό management» για να περιγράψει διοικητές που συνδυάζουν ένα επαγγελματικό υπόβαθρο (γιατροί, νοσηλευτές) και διοικητικές ικανότητες και ευθύνες. Ο όρος «υβριδικός» αντανακλά τη θεώρηση πως η Ιατρική και το Management αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές λογικές, έτσι ο υβριδικός manager είναι αυτός που μπορεί να ενσωματώσει, να μεταφράσει και να συνδυάσει τις λογικές του Management και της Ιατρικής.

Επίσης, η διοίκηση των νοσοκομείων απαιτεί πλέον συνεχή εκπαίδευση και συνεχή ενημέρωση ώστε να διαθέτει ο ασκών τη διοίκηση ένα σημαντικό γνωσιολογικό υπόβαθρο.

Στον τόπο μας λοιπόν σήμερα, στις μέρες του κορωνοϊού, αν δει κανείς πώς διαχειρίζονται οι διοικήσεις των νοσοκομείων την υγειονομική κρίση, αντιλαμβάνεται το τεράστιο κενό. Ασθμαίνοντας, τρέχουν να δημιουργήσουν πνευμονολογικές κλινικές. Ουδείς είχε την πρόνοια να δημιουργήσει εγκαίρως θαλάμους αρνητικής πίεσης. Αδυναμία να αυξήσουν τις διαθέσιμες κλίνες ΜΕΘ, τα Τμήματα Επειγόντων ασύντακτα και, τελικά, ο πολίτης απροστάτευτος!

 

Αναφορές

- Terzic-Supic et al. Training hospital managers for strategic planning and management: a prospective study, BMC Medical Education (2015) 15:25 DOI 10.1186/s12909-015-0310-9

 

- Spehar et al. Clinicians in management: a qualitative study of managers’ use of influence strategies in hospitals, BMC Health Services Research 2014, 14:251 http://www.biomedcentral.com/1472-6963/14/251

 

- Barati O. et al. A Qualitative Study to Identify Skills and Competency Required for Hospital Managers: Electronic Physician (ISSN: 2008-5842), June 2016

 

* Ο Δημήτρης Παρθένης είναι αγγειοχειρουργός

avgi.gr