Τα τρία «βήματα πίσω» της Αθήνας στην σύνοδο κορυφής
Στο τέλος Αυγούστου ο Στέλιος Πέτσας έλεγε για την Τουρκία ότι «έρχονται ευρωπαϊκές κυρώσεις που δαγκώνουν». Τρεις μήνες μετά ο ίδιος διαβεβαίωνε ότι ο πρωθυπουργός «δεν θα φύγει από την ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής εάν δεν πάρει κάτι».
Τελικώς, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έφυγε σήμερα από την σύνοδο κορυφής παίρνοντας μια ακόμη ευρωπαϊκή carte blanche προς την Τουρκία: Φεύγει άνευ της παραμικρής δέσμευσης για κυρώσεις προς την Αγκυρα, παίρνει μόνον την θολή υπόσχεση κατάρτισης μιας έκθεσης Μπορέλ για την κατάσταση στην ανατολική Μεσόγειο (χωρίς καν αναφορά σε πιθανές κυρώσεις, παρά μόνον σε «επιλογές» και «εργαλεία»), και ακούει τον Ταγίπ Ερντογάν να προεξοφλεί, σε πανηγυρικούς τόνους, πως ούτε στην επόμενη σύνοδο του Μαρτίου θα υπάρξουν συνέπειες για την Τουρκία.
Κατά τον Κυριάκο Μητσοτάκη όλα αυτά συνιστούν «ένα βήμα μπροστά» από την Ευρώπη. Κατά τον ίδιο επίσης «το καλύτερο εργαλείο είναι η απειλή των κυρώσεων» και όχι αυτές καθαυτές οι κυρώσεις οι οποίες, όπως τόνισε πλέον, «δεν είναι αυτοσκοπός».
Κατά έμπειρους διπλωματικούς παράγοντες η θέση αυτή του πρωθυπουργού συνιστά ντε φάκτο αυτό-ακύρωση και υπονόμευση του ίδιου του αιτήματος της Ελλάδας για κυρώσεις κατά της Τουρκίας. Και οι αποφάσεις της συνόδου κορυφής όχι μόνον δεν συνιστούν «βήμα μπροστά» αλλά αποτελούν βήματα πίσω για τουλάχιστον τρεις λόγους:
Ο πρώτος είναι πως ακόμη κι αυτή η ήπια απόφαση διεύρυνσης των ήδη υφιστάμενων κυρώσεων σε φυσικά πρόσωπα αφορά μόνον τις παράνομες γεωτρήσεις της Αγκυρας στην κυπριακή ΑΟΖ – όπως αναφέρεται ρητά στο κείμενο συμπερασμάτων της συνόδου -, και όχι τις έρευνες της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο. Εδώ, έμπειροι διπλωμάτες βλέπουν σοβαρή παγίδα – βλέπουν ότι ο Ταγίπ Ερντογάν μπορεί ανά πάσα στιγμή να στείλει το Oruc Reis για έρευνες ακόμη και εντός της οριοθετημένης ελληνικής ΑΟΖ χωρίς να αντιμετωπίζει καμία απειλή κυρώσεων.
Το δεύτερο βήμα πίσω είναι το γεγονός ότι στα συμπεράσματα της συνόδου υπάρχει αναφορά μόνον στην δραστηριότητα της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο και πουθενά δεν αναφέρεται το Αιγαίο – παρά το μπαράζ των παραβιάσεων, παραβάσεων και παράνομων NAVTEX -, σε αντίθεση με τα επίσημα κείμενα προηγούμενων συμβουλίων κορυφής του 2019.
Τρίτο μελανό σημείο και επίσης δυνάμει παγίδα θεωρείται η συμπερίληψη στα συμπεράσματα της συνόδου της πάγιας τουρκικής επιδίωξης να διεξαχθεί πολυμερής διάσκεψη για την ανατολική Μεσόγειο. Είναι μια διάσκεψη την οποία η Αγκυρα ζητά διακαώς τόσο για να ανοίξει όλη της την ατζέντα στο ενεργειακό ζήτημα, όσο και για να προωθήσει τετελεσμένα σε σχέση με την Κύπρο εν όψει μιας χρονιάς που αναμένεται να σφραγιστεί από σοβαρές εξελίξεις στο κυπριακό. Και η αποδοχή από την Ελλάδα, άνευ όρων και άνευ προκαθορισμένου πλαισίου, μιας τέτοιας διάσκεψης συνεπάγεται ιδιαίτερα υψηλούς κινδύνους, όπως τονίζεται από διπλωματικούς κύκλους τόσο στην Αθήνα όσο και στην Λευκωσία.
Στις παραμέτρους αυτές οι ίδιοι κύκλοι επισημαίνουν και ένανα νέο άξονα που έγινε εξαιρετικά καθαρός στην σύνοδο κορυφής. Αποτελεί πλέον κεντρική επιλογή της Ευρώπης – με προεξάρχουσα την Γερμανία, η οποία μαζί με Ισπανία και Ιταλία ηγήθηκε της πολιτικής του κατευνασμού έναντι του Ερντογάν – να συντονίσει τις κινήσεις της στο ζήτημα της ανατολικής Μεσογείου με την νέα κυβέρνηση Μπάιντεν στις ΗΠΑ.
Ο επαναπροσδιορισμός και η αναβάθμιση της ευρωατλαντικής σχέσης έγινε προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης σ’ αυτήν την σύνοδο. Και παρά το γενικό κλίμα ευφορίας και προσδοκιών που έχει πυροδοτήσει στην Αθήνα η επικείμενη άφιξη Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο, όσοι παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στην Ουάσιγκτον, προειδοποιούν πως όσοι προεξοφλούν πολιτική μαστιγίου έναντι της Τουρκίας από τον νέο πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών μπορεί να βρεθούν ενώπιον δυσάρεστων εκπλήξεων. Διότι, όπως το ίδιο το επιτελείο του έχει ανοιχτά διαμηνύσει, η γεωπολιτική προτεραιότητα της κυβέρνησης Μπάιντεν θα είναι η αναβάθμιση του ρόλου του ΝΑΤΟ. Κι εκεί ο ρόλος της Τουρκίας παραμένει καταλυτικά σημαντικός - όπως έσπευσε να υπενθυμίσει χθες, ανοιχτά και καθόλου διπλωματικά, και ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας Γενς Στόλτενμπργκ καλώντας την Ευρώπη να επιδείξει «θετική προσέγγιση» έναντι της Αγκυρας.

Δεν υπάρχουν σχόλια