Οι φάκελοι Σικελιανού και Σεφέρη στην Ασφάλεια
Mε το τρίτο τεύχος της σειράς «Το αποτύπωμα της λογοτεχνίας στην Ασφάλεια», ολοκληρώθηκε η επανέκδοση (αναθεωρημένων και εμπλουτισμένων), μαζί με την «Εφ.Συν.» του Σαββατοκύριακου, των φακέλων των Κώστα Βάρναλη, Γιάννη Ρίτσου, Νικηφόρου Βρεττάκου, Τάσου Λειβαδίτη, Αρη Αλεξάνδρου και Μανώλη Αναγνωστάκη που είχε κυκλοφορήσει σε ένα τεύχος το 2017.
Τα επόμενα τεύχη της ίδιας σειράς, που θα κυκλοφορήσουν στο μέλλον, θα περιέχουν υλικό φακέλων ποιητών και συγγραφέων που θα δίνεται στη δημοσιότητα για πρώτη φορά.
Σε αυτό το πλαίσιο το Σάββατο 21/8, μαζί με την «Εφ.Συν.» του Σαββατοκύριακου, θα κυκλοφορήσει το τέταρτο τεύχος που περιέχει τους φακέλους των μεγάλων ποιητών Αγγελου Σικελιανού και Γιώργου Σεφέρη. Και οι δυο τους σφράγισαν την πορεία των γραμμάτων στη χώρα μας, πολιτικά ξεκίνησαν από τον συντηρητικό χώρο, αλλά στην πορεία είχαν διαφορετικές διαδρομές.
Ο Σικελιανός από συντηρητικός και βασιλικός στη διάρκεια της Κατοχής πέρασε στο ΕΑΜ και στην Αντίσταση και στη συνέχεια συμπορεύτηκε ώς το τέλος της ζωής του με την Αριστερά και το ΚΚΕ.
Ο Σεφέρης παρέμεινε σταθερά στον χώρο της συντήρησης -υπήρξε άλλωστε ανώτατος διπλωματικός υπάλληλος-, αλλά η δημοκρατική του συνείδηση τον έφερε απέναντι στη δικτατορία όπου με τον λόγο του και μετρημένες πράξεις του κατάφερε να γράψει μία από τις σημαντικότερες σελίδες της αντιδικτατορικής πάλης.
Ο Σικελιανός βρέθηκε στο στόχαστρο των διωκτικών αρχών λόγω της στροφής του προς την Αριστερά, ενώ αντίθετα ο Σεφέρης λόγω της εναντίωσής του στη δικτατορία. Εντούτοις στον φάκελό τους υπάρχουν πληροφορίες και για την περίοδο που δεν απασχολούσαν την Ασφάλεια για διάφορους λόγους, αλλά και για το γεγονός ότι οι αρχές δίωξης του κομμουνισμού -που στη δικτατορία επέκτειναν τη δράση τους και στους δημοκρατικούς πολίτες- ήθελαν πάντα να έχουν μια ολοκληρωμένη εικόνα των προσώπων των οποίων η πολιτική δράση ενοχλούσε το καθεστώς.
Πολλές φορές επίσης η παρακολούθηση και η καταγραφή της δραστηριότητας προσώπων επιβαλλόταν από την επαγγελματική τους διαδρομή. Οταν για παράδειγμα δόθηκε στον Σεφέρη η άδεια να έχει πρόσβαση, στον ανώτατο βαθμό, σε απόρρητα έγραφα, τέθηκε σε παρακολούθηση από τις αρχές για να διαπιστωθεί αν ήταν άξιος της εμπιστοσύνης του κράτους. Αλλοτε πάλι οι αρχές έφταναν σε κάποιον παρακολουθώντας ένα τρίτο πρόσωπο. Αυτό συνέβη για παράδειγμα με τον Σικελιανό, τον οποίο το 1950 επισκεπτόταν η -μόλις απελευθερωθείσα από την εξορία- σύζυγος του Μενέλαου Λουντέμη.
Από τις καταγραφές δεν λείπουν και μικρά συμβάντα όπως η απόπειρα ληστείας στο σπίτι του Σεφέρη, αλλά και σημαντικά όπως για παράδειγμα η κηδεία αυτών των ανθρώπων με πλήρη αναφορά για ό,τι συνέβη και για όσους παραβρέθηκαν ή έστειλαν στεφάνι.
Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι η Ασφάλεια εμπλούτιζε τον φάκελο αυτών των ανθρώπων και με στοιχεία που προέκυπταν μετά τον θάνατό τους.
Σε κάθε περίπτωση το υλικό αυτό είναι πολύ σημαντικό από ιστορικής απόψεως καθώς συμπληρώνει τη βιογραφία των προσώπων και αποκαλύπτει δραστηριότητές τους που αν δεν καταγράφονταν από τις διωκτικές αρχές θα παρέμεναν άγνωστες. Σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους μπορεί να φωτίσει και το λογοτεχνικό τους έργο (τις συνθήκες κάτω από τις οποίες γράφτηκε), ενώ ταυτόχρονα φωτίζει μια πολύ σκοτεινή ιστορική εποχή όπου η δίωξη του φρονήματος ήταν το κυρίαρχο στοιχείο. Κατά συνέπεια είναι ένα υλικό που καλύπτει τις ανάγκες για ιστορική γνώση ενός ευρύτατου αναγνωστικού κοινού ανεξαρτήτως πολιτικών αντιλήψεων και φανερώνει την αξία των δημοκρατικών ελευθεριών και κατακτήσεων, των δικαιωμάτων τα οποία ούτε χαρίστηκαν, ούτε παραχωρήθηκαν. Από το πιο μικρό ώς το πιο μεγάλο κερδήθηκαν με αμέτρητες θυσίες.
Δεν υπάρχουν σχόλια