ΤΟ ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΥΛΑΚΗ
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΣΩΜΑΡΑΚΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗ, 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011
Σήμερα το πρωί, διάβασα στο Βήμα της Κυριακής μια συνέντευξη του Γιώργου Παυλάκη. Χάρη στα γεγονότα που πλήττουν την ακαδημαϊκή κοινότητα θεώρησα πως πρέπει να διαβαστεί ούτως ώστε να μπορέσουμε να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει ή έστω να ακούσουμε την άποψη ενός καθηγητή -της γενιάς του Πολυτεχνείου- που συγκρίνει τα όνειρα και τις ελπίδες του τότε και του σήμερα. Να καταλάβουμε πως η κρίση που περνάει η παιδεία χρειάζεται βοήθεια και όχι να γινόμαστε φερέφωνα αυτών που μας έφτασαν ως εδώ.
Συνέντευξη : Μάρνυ Παπαματθαίου
‹‹Ο ελληνικός λαός υπήρξε απροετοίμαστος από την ηγεσία του και πέρασε, σαν τον βαριά άρρωστο που διαγιγνώσκουν την ασθένειά του, κατευθείαν στην άρνηση›› λέει ο καθηγητής κ. Γ. Παυλάκης, ένας από τους σοφούς της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας και διευθυντής του Τομέα Ανθρωπίνων Ρετροϊών στο Εθνικό Ινστιτούτο κατά του Καρκίνου των ΗΠΑ.
Ο κ. Παυλάκης υποστηρίζει τη λύση συναινετικής κυβέρνησης ως τη μόνη που μπορεί να μας σώσει από την εθνική καταστροφή. Και δηλώνει ότι το ερώτημα ‹‹ποιος φταίει;›› πρέπει να αναζητηθεί μόνο για ακαδημαϊκούς λόγους, καθώς η έρευνα για τον ένοχο θα στερήσει από τους Έλληνες κι άλλο πολύτιμο χρόνο.
Ανήκετε στη γενιά της Μεταπολίτευσης που οραματίστηκε μια καλύτερη Ελλάδα. Το όραμα έγινε πράξη;
Έρχομαι συχνά στην Ελλάδα και βλέπω ότι εκείνο που ζητούσε η δική µου γενιά παραμένει ζητούμενο. Για να προκύψει κάτι θετικό πρέπει να αναζητήσουμε το νέο όραμά μας. Στην περίπτωσή µου το όραμα αυτό είναι να επικεντρωθώ εκεί που ξέρω κάτι παραπάνω: στην παιδεία και την έρευνα. ∆εν ξέρω αν θα έρθει ένας καλύτερος κόσμος. Αυτό που προσπαθούμε όμως είναι να περισώσουμε και να αναπτύξουμε δυνάμεις στην παιδεία και την έρευνα ώστε να μπορέσουμε να χτίσουμε για το μέλλον.
Σπουδάσατε στην Ελλάδα. Γιατί φύγατε;
Τελείωσα την Ιατρική Σχολή Αθηνών και συνέχισα τις σπουδές µου στην Αμερική. ΄Εµεινα εκεί. Έφυγα γιατί θεωρούσα ότι δεν μπορούσα να κάνω αυτά που ήθελα στην Ελλάδα. Παράλληλα, ένιωθα απογοήτευση για την τροπή που έπαιρναν τα πράγματα.
Τι πήγαινε στραβά;
Κάτι µου έλεγε ότι δεν παίρναμε τον σωστό δρόµο. Το μεγάλο λαϊκό κίνημα με την υπέροχη αισιοδοξία, που πίστευε ότι θα τα λύσουμε όλα, που είχε εμπιστοσύνη στη δύναμη των νέων, έβλεπα ότι εκφυλιζόταν γρήγορα. ∆εν έβλεπα να οδηγεί στην Ελλάδα που ονειρευόμουν. Από τότε ακόμη αρχίσαμε να χάνουμε ευκαιρίες. Αυτό ήταν το πρόβλημα τότε και αυτό είναι και σήμερα.
Εννοείτε ότι από τότε ακόμη οι κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές τάξεις της χώρας δεν συνεργάζονταν;
Ναι. Αυτό που ξεκίνησε ως λατρεία για τη δύναμη των νέων έφτασε σήμερα στα φαινόμενα μαθητών που καταλαμβάνουν τα σχολεία τους με αστεία αιτήματα. Που χάνουν καιρό από τη μόρφωσή τους και βγάζουν τα μάτια τους μόνοι τους. ∆εν χρειαζόμαστε στείρες εξεγέρσεις πλέον. ∆εν οδηγούν σε ασφαλή μονοπάτια.
Υπάρχουν σήμερα εξεγέρσεις με ουσία;
Οι ουσιαστικές εξεγέρσεις φέρνουν ανατροπές, απελευθερώνουν νέες δυνάμεις για να μπορούμε να χτίσουμε. Μπορούνε να γκρεμίζουμε για χρόνια, ποτέ όμως χωρίς να χτίσουμε ξανά. Ταν δεν υπάρχουν οι κοινωνικές δυνάμεις και η διεκδίκηση ουσιαστικών αλλαγών, δεν μπορούν να γίνουν αντίστοιχες ανατροπές και η ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα.
Η γενιά σας έχτισε τελικά;
Έχτισε πολλά αλλά άφησε και βαριά κληρονομιά. Όπως και η γενιά της Αντίστασης. Άφησαν μια σκιά πίσω τους. Οδήγησαν σε ανησυχητικά φαινόμενα χρόνιων, στείρων, µικροεξεγέρσεων χωρίς ούτε αποτέλεσα. Ξέρω όμως πολλούς ανθρώπους της γενιάς µου που υπηρετούν το κοινωνικό σύνολο, που δεν έγιναν λαµόγια .
Ποιος φταίει για την κατάσταση;
Ας αρχίσουμε από τα κλασικά ''Οι ΄Ελληνες έχουν τις κυβερνήσεις που τους αξίζουν'' . Η το ''μαζί τα φάγαμε'' . ∆εν περιγράφουν όλη την αλήθεια, αλλά θα πρέπει να μας βάλουν σε σκέψεις. Εκείνο που με στενοχωρεί είναι ότι σε αυτή την οικονομική κατάπτωση, για να μην την πω εθνική καταστροφή, ο ελληνικός λαός υπήρξε απροετοίμαστος από την ηγεσία του. Πέρασε, σαν τον άρρωστο που του διαγιγνώσκουν βαριά ασθένεια, στην άρνηση. Και έμεινε στην άρνηση. Πολλοί ΄Ελληνες δεν βλέπουν την πραγματικότητα. Η έχουν περάσει στο επόμενο στάδιο, τον θυμό. Πρέπει όμως να προσπαθήσουμε να τα ξεπεράσουμε όλα αυτά. Να περάσουμε στη ρεαλιστική αντιμετώπιση της κατάστασής μας.
Με ανησυχεί ότι έπειτα από δύο χρόνια οικονομικής κρίσης οι άνθρωποι είναι ακόμη θυμωμένοι, κατηγορούν τα λαµόγια της πολιτικής. ∆εν έχουν άδικο, όπως δεν έχουν άδικο να θυμώνουν με τους συμμάχους και συμπολίτες μας της Ευρώπης. Ούτως κάτι πρέπει να γίνει. Ο θυμός είναι μεν κατανοητός, αλλά στείρος. ∆εν πρέπει επίσης να περάσουμε στον πανικό. Γιατί έτσι θα συνεχίσουμε να χάνουνε ευκαιρίες .
Ο κόσμος του πνεύματος μπορεί να χτίσει γέφυρες επικοινωνίας στην κοινωνία;
Ο πνευματικός κόσμος φαίνεται κατώτερος των περιστάσεων. Καταναλώνεται σε µικροδιαφωνίες και γκρίνιες. Ας ψάξει πώς μπορεί να βοηθήσει στην κρίση.
Ποια λύση σε πολιτικό επίπεδο πιστεύετε ότι θα βοηθήσει;
Είναι προφανές ότι χρειάζεται κυβέρνηση εθνικής συναίνεσης. Οι Πορτογάλοι δεν έλυσαν όλα τους τα προβλήματα αλλά οι συναινετικές λύσεις τούς βοήθησαν. ∆εν νομίζω ότι μονοκομματικές κυβερνήσεις μπορούν να μας βγάλουν εύκολα από την κρίση. Γιατί οι Έλληνες πολιτικοί δεν κάνουν μεγαλύτερη προσπάθεια σε αυτό; Στον νόμο για την Παιδεία επικράτησε συναίνεση. Γιατί δεν λειτουργεί αυτό ως παράδειγμα;
Τα πανεπιστήμια όμως και οι διοικήσεις τους αντέδρασαν. Τι λέτε γι αυτό;
Λέω πως όσοι μένουν στο παρελθόν είναι δεινόσαυροι που δεν το έχουν καταλάβει. Χρειαζόμαστε πανεπιστήμια με ευέλικτη διοίκηση που να κάνουν καλά τη δουλειά τους. Ο κόσμος έχει προχωρήσει. Πρέπει να σώσουμε το δημόσιο πανεπιστήμιο και όχι να το χαντακώσουμε. Πρέπει να γίνουν πολύ περισσότερα με λιγότερα χρήματα, που σημαίνει ότι όλοι πρέπει να βρούμε τρόπους να γίνουμε καλύτεροι. Η γενιά του Πολυτεχνείου μέσα σε τρεις ημέρες προκάλεσε λαϊκή εξέγερση. Σήμερα δεκάδες πανεπιστημιακές σχολές είναι υπό κατάληψη και κανείς δεν ασχολείται. Γιατί κανέναν δεν συγκινούν τα μικροσυμφέροντα των φοιτητικών οργανώσεων. Η ζημιά όμως που προκαλούν στην εκπαίδευση είναι μεγάλη. Οι φοιτητές χτίζουν γραφεία καθηγητών, τους απειλούν. Θέλουν να μη χάσουν την εξεταστική τους περίοδο παρ ότι κρατούσαν επί έναν μήνα τα πανεπιστήμια κλειστά. Γιατί; Για να βγουν από το πανεπιστήμιο και να πάνε πού; Χωρίς πραγματικά εφόδια; Σε ένα χρεοκοπημένο κράτος; Στην ανεργία; Η κατάσταση που ζούμε µου θυμίζει τις τελευταίες ημέρες του σοβιετικού κράτους.
ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ
‹‹Ένα πεθαμένο πολιτικό σύστημα››
Οι πολίτες αντιδρούν με διαφορετικούς τρόπους στην κρίση. Άλλοι κλείνουν δρόμους, άλλοι απεργούν...
Εγώ βλέπω ανησυχητικά σημεία διάλυσης του κοινωνικού ιστού και σήψης. Όταν οι δημόσιοι υπάλληλοι αρνούνται να δουλέψουν, όταν οι ταξιτζήδες λένε ότι θα κυνηγήσουν τους υπουργούς, όταν οι φοιτητές κλείνουν τα πανεπιστήμιά τους. Καθένας που οχυρώνεται πίσω από τα ατομικά του συμφέροντα κινδυνεύει να διαλύσει τον κοινωνικό ιστό. ∆εν μπορεί να συνεχιστεί αυτό. Οι πολίτες δεν πιστεύουν πια στην κοινωνική οργάνωση του κράτους και στον σκοπό της. Αυτό όμως ήταν πάντα το αυτονόητο για όλους μας. Αυτή είναι η κοινωνική συνθήκη. Αν φτάσουμε να αποδοµούµε αυτή την κατάκτηση, τότε η επόμενη ημέρα δεν θα οδηγήσει σε θετικά αποτελέσματα. Φυσικά δεν προσπαθώ να καταργήσω τις κοινωνικές συγκρούσεις, αυτές είναι νομοτελειακά φαινόμενα και θα υπάρχουν όσο υπάρχουν διαφορετικά κοινωνικά συμφέροντα. Αυτό που λέω είναι ότι καλό θα ήταν να σκεφτόμαστε πααγωγικά και οργανωμένα, ώστε οι κοινωνικές συγκρούσεις να λύνονται θετικά.
Ίσως απλώς οι πιο ρομαντικοί περιμένουν να δουν δικαιοσύνη.
Ίσως. ∆εν είμαι πολιτικός και δεν ξέρω τι μπορεί να γίνει στο επίπεδο των ευθυνών. Ξέρω πως ό,τι κάνουμε πρέπει να σηματοδοτήσει μια νέα αρχή. Πιστεύω ότι το σημερινό πολιτικό σύστημα της χώρας είναι πεθαμένο. Και δεν ξέρω αν οι εκπρόσωποί του το έχουν καταλάβει. Αυτό που δεν βλέπω είναι με τι μπορεί να αντικατασταθεί άμεσα. Οι Ελληνες πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί στις επόμενες επιλογές τους. Να μην αρνηθούν τα πάντα. ∆εν είναι όλοι οι πολιτικοί το ίδιο, ούτε έχουν όλοι τις ίδιες ευθύνες. Αν η κατάσταση φέρει τα πράγματα σε ακραίες λύσεις και δράσεις, τότε κινδυνεύουμε με ένα μέλλον που θα έχει περισσότερο κίνδυνο από ελπίδα.
Δεν υπάρχουν σχόλια