ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ.

 

Γράφει ο  Αντώνης ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ* 

 

Διδάγματα από την πρώτη παγκόσμιαυγειονομική κρίση (Covid 19).

1.

Ως νέα δημόσια υγεία , με την καινούργια ατζέντα που διαμορφώθηκε στις αρχές αυτού του αιώνα σηματοδοτήθηκε μια σταδιακή στροφή από τη νόσο στην ενεργό υγεία, στους προσδιοριστές της-διατροφή, άσκηση, εξαρτήσεις, ψυχική ευεξία-.Ακόμα η ιδιαίτερη έμφαση στην οργάνωση της πρόληψης, στα εκτεταμένα δίκτυα πρωτοβάθμιας φροντίδας, αλλά και στην διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων στις τοπικές κοινωνίες. Δίπλα σε αυτά ένα σύγχρονο σύστημα υγειονομικής επιτήρησης με κέντρα ελέγχου και αναφοράς και εργαστήρια διαρκούς έρευνας αλλά και με εξειδικευμένο προσωπικό ταχύτατης επέμβασης και διαρκούς διεθνούς παρακολούθησης ,αντικατέστησε το παλιό και τόσο πολύτιμο στην εποχή του«υγειονομικό». Έτσι και στην χώρα μας αναπτύχθηκε σταδιακά ,όπως σε όλο τον κόσμο , ένα δίκτυο έγκαιρης επιτήρησης  και επαρκούς ανταπόκρισης σε νέα νοσήματα απρόβλεπτα και ταχύτατα στην μετάδοση τους, ελέω παγκοσμιοποίησης, σε ολόκληρο τον πλανήτη.

2.  Η κρίση του κορονοϊού είναι η πρώτη πραγματικά παγκόσμια δοκιμασία αυτών των αλλαγών σε πανδημία αλλά και απαρχή της εισόδου στη νέα εποχή της «υγειονομικής παγκοσμιοποίησης». Οι πιο πρόσφατες προηγούμενες (ΣΑΡΣ 03, πτηνων04,χ οιρων Η1Ν1 09)  παρά την ένταση τους και τους πολλούς θανάτους που προκάλεσαν δεν πυροδοτήσαν την πολλαπλότητα και την πολυπλοκότητα των σημερινών φαινομένων με την εκρηκτική ταχύτητα μετάδοσης , την ραγδαία πλανητική εξάπλωση και την πρωτοφανή έκταση των μέτρων ανάσχεσης Δυστυχώς ο ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)ολιγώρησε στις αντιδράσεις του αλλά κυρίως δεν είχε ένα σχέδιο, ένα κοινό επιχειρησιακό πλάνο, μια δυνατότητα παγκοσμίου συντονισμού, ανάδρασης και κοινών μηχανισμών υλοποίησης πρόληψης και αντιμετώπισης αυτής της πρωτόγνωρης απειλής Ταυτόχρονα η ελλιπής χρηματοδότηση και αλλά και οι περικοπές προσωπικού και δράσεων πρόληψης στη Δύση ,απόρροια πρακτικών δημοσιονομικής λιτότητας, έκαναν τα δημόσια συστήματα υγείας πολλών χωρών ευάλωτα. Αυτό μαζί με την μεγάλη υστέρηση της Δ. Υγείας σε μεγάλες περιοχές όπως η Αφρική και η Ινδική χερσόνησος δημιουργήσαν τεράστια κενά περίθαλψης, σε ένα κόσμο ταχείας αλληλεπίδρασης Μοιραία οι αντιδράσεις σε υγειονομικό και κοινωνικόεπίπεδο αφέθηκαν στα μεμονωμένα κράτη πουκινήθηκαν με διαφορετικούς τρόπους και ταχύτητες,σε εθνικούς αυτοσχεδιασμούς, θέτοντας ωστόσοσυχνά με την ολιγωρία τους ή τις λάθος εκτιμήσεις καιεπιλογές σε μεγάλο κίνδυνο τους πολίτες τους αλλάκαι τις γειτονικές χώρες.Οι πάντες τώρα συγκλείνουν στην ανάγκη στήριξηςκαι ανανέωσης των δημοσίων συστημάτων Υγείας μεενίσχυση της χρηματοδότησης ,των ανθρωπίνων πόρωνκαι του εξοπλισμού ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθεκράτους.

Για μια νέα εποχή στο ΕΣΥ. Οι αναγκαίεςμεταρρυθμίσεις.

3.

Η σοβαρή και πολύ πετυχημένη αντιμετώπισητης πανδημίας στη χώρα μας πρέπει αντίστοιχανα μας οδηγήσει σε μια σοβαρή αποτύπωση τωνπροτεραιοτήτων αναδιοργάνωσης, σύγχρονηςδιοίκησης και σωστής στελέχωσης του δικού μαςσυστήματος Υγείας με το κατάλληλο ανθρώπινοδυναμικό.Είναι σημαντικό να υπάρξει μια προσπάθειαορθολογικής κατανομής όσων επιπλέον πόρωνκατευθυνθούν στην Υγεία εκμεταλλευόμενοι αυτήν τηνπερίοδο ύφεσης της κρίσης και πολιτικής συναίνεσης,χωρίς σπασμωδικές κινήσεις.Ταυτόχρονα θα ήταν ευκαιρία να αρθούν διαχρονικέςστρεβλώσεις και να δρομολογηθούν αναγκαίεςμεταρρυθμίσεις που έχουν ανασταλεί η που χρονίζουν. Η προσπάθεια ανάταξης της υποχρηματοδοτησης-κατάλοιπο των μνημονίων (Δημ δαπάνη υγείας στα 2/3 της ΕΕ)- πρέπει να συνδυασθεί με πολιτικές ανανέωσης, άρσης ανισοτήτων και παθογενειών αλλά και επανέναρξης παρεμβάσεων εκσυγχρονισμού στα Νοσοκομεία -ΚΕΝ, ΕΣΥΝΕΤ, ψηφιοποίησης, θεραπευτικών πρωτοκόλλων,  Υγ. Χάρτη κ.α. -που έχουν βαλτώσει .

 4 . Το πραγματικά μεγάλο έλλειμα της χώρας ωστόσο, που φάνηκε ιδιαίτερα αυτήν την περίοδο, εξακολουθεί να είναι η παραμέληση της επαρκούς οργάνωσης τηςΠΦΥ

 και της νέας Δημοσίας Υγείας. Το ιδιότυπο ελληνικό οικογενειακό κράτος προνοίας παγιδεύτηκε στην αδυναμία των γερόντων να φυλάξουν τα παιδιά, και των ενήλικων να στηρίξουν επαρκώς τους ηλικιωμένους. Ενα μεγάλο μέρος κόσμου ειδικά στην επαρχία ,έμεινε απομονωμένο, αποκλεισμένο, χωρίς στήριξη και φροντίδα. Η κρίση και η επιβεβλημένη κοινωνική αποστασιοποίηση μετέτρεψε την σημαντική υστέρηση οργάνωσης της πρωτοβάθμιας σε κραυγαλέα απουσία από την εθνική προσπάθεια. Παρά τις πενιχρές εξαγγελίες καμμιά ουσιαστική ενίσχυση αυτού του χώρου δεν έγινε, ενώ εκκρεμεί ακόμα η απόφαση για το μέλλον των ΤΟΜΜΥ(τοπικών μονάδων).Είναι χαρακτηριστικό ότι και τα τωρινά συνεργεία ελέγχου λειτουργούν αποσπασματικά καθώς είναι εστιασμένα στην έρευνα του ιού χωρίς να προσφέρουν καμμιά άλλη ουσιαστική βοήθεια και στήριξη στηνοικογένεια Δυστυχώς ακόμα και σήμερα το ΕΣΥ δεν επικοινωνεί συστηματικά με το αρχιπέλαγος της πρωτοβάθμιας όπου κέντρα υγείας, πολυιατρεια πρώην ΙΚΑ (ΠΕΔΥ),Ιδιωτικές συμπράξεις, Δημοτικά ιατρεία, ΤΟΜΜΥ, συμβεβλημένοι γιατροί στον ΕΟΠΥΥ και ιδιώτες λειτουργούν ασύνδετα, άναρχα αυτοαναφορικα. Χωρίς σημείο πρώτης επαφής (οικογενειακός, προσωπικός, γενικός γιατρός-σύμβουλος ή ότι άλλο)και χωρίς υποστηρικτική συνεργασία με τα άλλα κοινωνικά επαγγέλματα (νοσηλευτές, επισκέπτες υγείας, κοιν. λειτουργοι, ψυχολογοι κλπ.) η εργασία στην κοινότητα δεν είναι αποτελεσματική. Η συστηματική ενημέρωση, διάγνωση, πρόληψη, πλοήγηση, μετανοσοκομειακη φροντίδα και δια-χρονική παρακολούθηση χρόνιων και οξέων νοσημάτων καθίσταται Βαβέλ.Η πολυδιάσπαση ακυρώνει τον εξατομικευμένο προσωπικό ιατρικό φάκελο, πολλαπλασιάζει τις εξετάσεις και την κατάχρηση της βιοιατρικης τεχνολογίας, προκαλεί την υπερφαρμακεια ειδικά των ακριβών φαρμάκων, επιτείνει την νοσοκεντρικη προσέγγιση της Υγείας Η συμβολαιάκη και ευέλικτη διαμόρφωση εθνικών δικτύων πρωτοβάθμιας φροντίδας με συμπερίληψη όλων, δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, σε όλη την επικράτεια, με κανόνες και κοινές κατευθύνσεις στήριξης της ενεργού υγείας των πολιτών είναι η μεγάλη εθνική προτεραιότητα. Μόνο ο ΕΟΠΥΥ που λειτουργεί ακόμα ως συλλέκτης των εισφορών Υγείας μπορεί ως μονοψωνιο να αναλάβει και να καθοδηγήσει σε συνεργασία με το Υπουργείο υγείας και τις αυτοδιοικητικες περιφέρειες, ένα τόσο δύσκολο έργο.

5. Σημαντική παράμετρος είναι και η κατανόηση της ανάγκης πολυσθενων συνεργειών και παράλληλων δράσεων για επίτευξη προστιθέμενης αξίας ,συγκριτικών πλεονεκτημάτων και οικονομίων κλίμακας αυτήν την δύσκολη περίοδο. Το νομοσχέδιο «Αντ. Τρίτσης» που κατατίθεται φέρνοντας 2,5 δις στις τοπικές κοινωνίες πρέπει να προβλέψει μια πιο ουσιαστική διάχυση πόρων και αρμοδιοτήτων για την υγειονομική παράμετρο της αυτοδιοίκησης ειδικά τώρα. Η συνέργεια με το νέο ΕΣΠΑ και τα ΣΔΙΤ αλλά και το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στην διαχείριση και διακίνηση των ασθενών, στην καλύτερη αξιοποίηση εξαιρετικών μονάδων υγείας ,στην ταχύτητα και αποτελεσματικότητα των θεραπειών, σε νέα επιχειρησιακά σχέδια. Συμπερασματικά η εμπειρία -και απειρία αντιμετώπισης της κρίσης της πανδημίας στην συνέχεια μιας δεκαετούς οικονομικής κρίσης μας οδηγεί στην ανάγκη αναπλαισίωσης των απόψεων και πρακτικών μας απέναντι στο δικό μας σύστημα υγείας και την λειτουργία του. Μια ισχυρή αίσθηση αβεβαιότητας όλου του πλανήτη μπορεί να συνεπάγεται μια γενναία αναθεώρηση σε παρωχημένες δικές μας βεβαιότητες, στερεότυπα και εμμονές -με δόση ιδεοληψίας-, σχεδιασμό και υλοποίηση αναγκαίων μετασχηματισμών και υπέρβαση των αποτυχιών του παρελθόντος.*******

 

*Ο Αντώνης ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ είναι

ορθοδοντικός. Έχει διατελέσει στέλεχος του τομέα Υγείας του ΠΑΣΟΚ,Γραμματέας του ΟΠΕΚ την δεκαετία του 1990

 Αντιπρόεδρος του ΙΣΤΑΜΕ «Ανδρέας Παπανδρεόυ» καιΓενικός Γραμματέας του Υπουργείου Υγείας.

Από το e-Δίαυλος