Στα σύνορα με την κόλαση
Οταν ο ψυχολόγος Παναγιώτης Χονδρός έφτανε στο Ντνίπρο τις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου για να εργαστεί για το γερμανικό τμήμα των «Γιατρών του Κόσμου» ως manager ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, η ουκρανική αντεπίθεση στα ανατολικά είχε μόλις ξεκινήσει. Το Ντνίπρο είναι μια βιομηχανική πόλη ενός εκατομμυρίου κατοίκων, που διασχίζεται από τον ομώνυμο ποταμό (Δνείπερος) και αποτελεί το όριο με τις ανατολικές περιοχές της Ουκρανίας. Μόλις το βράδυ της περασμένης Δευτέρας τρεις συνοικίες της πόλης (Νικόπολη, Σινελνικόφσκι και Κριβορόζσκι) υπέφεραν από ρωσικά πλήγματα όλη τη νύχτα. Συμπτωματικά, εκείνη τη Δευτέρα ο πλανήτης γιόρταζε την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας. Ο πρώην πρόεδρος της ΕΠΑΨΥ (Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας) και οι συνάδελφοί του τη γιόρτασαν στα καταφύγια.
Τον ρωτάω πώς και πήρε την απόφαση να εργαστεί σε εμπόλεμη ζώνη. «Η αλήθεια είναι ότι είναι η πρώτη φορά που συμμετέχω σε τέτοια αποστολή. Γίνεται πολύ δύσκολο όταν σκέφτεσαι αυτούς που αφήνεις πίσω. Η παρουσία, όμως, έμπειρων στελεχών, που διασφαλίζουν την ασφάλεια και τον γενικό σχεδιασμό σε τόσο ρευστές συνθήκες, βοήθησε να το αποφασίσω». Αναρωτιέμαι αν ένας ειδικός ψυχικής υγείας φοβάται· ειδικά όταν ένα από τα βασικά καθήκοντά του σε συνθήκες πολέμου είναι να βοηθήσει τους άλλους να μη φοβούνται; «Φυσικά υπάρχει φόβος. Η ρευστότητα είναι μεγάλη. Ο κόσμος φοβάται και για την ακεραιότητά του την ώρα των επιθέσεων, αλλά και για το αν θα χρειαστεί να εγκαταλείψει την πόλη. Κάποιοι από τους συναδέλφους έχουν εγκαταλείψει την πόλη που ζούσαν ήδη δύο φορές».
Μιλώντας για ψυχική υγεία, ποια είναι τα πιο συνηθισμένα περιστατικά που πρέπει να αντιμετωπίσετε; «Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τα άτομα που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, αυτούς που αποκαλούμε “εσωτερικά εκτοπισμένους”. Αυτά τα άτομα αντιμετωπίζουν σοβαρές ανάγκες, όπως η ανάγκη να εξασφαλίσουν διαμονή, να βρουν εργασία, να έχουν πρόσβαση στις απαραίτητες πληροφορίες, υπηρεσίες, βασικά αγαθά. Ολα αυτά, έχοντας αλλάξει βίαια το περιβάλλον σου, μπορεί να αποτελούν έντονους στρεσογόνους παράγοντες. Επομένως, ένα κομμάτι της δουλειάς είναι να παρέχεις ψυχοκοινωνική υποστήριξη, ψυχολογική βοήθεια. Συγχρόνως, βέβαια, υπάρχουν πάντα τα άτομα που αντιμετώπιζαν προβλήματα πριν από την έναρξη του πολέμου· άτομα με σοβαρά ψυχιατρικά προβλήματα, άτομα με αναπηρίες, με χρόνια προβλήματα υγείας. Γι’ αυτούς χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί πάντα είναι αυτοί που το κάθε σύστημα φροντίδας και κοινωνικής προστασίας τείνει να “ξεχνάει”. Σε κάθε περίπτωση, το βασικό είναι να μπορείς να δώσεις στα άτομα και στις κοινότητες τη δύναμη να ελπίζουν. Αυτό κάνουμε».
Δεν υπάρχουν σχόλια