12 ναυτικά μίλια. Ηρθε η ώρα για τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο;
Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο είναι συνεχείς. Τελευταίο στοιχείο, η αυστηρή ανακοίνωση του State Department στην ίδια γραμμή με το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πριν λίγες ημέρες, σύμφωνα με την οποία η υπηρεσιακή κυβέρνηση της Λιβύης δεν δικαιούται να υπογράφει διεθνείς συμφωνίες που δεσμεύουν τη χώρα. Η Ελλάδα κερδίζει χρόνο σε σχέση με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά αυτό δεν αρκεί.
Πριν δύο εβδομάδες ο ΣΥΡΙΖΑ υποστήριξε την άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, από τα νότια της Κρήτης έως και το Καστελόριζο, και την παράλληλη πρόσκληση όλων των πλευρών στην περιοχή για έναρξη διαλόγου για χάραξη θαλάσσιων ζωνών. Μπορεί να υπάρχουν επιμέρους σκέψεις για τον τρόπο ή τον χρόνο που μπορεί η πρόταση να υλοποιηθεί, το σίγουρο, όμως, είναι ότι ανοίγει ένα κρίσιμο θέμα και το ξαναφέρνει στην ατζέντα την ώρα που η κυβέρνηση δείχνει να θεωρεί ότι η προεκλογική περίοδος στις δυο πλευρές του Αιγαίου πρέπει να σημαίνει πάγωμα και ακινησία, περιμένοντας την επόμενη ημέρα των εκλογών. Αλλά ο χρόνος και η ακινησία δεν είναι απαραίτητα υπέρ μας.
Είναι σαφές ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας μας. Το Αιγαίο είναι μια διαφορετική περίπτωση. Και εδώ, βέβαια, μπορεί να υπάρξει διαφοροποιημένη κατά περιοχή επέκταση, πάντα σε ένα πλαίσιο καλής γειτονίας με την άλλη πλευρά, όπως επιχειρήθηκε με τις διερευνητικές επαφές παλαιότερα και κυρίως αυτές της περιόδου 2000-2004. Δυστυχώς, είναι εξαιρετικά δυσχερές να ανοίξει αυτή τη στιγμή το ζήτημα.
Στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο ακόμη και η Τουρκία αποδέχεται ότι πρέπει να υπάρξει συνεννόηση μεταξύ των χωρών της περιοχής για τη χάραξη ΑΟΖ προς όφελος όλων των κρατών. Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί η Ελλάδα να προχωρήσει σταδιακά στην άσκηση του αναφαίρετου δικαιώματός της: να ξεκινήσει άμεσα νότια της Κρήτης, καλώντας παράλληλα τα κράτη της ευρύτερης περιοχής και την Τουρκία σε διάλογο για τη χάραξη ΑΟΖ. Και αργότερα, όταν έχει αρχίσει να διαμορφώνεται ένα κλίμα διαλόγου και συνεργασίας, να προχωρήσει και στις υπόλοιπες περιοχές της Μεσογείου, ανατολικά της Κρήτης και νότια του Καστελόριζου. Ανεξάρτητα αν η Τουρκία θα προσέλθει σε διάλογο αυτή την τεταμένη προεκλογική περίοδο, η κίνηση αυτή μπορεί να δράσει καταλυτικά σε μια εποχή που πολλά αλλάζουν και νέες ισορροπίες προκύπτουν.
Η φοβική στάση δεν διασφαλίζει την ειρήνη. Δεν μπορούμε κάθε δική μας κίνηση να τη θεωρούμε πρόκληση για την άλλη μεριά. Αντίθετα, η περιοχή χρειάζεται, ειδικά τώρα, γενναίες πρωτοβουλίες που θα οδηγούν στον διάλογο για το μέλλον. Αυτό θα γίνει με ενημέρωση των εταίρων μας στην Ε.Ε. για το σκεπτικό της πρωτοβουλίας και επαφές με όλους τους εμπλεκόμενους στην περιοχή. Εξάλλου, εδώ και καιρό ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ έχει υποστηρίξει την ανάγκη μιας πολυμερούς διάσκεψης για τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο για την επίλυση των διαφορών και την αποκλιμάκωση των εντάσεων, αλλά και για θέματα ενέργειας, ασφάλειας, μετανάστευσης.
Σήμερα, όταν χώρες όπως το Ισραήλ και ο Λίβανος, που πολέμησαν για χρόνια, βρίσκουν κοινό έδαφος για να καθορίσουν και να συμφωνήσουν τις θαλάσσιες ζώνες, είναι προφανές ότι όλα είναι εφικτά. Χωρίς κορώνες, με σύνεση και νηφαλιότητα πρέπει να προχωρήσουμε στα βήματα αυτά που θα σπάσουν το αδιέξοδο, θα φέρουν τα μέρη στο τραπέζι του διαλόγου και θα οδηγήσουν σε μόνιμες λύσεις για την περιοχή.
Η Μαριλένα Κοππά είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Δεν υπάρχουν σχόλια