Χλιαρός θυμός. Πεζή προσδοκία
Το κλισέ των ημερών λέει ότι όλα άλλαξαν μετά τα Τέμπη. Πολλά όμως και πολύ σημαντικά δεν άλλαξαν καθόλου.
Δεν άλλαξε το μενού των εκλογών. Στη στοίβα με τα ψηφοδέλτια της 21ης Μαΐου υπάρχουν επιλογές, αν θέλει κανείς να τιμωρήσει τα Τέμπη. Δεν έχουν όμως αλλάξει οι επιλογές, αν θέλει να ψηφίσει τη δυνατότητα μιας κυβέρνησης, που να είναι τουλάχιστον συμβατή με τους αριθμούς και τη λογική.
Τσίπρας και Ανδρουλάκης έβλεπαν εδώ και πολλούς μήνες ότι το εκλογικό δίλημμα θα κατέληγε εκεί. Τα Τέμπη συνιστούσαν ένα αφυπνιστικό γεγονός, που θα μπορούσε να τους ωθήσει σε αναθεώρηση της εκλογικής τους πρότασης. Ομως, ούτε ο Τσίπρας ούτε ο Ανδρουλάκης έχουν να παρουσιάσουν μια διαφορετική πρόταση διακυβέρνησης, από τα αφηρημένα σχεδιάσματα που πρότειναν και πριν από το γεγονός-τομή.
Ο Τσίπρας έμεινε να επικαλείται φαντασιακές συμμαχίες που δεν μπήκε ποτέ στον κόπο να καλλιεργήσει. Ακόμη και το δειλό βήμα της απαλλαγής του από τη μισαλλόδοξη αψύτητα το πήρε πίσω στο παρά ένα της κάλπης, δίνοντας το άλλοθι στους δυνητικούς του εταίρους να εξακολουθήσουν να τον αφορίζουν ως «μη συνεργάσιμο».
Ο Ανδρουλάκης συσκότισε ακόμη περισσότερο ένα ήδη θολό αφήγημα, από την πρόσφατη συζήτηση του οποίου το μόνο ασφαλές συμπέρασμα είναι τελικώς ότι θα μετείχε σίγουρα σε μια κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον ίδιο. Ολη η υπόλοιπη πλοκή έχει υφανθεί για να συγκαλύψει την αληθινή πεποίθηση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ: Αν δεν έχουν αυτοδυναμία, ας κυβερνήσουν με τον Βελόπουλο. Είναι δηλαδή προτιμότερο να αποκτήσει μια περιθωριακή φωνή ασύμμετρη επιρροή στα πράγματα της χώρας, από το να σηκώσουν οι ταλαιπωρημένοι ώμοι του ΠΑΣΟΚ το βάρος –και το κόστος– της κυβερνητικής ευθύνης.
Ακόμη κι αν ξεχάσει κανείς την αριθμητική των πιθανών συνεργασιών· ακόμη κι αν επιλέξει να εστιάσει στο προγραμματικό περιεχόμενο των προϊόντων της εκλογικής αγοράς· τι διαφορετικό θα βρει στο καλάθι του ψηφοφόρου μετά τα Τέμπη; Οι γραμμές είχαν ήδη χαραχθεί. Η μόνη προσθήκη είναι η επαναφορτισμένη επαγγελία της κυβέρνησης ότι θα υλοποιήσει «πιο τολμηρά» τις προηγούμενες επαγγελίες της. Θα κάνουμε τα ίδια, αλλά καλύτερα.
Καθώς η εκλογική συνθήκη αξιώνει από τον ψηφοφόρο την εσπευσμένη μετάβασή του στο στάδιο της έλλογης πραγμάτευσης του πένθους των Τεμπών, ούτε ο θυμός είναι τόσο ισχυρός ούτε, βεβαίως, η προσδοκία. Το 2012 και το 2015 και τα ελατήρια του θυμού ήταν ισχυρότερα – βιωμένα άμεσα από τη μεγάλη πλειοψηφία· και οι υποδοχείς του θυμού ήταν νέοι, δυναμικοί και ασημάδευτοι. Το 2015 και το 2019 υπήρχαν, από τελείως διαφορετικές αφετηρίες, ρεύματα θετικής ψήφου, που αδημονούσαν να εκδηλωθούν στην κάλπη.
Τώρα το μόνο που συγκρατεί τον μετρίως θυμωμένο ψηφοφόρο από την παραίτηση είναι η πεζότατη προσδοκία τουλάχιστον να μην (ξανα)γίνουν τα πράγματα χειρότερα.
Γκαρνταρόμπα
Η θορυβώδης υποδοχή που συνάντησε το αδέξιο κάστινγκ του Ανδρουλάκη στα πρόσωπα που (δεν) θα στήριζε για την πρωθυπουργία μαρτυρούν κάτι για την πολιτική μας κουλτούρα: Στον εκλογικό στίβο, τα κόμματα είναι τα πρόσωπα των αρχηγών τους. Δεν υπάρχει καν η προσπάθεια να παρουσιαστεί, όπως άλλοτε, μια ομάδα που πλαισιώνει τον αρχηγό – μια βιτρίνα στελεχών που προβάλλονται μαζί του ως αξεσουάρ αξιοπιστίας. Ο Μητσοτάκης κάποτε κάτι δοκίμασε με το μητρώο στελεχών και, κατόπιν, με τις μεταγραφές στην κυβέρνησή του. Δεν έχει όμως σήμερα να δείξει με ποιους θα υλοποιήσει την υπόσχεση για «πολύχρωμη» ανανέωση. Ο Τσίπρας, που υποτίθεται ότι προγύμναζε επιτροπές σοφών, μονοπωλεί την εικόνα του κόμματός του. Τη μονοπροσωπία ποικίλλει μόνο το σαρίκι του Πολάκη. Και ο εξωκοινοβουλευτικός Ανδρουλάκης, έχοντας υποστεί μια κοινοβουλευτική ομάδα που δεν αντανακλά τις προτιμήσεις του, δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τον καμβά του δικού του προφίλ, ώστε να έχει την πολυτέλεια να εμπλουτίσει το φόντο του με άλλα πρόσωπα. Και οι τρεις μάλλον θα είχαν λόγους να αφήσουν τα στελεχικά σώματα των κομμάτων τους να περάσουν απαρατήρητα. Ανοιξη έχουμε. Καλύτερα τα παλτά να μένουν στην ντουλάπα.
Δεν υπάρχουν σχόλια