Γιατί υπολειτουργεί η τηλεϊατρική στην Ελλάδα
Οι περισσότεροι που διαβάζετε αυτό το άρθρο πιθανότατα βρίσκεστε σε κάποια πόλη. Μπορεί να έχετε κοντά σας δημοτικό ιατρείο, νοσοκομείο ή και πολλούς ιδιώτες γιατρούς κάθε ειδικότητας, τους οποίους θα μπορούσατε να επισκεφθείτε αν αποκτήσετε έναν πόνο στο αυτί ή αν δείτε κάτι περίεργο στο δέρμα σας. Αν δεν είχατε όμως κάτι από αυτά κοντά, τι θα κάνατε; Σας φαίνεται μακρινό σενάριο, αλλά το να μην υπάρχουν κοντά πολλές ειδικότητες γιατρών είναι η πραγματικότητα πολλών συμπολιτών μας: αυτών που μένουν στα νησιά. «Τη δεκαετία του '80 είχαμε έναν αγροτικό γιατρό, αγροτικό γιατρό έχουμε και τώρα. Δεν έχει αλλάξει τίποτα στον τομέα της υγείας, την ίδια ανασφάλεια νιώθουμε» μου λέει ένας κάτοικος των Λειψών.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επίσκεψη στον γιατρό σημαίνει ένα ολόκληρο ταξίδι (αν δεν υπάρχει απαγορευτικό λόγω καιρού), άρα μεγάλο κόστος μετακίνησης, ακόμη και διανυκτέρευσης σε άλλο νησί ή πόλη αν χρειαστεί. Από την άλλη, μπορεί ένας ασθενής να αγνοήσει μια μικρή ενόχληση που έχει, μέχρι να καταφέρει να κάνει αυτό το ταξίδι ή μέχρι να έρθει κάποια από τις εθελοντικές ομάδες
με εξειδικευμένους γιατρούς που θα τον εξετάσει. Όποια λύση και αν βρίσκουν από μόνοι τους οι νησιώτες, το πρόβλημα παραμένει ίδιο: δεν έχουν την ίδια πρόσβαση στη δημόσια υγεία με όσους βρίσκονται στην ηπειρωτική χώρα.Αξίζει να προβληματιστούμε όμως: εφόσον σε 52 νησιά υπάρχει η τεχνολογία της τηλεϊατρικής και ο υπερσύγχρονος εξοπλισμός που μπορεί να την υποστηρίξει, γιατί δεν είναι το παραπάνω ένα ήδη λυμένο πρόβλημα;
Η τηλεϊατρική στην Ελλάδα
Στη χώρα άρχισαν να γίνονται βήματα για την τηλεϊατρική, δηλαδή την άσκηση ιατρικής από απόσταση χρησιμοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες, ήδη από την δεκαετία του '90, με πρωτεργάτη το Σισμανόγλειο Νοσοκομείο
. «Επειδή η ταχύτητα ήταν πολύ χαμηλή, τα δίκτυα και ο εξοπλισμός ήταν παλαιότερης τεχνολογίας, η προσπάθεια αυτή κάποια στιγμή ατόνησε. Ήταν όμως από τις σημαντικότερες. Έγιναν πολλές ακόμα προσπάθειες στην χώρα αλλά απέτυχαν όλες» μου λέει ο Γεώργιος Κουκουλάς, ο υπεύθυνος για την επιχειρησιακή λειτουργία του ΕΔιΤ, του Εθνικού Δικτύου Τηλεϊατρικής, που λειτουργεί σήμερα από την 2η ΔΥΠε (Διοίκηση Υγειονομικής Περιφέρειας).Ο σχεδιασμός του ΕΔιΤ ξεκίνησε το 2011 και σε πρώτη φάση άρχισε να λειτουργεί το 2016
, με 43 σταθμούς (30 σταθμούς τηλεϊατρικής γιατρού-ασθενή και 13 γιατρού-συμβούλου) στα νησιά του Αιγαίου. Η χρηματοδότηση ήρθε από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του ΕΣΠΑ 2007-2013 (με το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ψηφιακή Σύγκλιση») και έφτασε τα 4,2 περίπου εκατομμύρια ευρώ. Το 2021 επεκτάθηκε σε περισσότερα νησιά, με μια χρηματοδότηση περίπου 1,5 εκατ. ευρώ από το το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), στο πλαίσιο υλοποίησης του ΕΣΠΑ 2014 – 2020. Σήμερα μετράμε 66 Σταθμούς Τηλεϊατρικής (ιατρού - ασθενούς) σε 52 νησιά.Με τη βοήθεια του εξοπλισμού της τηλεϊατρικής (περιλαμβάνει οθόνες και εργαλεία όπως τηλεμετρικό στηθοσκόπιο, ωτοσκόπιο, σπιρόμετρο, μόνιτορ καταγραφής ζωτικών σημάτων κ.ά.) προσφέρονται τακτικά ιατρεία συγκεκριμένων ειδικοτήτων. Ο τρόπος που κλείνονται τα ραντεβού είναι μέσω του helpdesk της 2ης ΔΥΠε, αλλά την όλη διαδικασία αναλαμβάνει ο γιατρός ή όποιος άλλος είναι υπεύθυνος της τηλεϊατρικής, στην απομακρυσμένη μονάδα όπου βρίσκεται ο ασθενής. Οι γιατροί που βρίσκονται στην άλλη άκρη της οθόνης προέρχονται από μεγάλα νοσοκομεία της Αττικής (πχ. Νίκαιας, Ασκληπιείο, Αιγινήτειο, Αττικόν, Συγγρός) και δουλεύουν εθελοντικά. Οι περισσότεροι γιατροί στα νησιά με τους οποίους μιλήσαμε μας είπαν ότι χρησιμοποίησαν την τηλεϊατρική κυρίως για δερματολογικά και ψυχιατρικά περιστατικά.
Οι ειδικότητες που προσφέρονται αυτή τη στιγμή
Ψυχολόγος και Ψυχίατρος ενηλίκων
Φυσίατρος
Παιδοψυχιατρική
Ενδοκρινολογικό
Ιατρείο Μνήμης, Άνοιας και νόσου Πάρκινσον
Δερματολόγος
Αλλεργιολογικό
Παιδοαλλεργιολογικό και παιδοπνευμονολογικό
Παιδονευρολογικό
Παιδογαστρεντερολογικό
Παρά την ύπαρξη πάντως του εξοπλισμού σε πολλά νησιά, αυτό που μάθαμε είναι πως όλοι σχεδόν οι τοπικοί γιατροί, όταν πρέπει να συμβουλευτούν τους θεράποντες των ασθενών τους ή άλλους ειδικευμένους γιατρούς, χρησιμοποιούν το τηλέφωνο, το διαδίκτυο και εφαρμογές όπως το viber. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι παράγουν ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα στο οποίο στοχεύει η τηλεϊατρική, όμως δεν είναι έτσι. Με την τηλεϊατρική ο γιατρός-σύμβουλος συμμετέχει σε μια διαδραστική διαδικασία και μπορεί για παράδειγμα να ακούσει ακριβώς ό,τι ακούει ο γιατρός που βρίσκεται με τον ασθενή, από το ειδικό στηθοσκόπιο. Έτσι, η ακρίβεια με την οποία μπορεί να κάνει τη διάγνωσή του είναι πολύ μεγαλύτερη.
Αν ζεις σε νησί, μπορείς να χρησιμοποιήσεις την τηλεϊατρική;
Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Σε πολλά νησιά, η τηλεϊατρική υπολειτουργεί.
Ο βασικός παράγοντας για να λειτουργήσει, όπως είδαμε μέσα από το ρεπορτάζ, είναι να δείξει ενδιαφέρον ο ίδιος ο τοπικός γιατρός ή το προσωπικό του ιατρείου και από μόνοι τους να το προωθήσουν στην κοινωνία. Στα περισσότερα νησιά όμως υπάρχει ένας αγροτικός γιατρός, που βρίσκεται εντελώς μόνος και προσπαθεί να διαχειριστεί τα επείγοντα περιστατικά, τη γραφειοκρατία, τις επικοινωνίες για τις διακομιδές και δύσκολα θα αφιερώσει χρόνο και ενέργεια για εκπαιδευτεί στην τηλεϊατρική και να την χρησιμοποιήσει.
Ο γιατρός Θανάσης Κοντάρης από τη Σέριφο.
Στη Σέριφο, ο Θανάσης Κοντάρης, Επιμελητής Α' του ιατρείου του νησιού, υπογραμμίζει πως όταν πρωτοτοποθετήθηκε ο εξοπλισμός της τηλεϊατρικής σύντομα συνειδητοποίησε ότι η χρήση της απαιτούσε πολύ χρόνο και οργάνωση από μεριάς του. «Όταν ήμουν μόνος μου στο νησί, ειδικά τους θερινούς μήνες που ο πληθυσμός δεκαπλασιάζεται, οριακά ζούσα. Οπότε στο τελευταίο πράγμα που θα επένδυα να αναπτύξω ήταν η τηλεϊατρική. Το Π.Π.Ι. (Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο) είναι η μικρότερη δομή υγείας, δεν υπάρχουν άλλες δομές, ούτε ιδιώτες γιατροί, ούτε “βοήθεια στο σπίτι” στο νησί. Οπότε ό,τι συμβαίνει περνάει από το ιατρείο. Για να χρησιμοποιήσω την τηλεϊατρική πρέπει να κάνω τα πάντα, από το να επικοινωνήσω με το helpdesk της 2ης ΔΥΠε, να κλείσω το ραντεβού, να σκανάρω όλες τις εξετάσεις, να τις περάσω στο σύστημα, να ετοιμάσω τον φάκελο ασθενούς κ.ά. Όλα αυτά, τα οποία είναι διοικητικά, δεν αφορούν έναν γιατρό, αλλά πρέπει να γίνουν από έναν γιατρό σε ένα νησί. Άρα χρειάζεται επάνδρωση των ιατρείων για να λειτουργήσει, δεν μπορεί ένας άνθρωπος σε μια απομακρυσμένη περιοχή, μόνος του, να το κάνει». Όπως μου εξηγεί, στο ιατρείο τους ξεκίνησαν να ασχολούνται με τη τηλεϊατρική πριν από μόλις τρεις μήνες, όταν προσελήφθη ένας ακόμα γιατρός κι έτσι ένιωσαν ότι θα είχαν χρόνο να ασχοληθούν με την τηλεϊατρική.
Προσπαθήσαμε να μάθουμε πώς χρησιμοποιείται η τηλεϊατρική πρακτικά, επικοινωνώντας με όσο το δυνατόν περισσότερα νησιά. Από τα 18 νησιά με τα οποία επικοινωνήσαμε, μάθαμε ότι στα 5 γίνεται τακτική χρήση, σε 5 σποραδική χρήση και στα 8 καθόλου. Σύμφωνα με τον Κουκουλά, η ευρύτερη εικόνα που έχουν στη 2η ΔΥΠε είναι ότι μόλις ένα 5% όλων των νησιών που έχουν τηλεϊατρική παραμένει σε αδράνεια για μεγάλα διαστήματα. «Όλοι οι σταθμοί τηλεϊατρικής κατά καιρούς χρησιμοποιούνται. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου μπορεί κάποια στιγμή, λόγω του ότι κάποιος γιατρός είναι πιο δραστήριος ή πιο εξοικειωμένος με τις νέες τεχνολογίες, να χρησιμοποιεί την τηλεϊατρική, αλλά όταν φύγει η χρήση της στο νησί να ατονήσει» λέει ερμηνεύοντας αυτό το 5%.
Πάντως από τις συζητήσεις που είχαμε με γιατρούς του Αιγαίου, κατανοήσαμε πολύ σύντομα ότι παρότι υπάρχει μια υποτυπώδης οργάνωση και ένα πολύ βοηθητικό helpdesk από τη ΔΥΠε, δεν υπάρχουν συντονισμένες ενέργειες προώθησης της τηλεϊατρικής κεντρικά και όλη η προσπάθεια εναπόκειται στην πραγματικότητα στην όρεξη και ευχέρεια του κάθε γιατρού. Ακούσαμε μάλιστα από κάποιους αγροτικούς γιατρούς, που μπορεί να είναι μήνες στη θέση τους, ότι κανείς δεν τους έχει κάνει κάποια ενημέρωση ή δεν έχει προσπαθήσει να τους πείσει να χρησιμοποιήσουν τον εξοπλισμό. Όσοι ασχολούνται με την τηλεϊατρική σημειώνουν ότι μόνοι τους κυνήγησαν την εκπαίδευση σε αυτήν. Παίζει ίσως έναν ρόλο το γεγονός ότι δεν είναι υποχρεωτική η χρήση της. Δεν θα μπορούσε όμως ακόμα να είναι, καθώς υπάρχουν ζητήματα που δεν έχουν λυθεί, με κυριότερο την ιατρική ευθύνη: ποιος γιατρός έχει την ευθύνη του ασθενή, αυτός που τον εξετάζει από την οθόνη ή αυτός που βρίσκεται στο ίδιο δωμάτιο με αυτόν;
Το πανελλαδικό δίκτυο τηλεϊατρικής
Μια από τις προτεραιότητες
που έθετε προεκλογικά ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν η δημιουργία 315 μονάδων τηλεϊατρικής σε όλη τη χώρα. Ο διαγωνισμός βέβαια είχε ήδη προκηρυχθεί από το 2022. Το Πανελλήνιο Εθνικό Δίκτυο έχει κοστολογηθεί σε λίγο παραπάνω από 30 εκατομμύρια ευρώ, που θα δοθούν μέσα από το πρόγραμμα Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ανάδοχοι του διαγωνισμού έχουν αναδειχθεί οι: Nova-Space, ΟΤΕ και Vodafone Business. Το έργο έχει αναλάβει η «Κοινωνία της Πληροφορίας» και αναμένεται να ολοκληρωθεί σε δύο χρόνια περίπου. Όπως αναφέρει ο Κουκουλάς, «είναι ένα έργο βασισμένο στο δικό μας πρότυπο».«Η τηλεϊατρική είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο το οποίο όμως δεν έχει χρησιμοποιηθεί όπως θα έπρεπε» λέει ο Κοντάρης. «Έγινε μια δράση στην αρχή και τοποθετήθηκε σε μερικά νησιά. Μετά από λίγα χρόνια προστέθηκαν κι άλλα νησιά, ανάμεσα σε αυτά και η Σέριφος. Στην πρώτη δράση δεν έγινε καμία μελέτη για να δουν πώς ο εξοπλισμός χρησιμοποιήθηκε και αν δεν χρησιμοποιήθηκε σωστά ποιος ήταν ο λόγος, έτσι ώστε να γίνουν διορθώσεις. Ακόμα και μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει αξιολόγηση της χρησιμότητας αυτού του τεράστιου έργου και εργαλείου για τις απομονωμένες περιοχές και τα μικρά νησιά. Διαπιστώνω πράγματα τα οποία δεν πρέπει να γίνονται, τουλάχιστον στον χώρο της επιστήμης» σημειώνει με πικρία.
Αναζητώντας το ανθρώπινο άγγιγμα και τις άγνωστες λέξεις
Σε πολλά νησιά μάς είπαν πως, ακόμα και όταν προτείνουν στους ασθενείς την επιλογή της τηλεϊατρικής, για τις λιγοστές ειδικότητες που υπάρχουν, μπορεί και να μην υπάρχει ανταπόκριση. Κάποιοι ασθενείς στα νησιά έχουν πλέον συνηθίσει και βολευτεί με λύσεις όπως το να πηγαίνουν στην Αθήνα ή σε κάποιο μεγαλύτερο νησί για να επισκεφτούν τον γιατρό που γνωρίζουν χρόνια, ενώ άλλοι περιμένουν τους εθελοντές γιατρούς που επισκέπτονται τον τόπο τους. «Ένας ασθενής μπορεί να μην αισθάνεται και άνετα να συζητήσει μέσα από μια κάμερα. Μπορεί να θέλει να πάει να δει τον δικό του ειδικό» προσθέτει η Κυριακή Χατζούδη, νοσηλεύτρια στο ιατρείο της Ηρακλειάς, όπου έχουν χρησιμοποιήσει την τηλεϊατρική για δερματολογικά και ψυχιατρικά ραντεβού. «Πιστεύω ότι αυτό που συνήθως έλκει τους ασθενείς είναι η προσωπική σχέση που έχουν με τον γιατρό τους. Αν κάποιος έχει έναν θεράποντα καρδιολόγο ή παθολόγο για παράδειγμα, ο οποίος είναι ανά πάσα στιγμή διαθέσιμος, γνωρίζει την συμπεριφορά του ασθενούς και έχει μια προσωπική σχέση μαζί του, εννοείται ότι ο ασθενής θα τον προτιμήσει. Ναι μεν το ιστορικό του ασθενούς καταχωρείται στην τηλεϊατρική, αλλά ο ασθενής ο ίδιος μπορεί να μην αισθάνεται την ίδια άνεση όταν συμβεί ένα σοβαρό περιστατικό. Αντίθετα για ένα δερματολογικό πρόβλημα δεν θα σηκωθεί εύκολα ο νησιώτης να φύγει από το νησί για να πάει να βρει τον ειδικό στην Αθήνα, οπότε αυτήν την ειδικότητα μπορεί να δεχτεί να την χρησιμοποιήσει στην τηλεϊατρική» λέει η ίδια.
Η γιατρός του ιατρείου της Ηρακλειάς, Κατερίνα-Μαρία Τσολάκη, συμπληρώνει για τα ψυχιατρικά ραντεβού ότι «οι ψυχίατροι είναι δυσεύρετοι στα νησιά και οι ψυχιατρικοί ασθενείς δεν είναι και τόσο δεκτικοί να μετακινηθούν για να βρουν ψυχίατρο. Στα δικά μας περιστατικά έχουμε δει ότι η τηλεϊατρική τους βολεύει». Δεν είναι όμως σε όλα τα νησιά τόσο δεκτικοί, ειδικά με τις ψυχικές ασθένειες, όπου υπάρχει έντονο το στίγμα. Αυτό κάνει τους ασθενείς απρόθυμους να δεχτούν οποιαδήποτε βοήθεια, όπως μας είπαν από αλλού, πόσο μάλλον όταν, προκειμένου να δεχτούν την βοήθεια θα πρέπει να επισκεφτούν το κοντινό κέντρο υγείας για να μπουν στην καμπίνα τηλεϊατρικής – οπότε υπάρχει ο φόβος ότι θα μαθευτεί το πρόβλημά τους στην κοινωνία.
Όπως περιγράφει από την εμπειρία του ο Κοντάρης, στις μικρές κοινωνίες «κάποιος μπορεί να προτιμήσει να μείνει απομονωμένος στο χωριό και να μην πάει στο περιφερειακό ιατρείο να πει ότι ο παππούς ξεχνάει τα κλειδιά του, ότι κοιμήθηκε στο πάτωμα ή ξύπνησε τα ξημερώματα και χάθηκε. Το κοινωνικό στίγμα, ο φόβος και η ανησυχία, δυσκολεύουν πάρα πολύ έναν ασθενή στο να τον φέρουν στο ιατρείο, γιατί νομίζουν ότι δεν πρόκειται να βρουν λύση. Πιστεύουν ότι θα τους στείλουμε στην Αθήνα και κάποιοι δυσκολεύονται να φύγουν. Αν όμως δοθεί μια δυνατότητα μέσω της τηλεϊατρικής, αν μειωθεί το στίγμα, ο φόβος και η ανησυχία, πολύ πιο εύκολα ένας συγγενής θα φέρει τον ασθενή στο ιατρείο για να βρει λύση. Στο ιατρείο μνήμης, άνοιας και πάρκινσον
που συμμετέχουμε μέσω της τηλεϊατρικής, μέσα από μια συνεδρία μπορεί να γίνει η έγκαιρη διάγνωση, ο σχεδιασμός της θεραπείας, η παρακολούθηση των ασθενών κάνοντας follow up, η συμμετοχή των ασθενών και των συγγενών, ακόμα και η υποστήριξη του οικογενειακού περιβάλλοντος. Ένας άνθρωπος που έχει έναν ασθενή μέσα στο οικογενειακό του περιβάλλον πρέπει να εκπαιδευτεί για να καταλάβει τι σημαίνει αυτό. Και αυτό μπορεί να γίνει μέσω της τηλεϊατρικής. Ο κόσμος δεν γνωρίζει τις δυνατότητες της τηλεϊατρικής. Μπορεί να έχουν ακούσει τον όρο, αλλά οι Έλληνες, ιδιαίτερα στην επαρχία, είμαστε επιφυλακτικοί σε οποιοδήποτε νεωτερισμό και σε ό,τι έχει να κάνει με τις νέες τεχνολογίες. Ο ασθενής θέλει να τον “πιάσει” ο γιατρός. Αλλά με έμμεσο τρόπο θα υπάρχει ειδικός γιατρός εκεί και θα υπάρχει και ένας γιατρός δίπλα τους. Αλλά δεν το ξέρουν αυτό. Μπορεί ο ασθενής να σκέφτεται όταν ακούει τηλεϊατρική ότι θα μιλήσουν στο τηλέφωνο με τον καρδιολόγο και αναρωτιούνται πώς θα βοηθούσε αυτό. Υπάρχουν πράγματα που οφείλουν να διασαφηνιστούν περισσότερο και να μεταφερθεί με απλό τρόπο το πόσο σημαντικό είναι αυτό το εργαλείο».![Γιατρός δίνει συμβουλές μέσω τηλεϊατρικής. [ΕΔΙΤ]](/sites/default/files/styles/image_ckeditor_medium/public/2023-12/giatros-cosmote-tileiatriki.jpg.webp.webp?itok=Izc5CuL0)
Ρωτάω την 2η ΔΥΠε αν έχει υπάρξει κάποια καμπάνια ενημέρωσης από τότε που ξεκίνησε η τηλεϊατρική. Μέχρι να κάνω αυτό το ρεπορτάζ, ούτε εγώ είχα ιδέα πως υπήρχε αυτή η δυνατότητα σε τόσα πολλά νησιά και η μόνη αναφορά που είχε τύχει να εντοπίσω ήταν κάποιες δηλώσεις του πρωθυπουργού
από μικρά ακριτικά νησιά. Η απάντηση που λαμβάνω είναι πως, όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα, έγιναν κάποια τηλεοπτικά σποτ και επιπλέον στέλνονται από την 2η ΔΥΠε επιστολές σε δημάρχους και στο προσωπικό κέντρων υγείας, για να υπάρξει επικοινωνία. Δεν έχει γίνει όμως, από ό,τι κατάλαβα, τίποτα συντονισμένο.Η ανάγκη κάλυψης του επείγοντος
Σίγουρα τα τακτικά ιατρεία που διατίθενται μέσω της τηλεϊατρικής καλύπτουν κάποιες από τις ανάγκες των ασθενών. Υπάρχουν όμως και τα επείγοντα περιστατικά, για τα οποία οι αγροτικοί γιατροί με τους οποίους μιλήσαμε στο πλαίσιο αυτού του ρεπορτάζ μας είπαν ότι θα ήθελαν να έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν την τηλεϊατρική. «Εκείνη την ώρα χρειάζεται να έχουμε κάποιον γιατρό κοντά, να καθοδηγήσει, να ακούσει, να πει κάτι, έναν ειδικό που θα το κρίνει ανάλογα με την ειδικότητά του. Έναν καρδιολόγο σε ένα καρδιολογικό περιστατικό ή έναν πνευμονολόγο σε ένα βαρύ πνευμονολογικό. Είναι διαφορετικό να ακούσω εγώ έναν πνεύμονα που έχω ακούσει 100 πνεύμονες, με το να ακούσει ένας έμπειρος πνευμονολόγος που έχει ακούσει χιλιάδες. Θα βγάλει άλλα συμπεράσματα» λέει η Τσολακίδη, αγροτικός γιατρός στην Ηρακλειά. Φυσικά οι γιατροί στα νησιά σε αυτές τις περιπτώσεις επικοινωνούν με τα νοσοκομεία αναφοράς και τους αντίστοιχους ειδικευμένους γιατρούς που ίσως γνωρίζουν από άλλες περιοχές, όμως συχνά υπάρχουν καθυστερήσεις και αναμονές που δεν είναι αμελητέες στις επείγουσες περιστάσεις. Επιπλέον, θα ένιωθαν, μας λένε, μεγαλύτερη ασφάλεια αν ένας καρδιολόγος ή πνευμονολόγος για παράδειγμα μπορούσε να ακούσει ό,τι ακούνε και εκείνοι με τα εργαλεία που ήδη έχουν και προσφέρει η τηλεϊατρική.
Δεν είναι παράλογο αυτό το αίτημα, λαμβάνοντας υπόψη μάλιστα ότι ήδη από το 2011
στον σχεδιασμό της τηλεϊατρικής σημειώνεται ότι θα αναπτυχθεί «τηλεϊατρική για επείγοντα περιστατικά». Προς το παρόν όμως δεν έχει προχωρήσει αυτή η πτυχή της. «Ηθελημένα και σκόπιμα, πήγαμε στο τακτικό ιατρείο» εξηγεί ο Κουκουλάς, «γιατί το έκτακτο προϋποθέτει ότι υπάρχει μια υποδομή 24/7 για 365 μέρες που θα υποστηρίζει σαν ένα συντονιστικό κέντρο την τηλεϊατρική. Δεν υπάρχει αυτό το πράγμα προς το παρόν. Είμαστε μια υγειονομική περιφέρεια με περιορισμένους πόρους αυτή τη στιγμή. Στο πανελλαδικό δίκτυο που θα δημιουργηθεί ελπίζουμε ότι θα υπάρξει» τονίζει.Άρα αφού δεν γίνονται στοχευμένες καμπάνιες στις μικρές κοινωνίες των νησιών, όλο το βάρος της ενημέρωσης του πολίτη για την υπηρεσία αυτή πέφτει και πάλι, όπως όλα τα άλλα, στους γιατρούς. Πόσο χρόνο μπορούν να αφιερώσουν αυτοί οι άνθρωποι για την ενημέρωση; Και πως θα σταματήσουν να ξοδεύουν τόσα πολλά χρήματα οι νησιώτες για τις ιατρικές τους μετακινήσεις, αν δεν μάθουν ποτέ ότι υπάρχει εναλλακτική για τις ανάγκες τους;
Το ευκταίο και το εφικτό
Εύλογα αναρωτιέται κανείς πώς γίνεται τόσα χρόνια που εξελίσσεται αυτή η προσπάθεια στο Αιγαίο να μην είναι ήδη πασίγνωστη και περιζήτητη; «Δείτε το ποτήρι μισογεμάτο και όχι μισοάδειο. Επιτέλους και με πολύ πενιχρούς πόρους, γίνεται κάτι στην χώρα το οποίο αξίζει να συνεχίσει. Οι δυνατότητές μας μέχρι τώρα ήταν περιορισμένες και ήμασταν λίγοι. Προβλέπεται στο Πανελλαδικό ΕΔιΤ να υπάρξουν προτάσεις για σχέδια νόμου. Θα πρέπει να υπάρχουν οι κατάλληλες θεσμικές αλλαγές για να λειτουργήσει αυτή η επόμενη φάση και για να προσφέρουμε περισσότερες υπηρεσίες» διαβεβαιώνει ο Κουκουλάς.
Πρωταρχικός στόχος, ειδικά όταν μιλάμε για την δημόσια υγεία στα νησιά, παραμένει η στελέχωση των ιατρείων. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο αίτημα των νησιωτών. Όπως μας λέει και ο καθηγητής Πολιτικής της Υγείας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Κυριάκος Σουλιώτης, δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε την αξία της κλινικής εξέτασης και της φυσικής παρουσίας του γιατρού, όμως «το κράτος δεν μπορεί να περιμένει μοιρολατρικά και να λέει “δεν έχω γιατρούς στα νησιά. Προκηρύσσω συνέχεια και δεν έρχεται κανείς”. Πρέπει να βρει βέλτιστους τρόπους για να λειτουργήσει. Ένας τέτοιος τρόπος είναι και η επέκταση της τηλεϊατρικής, υποστηρικτικά με τη φυσική παρουσία του γιατρού, που πρέπει να γίνει για να μειώσει το αίσθημα ανασφάλειας που υπάρχει στις δυσπρόσιτες περιοχές». Σε κάθε περίπτωση, η τηλεϊατρική δεν μπορεί να μείνει ένας κρυμμένος θησαυρός, αφού σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να ελαφρύνει το βάρος των νησιωτών.
Δεν υπάρχουν σχόλια