Οι βουλευτές-φαντάσματα του τελευταίου χρόνου
Ένας χρόνος έχει περάσει από τη μέρα που ψηφίσαμε για τους εκπροσώπους μας στην ελληνική Βουλή. Τι έχουν κάνει αυτόν τον καιρό; Μερικοί από αυτούς, μπορεί και τίποτα.
Τετ. 26 Ιουνίου 2024
Πώς θα σας φαινόταν εάν ο βουλευτής που εκλέξατε στην περιφέρειά σας, επί έναν χρόνο δεν είχε μιλήσει ποτέ στην Ολομέλεια της Βουλής, δεν είχε απευθύνει κανένα ερώτημα σε υπουργό για τα προβλήματα που αφορούν την πλειονότητα των πολιτών ή δεν είχε θέσει υπόψιν των υπουργών κάποιο πρόβλημα της περιοχής σας; Αποκαρδιωτικό;
Κι όμως, αυτή είναι η εικόνα που παρουσιάζουν ορισμένοι από τους εκπροσώπους μας στη Βουλή των Ελλήνων.
Οι βουλευτές κλείνουν ήδη έναν χρόνο στη θέση τους, από τις 25 Ιουνίου 2023, αλλά κάποιοι δεν βρήκαν καμία αφορμή για να χρησιμοποιήσουν τα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου που έχουν στη διάθεσή τους, ενώ συμμετείχαν ελάχιστα έως καθόλου στη συζήτηση των νομοσχεδίων.
Είναι σχεδόν αδύνατο να αξιολογήσουμε ποιοτικά τη δουλειά των Ελλήνων βουλευτών και την ανταπόκρισή τους στα καθήκοντά τους, χωρίς να αφιερώσουμε χρόνο ισότιμο με ένα μικρό διδακτορικό. Ωστόσο, με τη βοήθεια των στοιχείων που συλλέγει το Vouliwatch
, μπορέσαμε να μελετήσουμε ποσοτικά τη δραστηριότητα των 300 και να αναζητήσουμε όσους έκαναν ...τα λιγότερα.
Τι κάνει ένας βουλευτής;
Αντίθετα με αυτό που μπορεί να νομίζουν κάποιοι, η δουλειά των «εκπροσώπων
του έθνους» δεν είναι καθόλου απλή. Πολλές φορές βέβαια το μέγεθος της προσπάθειας που κάνουν ορισμένοι δεν φαίνεται με γυμνό μάτι, ούτε είναι εύκολα μετρήσιμο.
Μία βασική ευθύνη των βουλευτών (που την αναλαμβάνουν κυρίως οι συνεργάτες τους) είναι η επεξεργασία νομοσχεδίων, που πολύ συχνά μπορεί να είναι αρκετά πολύπλοκα. Η διαδικασία αυτή λαμβάνει χώρα στις Επιτροπές της Βουλής
, στις οποίες συμμετέχουν ανάλογα με τη δύναμη των κοινοβουλευτικών τους ομάδων (των κομμάτων δηλαδή). Όλοι όμως παίρνουν μέρος σε κάποια επιτροπή και μάλιστα επ' αμοιβή
. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις προσφέρουν και δικαστικό έργο, μέσω των εξεταστικών επιτροπών και των ειδικών κοινοβουλευτικών επιτροπών, που αναλαμβάνουν την προκαταρκτική εξέταση ποινικών ευθυνών πρώην υπουργών και πρωθυπουργών.
Πέρα από αυτά, υπάρχει βέβαια ο έλεγχος της Κυβέρνησης. Γι’ αυτόν οι βουλευτές έχουν στη φαρέτρα τους τα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου: εργαλεία δηλαδή, με τα οποία μπορούν να πιέσουν την κυβέρνηση να λογοδοτήσει, αλλά και να μεταφέρουν στο Κοινοβούλιο θέματα που αφορούν ολόκληρη την επικράτεια ή συγκεκριμένα τις περιοχές τους.
Τα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου
Ένα από τα πιο συνηθισμένα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου είναι οι ερωτήσεις που οι βουλευτές καταθέτουν προς τους υπουργούς. Συνολικά, οι απλές ερωτήσεις που κατατέθηκαν
αυτόν τον πρώτο έναν χρόνο της νέας Βουλής ήταν 4.973. Οι περισσότερες προήλθαν από το κόμμα Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου (1.308). Όσον αφορά τις επίκαιρες ερωτήσεις (1.155 συνολικά), οι οποίες αφορούν θέματα της άμεσης επικαιρότητας και απαντώνται προφορικά, τα κόμματα που επέλεξαν περισσότερες φορές τη «μονομαχία» στα έδρανα είναι το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ (250) και ο ΣΥΡΙΖΑ (243).
Η ποσότητα όμως σε καμία περίπτωση δεν είναι ανάλογη της ποιότητας. Οι πολλές ερωτήσεις δεν σημαίνουν απαραίτητα σκληρή δουλειά. Άνθρωποι που εργάζονται για χρόνια στο Κοινοβούλιο παρατηρούν ότι συχνά οι ερωτήσεις είναι πυροτεχνήματα, που χρησιμοποιούν οι βουλευτές για να δείξουν στην τοπική κοινωνία που τους εξέλεξε ότι ενδιαφέρονται για ένα θέμα, χωρίς όμως η ερώτησή τους να έχει ιδιαίτερο βάθος ή να έχει προηγηθεί ενδελεχής έρευνα. Σε ένα από τα χειρότερα παραδείγματα, ο –καταδικασμένος πλέον για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης– Γιάννης Λαγός είχε επικαλεστεί
την πληθώρα των ερωτήσεών του ενώπιον του δικαστηρίου – ήταν πράγματι πολλές, κάποιες όμως από αυτές είχαν καθαρά ρατσιστικό περιεχόμενο.
Εξαιρέσεις – Disclaimer
Από εδώ και κάτω, λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Όμως από τις ονομαστικές αναφορές έχουμε εξαιρέσει βουλευτές που κατέχουν παράλληλα άλλα αξιώματα: υπουργούς και υφυπουργούς, όπως αυτοί ίσχυαν πριν τον ανασχηματισμό της 14ης Ιουνίου, καθώς και πρώην πρωθυπουργούς. Ο λόγος είναι ότι η δραστηριότητα των παραπάνω δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτήν την υπόλοιπων βουλευτών, καθώς οι μεν υπουργοί υλοποιούν την πολιτική όπως σχεδιάζεται από την κυβέρνηση και έχουν συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια με τα οποία καταπιάνονται, οι δε πρώην πρωθυπουργοί συνηθίζεται να κρατούν θεσμική στάση και οι όποιες παρεμβάσεις τους στην Ολομέλεια να θεωρούνται αξιοσημείωτα πολιτικά γεγονότα.
Επιπλέον, στην καταμέτρηση των ομιλιών στο κοινοβούλιο κατά την ψήφιση των νομοσχεδίων δεν συμπεριλαμβάνονται οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι των κομμάτων, καθώς ex oficio μιλούν συχνά.
Τέλος, οφείλουμε να πούμε ότι ανάμεσα σε αυτούς που αριθμητικά φαίνονται να καταγράφουν χαμηλές επιδόσεις βρίσκονται και βουλευτές που έχουν επιπλέον καθήκοντα, όπως οι συμμετέχοντες στην κοινοβουλευτική συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (π.χ. Μπακογιάννη, Συρεγγέλα, Ρουσόπουλος κ.ά.) ή ορισμένοι που, λόγω των θέσεων που κατείχαν στο παρελθόν, η δημόσια τοποθέτησή τους είναι βαρύνουσας σημασίας και γι' αυτό σπανίζει.
Ζώντας στη χώρα όπου όλα είναι καλά
Υπάρχουν βέβαια και εκείνοι που δεν έχουν απευθύνει καμία ερώτηση στους υπουργούς, παρότι δεν ανήκουν σε καμία από τις εξαιρέσεις που περιγράψαμε παραπάνω. Πρόκειται για 59 βουλευτές, που στη συντριπτική τους πλειονότητα ανήκουν στη Νέα Δημοκρατία και θα τους δείτε παρακάτω, στο bubble chart. Από αυτούς, υπάρχουν επτά που, παρότι δεν έχουν απευθύνει απλή ερώτηση, έχουν χρησιμοποιήσει την διαδικασία των επίκαιρων ερωτήσεων: από την Πλεύση Ελευθερίας, οι Κεφαλά (Β2' Δυτικού Τομέα Αθηνών), Μπιμπίλας (Β3 Νοτίου Τομέα Αθηνών), Καραγεωργοπούλου (Α’ Ανατολικής Αττικής), Καζαμίας (Επικρατείας), από την ΝΔ ο Σάλμας (Αιτωλοακαρνανίας) και από τους Σπαρτιάτες ο Δημητριάδης (Β’ Θεσσαλονίκης). Οι υπόλοιποι 52 (όλοι της ΝΔ) δεν έχουν κάνει ούτε απλή ερώτηση, ούτε επίκαιρη. Τρία πράγματα μπορεί να σημαίνει αυτό: είτε πιστεύουν ότι δεν υπάρχει κανένα ζήτημα προς επίλυση και η κυβέρνηση ανταποκρίνεται πλήρως σε κάθε τομέα, είτε εκπροσωπούν μια περιφέρεια που έχει λύσει όλα της τα προβλήματα, είτε (το πιθανότερο) ότι απλά δεν θέλουν να θίξουν την παράταξή τους.
Μια μικρή σημείωση
Στην καταμέτρηση των ερωτήσεων που έχει γίνει για κάθε βουλευτή περιλαμβάνονται και αυτές που συνυπογράφει με άλλους βουλευτές του κόμματός του. Αυτό σημαίνει ότι πιθανώς υπάρχουν περισσότεροι βουλευτές που δεν έχουν αναλάβει οι ίδιοι την πρωτοβουλία για κάποια ερώτηση, αλλά δυστυχώς λόγω του τρόπου με τον οποίον γίνεται η καταμέτρηση δεν ήταν εφικτό να τους εντοπίσουμε.
Για τον Κωνσταντίνο Μετζέλο, διαχειριστή περιεχομένου και ερευνητή του Vouliwatch, το γεγονός ότι οι βουλευτές της κυβερνώσας παράταξης δεν χρησιμοποιούν συχνά τα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου είναι μια διαχρονική παρατήρηση, που αφορά όλες τις κυβερνήσεις. «Επειδή οι βουλευτές της κυβέρνησης είναι περισσότεροι στον αριθμό, θα περίμενε κανείς να αξιοποιούν παραπάνω τα μέσα ελέγχου, αλλά δεν επιβεβαιώνεται κάτι τέτοιο. Αυτό ίσως συμβαίνει γιατί ο βουλευτής δεν θέλει να φέρει σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση, ούτε να ξεσηκώσει κάποια συζήτηση μέσω ερώτησης ή αναφοράς που θα βλάψει την κυβέρνηση. Από την άλλη βέβαια θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι ένας βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος θα έκανε συχνή χρήση των μέσων κοινοβουλευτικού ελέγχου, προκειμένου να βοηθήσει στην ανάδειξη καλών πτυχών της κυβέρνησης. Έτσι οι ερωτήσεις ή οι αναφορές του θα λειτουργούσαν σαν μια ωραία πάσα για να αναδείξει το εκάστοτε υπουργείο το έργο του. Την ίδια στιγμή, παρατηρείται ότι ένας αντιπολιτευόμενος βουλευτής ασκεί με μεγαλύτερη ζέση τα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου καθώς συνεπάγονται ανάληψη ευθύνης από την πλευρά της εκτελεστικής εξουσίας ή βοηθούν στην ανάδειξη σημαντικών ζητημάτων, άρα υπό αυτήν την έννοια είναι ένα όπλο και το χρησιμοποιούν κατά κόρον σε σχέση με τους κυβερνητικούς».
Ενός ανδρός αρχή
Φυσικά, το να κάνει κάποιος μόλις τέσσερις ή πέντε ερωτήσεις σε διάστημα ενός έτους δεν είναι καλό δείγμα, αλλά δεδομένου ότι στην ελληνική Βουλή ξεπερνούν τους 80 όσοι έχουν κάνει λίγες μόνο ερωτήσεις, δεν θα μπορούσαμε να τους παρουσιάσουμε όλους.
Παρόλα αυτά, έχει σημασία να δούμε πιο προσεκτικά τι έκαναν οι βουλευτές των μονοεδρικών περιφερειών, καθώς εκεί οι απαιτήσεις από τους εκπροσώπους των πολιτών είναι ιδιαίτερα αυξημένες. Σε αυτές τις εννέα μονοεδρικές περιφέρειες, σε όλες από τις οποίες επικράτησε η Νέα Δημοκρατία, έχουμε βουλευτές με ισχνή δραστηριότητα, μιας και στην πλειονότητά τους έχουν κάνει από δύο ερωτήσεις, με τον βουλευτή Λευκάδας, Αθανάσιο Καββαδά, να ξεχωρίζει με τέσσερις ερωτήσεις. Όσον αφορά τις επίκαιρες ερωτήσεις, έχει γίνει μόλις μία, από την Τζίνα Οικονόμου (Ευρυτανίας). Να αναφέρουμε εδώ ότι ο Ιωάννης Μπούγας (Φωκίδας) που έχει και το χαμηλότερο σκορ, διετέλεσε υφυπουργός Δικαιοσύνης, κάτι που μπορεί ίσως να εξηγήσει αυτούς τους αριθμούς.
Αυτοί που ήπιαν το αμίλητο νερό
Ένας βουλευτής μπορεί να τοποθετηθεί για όποιο νομοσχέδιο θέλει – το μόνο που χρειάζεται είναι, στην αρχή της αντίστοιχης συνεδρίασης, να εγγραφεί στον σχετικό κατάλογο αυτών που επιθυμούν να μιλήσουν. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συλλέγει το Vouliwatch, υπάρχουν κάποιοι που δεν μίλησαν καθόλου στην Ολομέλεια, επί έναν χρόνο.
Χαρακτηριστική περίπτωση φαίνεται να είναι ο Δημήτρης Αβραμόπουλος (Ηλείας) από τη ΝΔ, με μηδέν ομιλίες και ελάχιστη χρήση των λοιπών μέσων κοινοβουλευτικού ελέγχου. Αντίστοιχη περίπτωση είναι η Κατερίνα Μονογυιού (Κυκλάδων) και ο Ιωάννης Καλλιάνος (Β3΄ Νοτίου τομέα Αθηνών). Οι παραπάνω φαίνεται να μην έχουν μιλήσει καμία φορά κατά τη συζήτηση νομοσχεδίου.
Καμία φορά δεν έχει τοποθετηθεί στην Ολομέλεια ούτε ο Δημήτρης Καλογερόπουλος (Β2' Δυτικού Τομέα Αθηνών), η περίπτωση του οποίου είναι χαρακτηριστική για να επισημάνουμε ότι ο τρόπος που η Βουλή καταγράφει τη δραστηριότητα των βουλευτών (από την οποία καταγραφή αντλεί στοιχεία το Vouliwatch), είναι κάποιες φορές προβληματικός: ο βουλευτής φαίνεται να έχει μιλήσει δύο φορές, ωστόσο η μια ήταν η ορκωμοσία του (ορκίστηκε τον Ιανουάριο του 2024 αντικαθιστώντας τον Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη) και η δεύτερη είναι μια απλή απάντησή του σε υπουργό. Στην έρευνά μας συναντήσαμε κι άλλα τέτοια παραδείγματα, όπως το απλό «να ανακαλέσει» που αναφώνησε ο Συμεών Κουπελόγλου της Ελληνικής Λύσης από τα βουλευτικά έδρανα, το οποίο καταγράφηκε στα πρακτικά και εμφανίζεται στην ιστοσελίδα της Βουλής ως ομιλία. Κατ’ επέκταση, υπάρχει πιθανότητα κι άλλοι βουλευτές που φαίνεται να έχουν μόνο μία ομιλία να μην έχουν καν αυτήν, ή βουλευτές που εμφανίζουν πολλές να μην τις έχουν κάνει στην πραγματικότητα.
Από την κυβερνώσα παράταξη το αμίλητο νερό ήπιαν και οι: Σπύρος Τσιλιγγίρης (Ξάνθης), Τσαμπίκα Ιατρίδη (Δωδεκανήσου), Γεώργιος Βλάχος (Α’ Ανατολικής Αττικής) και Θεόφιλος Λεονταρίδης (Σερρών), που πέρα από αντίστοιχη ελάχιστη χρήση μέσω κοινοβουλευτικού ελέγχου, έχουν μιλήσει στην Ολομέλεια από μία μόνο φορά.
Στην αντιπολίτευση τα πράγματα διαφοροποιούνται σε όλα τα επίπεδα. Με μια πρώτη ματιά οι βουλευτές των αντιπολιτευόμενων κομμάτων μιλούν αρκετά στην Ολομέλεια, κάτι που δικαιολογείται από τον ρόλο τους. Βέβαια, υπάρχουν κι αυτοί που καταγράφουν αρκετά χαμηλότερες συμμετοχές έναντι της γενικής εικόνας του κόμματός τους. Για τον ΣΥΡΙΖΑ, αυτοί είναι οι: Συμεών Κεδίκογλου (Ευβοίας), Όθων Ηλιόπουλος (Επικρατείας) και Νίνα Κασιμάτη (Β’ Πειραιώς). Αν και υπογράφουν αρκετές γραπτές ερωτήσεις ο καθένας, σημειώνουν χαμηλά ποσοστά στη συζήτηση των νομοσχεδίων αλλά και στη συζήτηση επίκαιρων ερωτήσεων με υπουργούς στην Ολομέλεια. Στο ΠΑΣΟΚ αντίστοιχα, ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης (Λέσβος) είναι ο βουλευτής με τις λιγότερες συμμετοχές στην Ολομέλεια, καθώς έχει μιλήσει επτά φορές σε νομοσχέδιο. Στην Ελληνική Λύση, ο Συμεών Κουπελόγλου (Α’ Θεσσαλονικής) και ο Βασίλης Κοτίδης (Ημαθίας) έχουν συμμετάσχει σε συζήτηση νομοσχεδίου ελάχιστες φορές. Στην Νέα Αριστερά, οι λιγότερες ομιλίες αντιστοιχούν στον βουλευτή του κόμματος Χουσεΐν Ζεϊμπέκ (Ξάνθης). Στο ΚΚΕ, ο Νικόλαος Αμπατιέλος (Α’ Πειραιώς) συμμετέχει στην συζήτηση των νομοσχεδίων στην Ολομέλεια λιγότερο από τους συντρόφους του. Από το κόμμα ΝΙΚΗ τοποθετούνται αρκετά στην Ολομέλεια, καθώς ο βουλευτής Ανδρέας Βορύλλας (Β2’ Δυτικού Τομέα Αθηνών) είναι αυτός με τις λιγότερες ομιλίες (13), ενώ στην Πλεύση Ελευθερίας ο Διαμαντής Καραναστάσης (Α’ Αθηνών) έχει μιλήσει μόλις τέσσερις φορές σε συζήτηση νομοσχεδίου. Από τους ανεξάρτητους βουλευτές, ο Μπουρχάν Μπαράν (Ξάνθης), που άνηκε στο ΠΑΣΟΚ, έχει κάνει μόλις πέντε ομιλίες.
Συχνά από τους βουλευτές λείπει η διάθεση ή το κίνητρο, αφού όπως μας επισημαίνουν όσοι παρακολουθούν από κοντά τη δραστηριότητα του Κοινοβουλίου, συχνά ικανοί και πρόθυμοι βουλευτές εγκλωβίζονται σε μια στεγνή κοινοβουλευτική διαδικασία, καταλήγοντας έτσι να καταβάλουν τη μικρότερη δυνατή προσπάθεια. Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν μάλιστα ότι η έλλειψη συστηματικού κοινοβουλευτικού ρεπορτάζ από τα Μέσα επιτείνει την έλλειψη προσπάθειας ή και την αδιαφορία, αφού «ο πολιτικός ζει για το χειροκρότημα» και άρα δεν προσπαθεί για κάτι που δεν φτάνει στον κόσμο του. Και μιας και μιλήσαμε για την ελάχιστη προσπάθεια, ας κλείσουμε με μια ενδιαφέρουσα πληροφορία: ο κανονισμός της Βουλής απαγορεύει τις έτοιμες ομιλίες. Επομένως, οι βουλευτές που καλούνται να μιλήσουν για επτά λεπτά ο καθένας στη συζήτηση για ένα νομοσχέδιο, επιτρέπεται να έχουν μπροστά τους μόνο σημειώσεις. Πόσες φορές έχετε δει κάποιον να προσπαθεί, έστω γι' αυτό;
Δεν υπάρχουν σχόλια