Ελληνοτουρκικά / Στα 6 μίλια σταματά η περιβαλλοντική προστασία (και η κυριαρχία...)
12.10.24 08:16Κάκη Μπαλή
Η φωτιά που μαίνεται στη Μέση Ανατολή βρήκε την ελληνική κυβέρνηση απροετοίμαστη στις 7 Οκτωβρίου του 2023, και εξίσου απροετοίμαστη παραμένει έναν ολόκληρο χρόνο μετά. Λες και ο πόλεμος δεν μαίνεται στην άμεση γειτονιά μας, λες και δεν θα αλλάξει δραστικά όποιες ισορροπίες στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, στην οποία υποτίθεται ότι η Ελλάδα διεκδικεί ρόλο και λόγο. Και σε αυτόν τον πόλεμο ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει κάνει την επιλογή να ακολουθεί πιστά όλες τις επιλογές των ΗΠΑ, ενίοτε εμφανιζόμενος βασιλικότερος του βασιλέως, ελπίζοντας ότι αυτή η απόλυτη ευθυγράμμιση με τον ισχυρό σύμμαχο αφενός θα κρατήσει «ήρεμα» τα νερά στο Αιγαίο, αφετέρου θα βοηθήσει στην επίλυση «της μίας και μοναδικής» διαφοράς μας με την Τουρκία.
Προφανώς, ουδείς σώφρων άνθρωπος στην Ελλάδα θέλει να υπάρχει ένταση με την Τουρκία ούτε διαφωνεί με τον διάλογο, ώστε να επιλύσουμε τις διαφορές μας με τον ζόρικο εξ ανατολών γείτονα με τρόπο που καμία πλευρά δεν θα αισθάνεται χαμένη. Ωστόσο, η επικοινωνιακή διαχείριση των ελληνοτουρκικών από την κυβέρνηση Μητσοτάκη -από τα πλοία «που τα παίρνει ο άνεμος» μέχρι το «έπος του Έβρου» και από το «δεν είμαστε αφελείς» μέχρι το «εδώ είναι ένα παράθυρο ευκαιρίας»- προκαλεί εκ των πραγμάτων καχυποψία. Στα ελληνοτουρκικά η κυβέρνηση -για την ακρίβεια ο πρωθυπουργός, ενίοτε ο υπουργός Εξωτερικών και δυο τρεις ακόμη- πορεύεται χωρίς να ενημερώνει κανέναν, χωρίς να διαβουλεύεται με κανέναν. Και με μια εξαιρετικά διασταλτική ερμηνεία των γεγονότων, ώστε να χαϊδεύει τα αυτιά του εσωτερικού ακροατηρίου. Τελευταίο παράδειγμα, τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο και στο Ιόνιο.
Ακροβασίες για το περιβάλλον
Πριν από έξι μήνες και από το βήμα της 9ης Διεθνούς Διάσκεψης Our Ocean Conference ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε προαναγγείλει τη δημιουργία δύο μεγάλων εθνικών θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και στο Ιόνιο. Στόχος είναι να αυξηθεί το μέγεθος των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών στη χώρα κατά 80%, καλύπτοντας περίπου το ένα τρίτο των χωρικών θαλάσσιων υδάτων της Ελλάδας. Ο πρωθυπουργός ήθελε να δείξει ότι διαθέτει περιβαλλοντικές ευαισθησίες -ειδικά όταν αυτές δεν αγγίζουν επιχειρηματικά συμφέροντα- και δεσμεύτηκε να χωροθετήσει τα πάρκα μέχρι το τέλος της χρονιάς. Τότε είχε σπεύσει η Τουρκία διά του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν να εκφράσει τις επιφυλάξεις της, καθώς θεωρεί ότι το πάρκο «δεν είναι ένα αθώο περιβαλλοντικό έργο», και να μιλήσει πάλι για «κόκκινες γραμμές». Η απάντηση του Μητσοτάκη (σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ) ήταν ότι «δεν ζητάμε την άδεια κανενός», καθώς «η επέκταση των θαλασσίων πάρκων εντός χώρου ελληνικής κυριαρχίας δεν αφορά την Τουρκία».
Ποιος είναι, όμως, ο χώρος της ελληνικής κυριαρχίας; Τα σημερινά 6 ναυτικά μίλια γύρω από τα νησιά ή τα 12 μίλια, εάν και εφόσον αποφασίσει κάποια στιγμή η Ελλάδα να τα επεκτείνει, όπως δικαιούται από το Δίκαιο της Θάλασσας; Απ’ ό,τι φαίνεται από τους χάρτες για το θαλάσσιο πάρκο στο Νότιο Αιγαίο (σύμφωνα με τη σχεδόν ολοκληρωμένη μελέτη που παρουσίασε η εφημερίδα Τα Νέα), δεν πρόκειται να απλωθεί η περιβαλλοντική προστασία πέραν των 6 ναυτικών μιλίων. Οπότε θα είναι ένα πάρκο «κομματιασμένο», γεμάτο «τρύπες», ώστε να μην ενοχληθεί η Τουρκία. Αντιθέτως, το πάρκο στο Νότιο Ιόνιο έχει χωροθετηθεί ολόκληρο, από την Κεφαλονιά μέχρι τα Αντικύθηρα, με βάση τα 12 μίλια.
Η τουρκική υπογραφή
Προφανώς, το γνήσιο ενδιαφέρον για το θαλάσσιο περιβάλλον θα απαιτούσε τη συνεννόηση με την Τουρκία, ώστε να προστατευτεί όλο το Αιγαίο, καθώς η ρύπανση, η υπεραλιεία και τα άλλα δεινά δεν γνωρίζουν θαλάσσια σύνορα. Βοηθά και το γεγονός ότι την περασμένη εβδομάδα η Τουρκία αποφάσισε να συνυπογράψει τη Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για την Προστασία της Βιοποικιλότητας στις Ανοιχτές Θάλασσες. Η εν λόγω συνθήκη εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), πλην όμως με την υπογραφή της Συνθήκης για τη Βιοποικιλότητα η Τουρκία δεν έκανε ολόκληρο το βήμα να αποδεχθεί την UNCLOS. Στο κείμενο προσχώρησης ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών πρόσθεσε ότι «η συνθήκη δεν θίγει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας ως μη συμβαλλόμενου μέρους στην UNCLOS και δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως αλλαγή στη νομική θέση της Τουρκίας όσον αφορά την UNCLOS».
Πάντως η ελληνική κυβέρνηση δεν θεωρεί εφικτή, σ’ αυτή τη φάση τουλάχιστον, μια συνεννόηση με την Τουρκία για ένα ολοκληρωμένο θαλάσσιο πάρκο στο Αιγαίο, γι’ αυτό έβαλε νερό στο περιβαλλοντικό κρασί της και τηρεί με θρησκευτική ευλάβεια το όριο των 6 μιλίων.
Τα δύσκολα…
Την ίδια στιγμή ο Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται να θεωρεί εφικτή την έναρξη του διαλόγου με την Τουρκία για τα δύσκολα, για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων. Μάλιστα, ήταν ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αυτός που προανήγγειλε ότι τον Ιανουάριο θα αρχίσει η συζήτηση για το Αιγαίο, αφού, βεβαίως, οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών «διερευνήσουν το έδαφος» και αποφανθούν ότι «υπάρχουν πρόσφορες συνθήκες για να εκκινήσουν οι συζητήσεις σχετικά με την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ». Αυτή την εντολή πήραν μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στη Νέα Υόρκη ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Χακάν Φιντάν. Την ίδια εντολή είχαν πάρει και μετά τις δύο προηγούμενες συναντήσεις κορυφής, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Θα έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε αν αυτή τη φορά θα τα καταφέρουν, ωστόσο δύσκολα θα βρει κανείς διπλωμάτη στην Αθήνα που να στοιχηματίζει υπέρ αυτού.
…και τα εύκολα
Αντιθέτως, βάσιμη φαίνεται η αισιοδοξία της ελληνικής πλευράς για τη συνέχιση και την περαιτέρω σύσφιξη της ελληνοτουρκικής συνεργασίας στο Μεταναστευτικό, «στην αντιμετώπιση των διακινητών», όπως θέλουν να λένε και οι δύο πλευρές. Μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στη Νέα Υόρκη τη σκυτάλη πήραν ο υπουργός Ναυτιλίας Χρήστος Στυλιανίδης και ο Τούρκος υπουργός Εσωτερικών Αλί Γερλίκαγια. Επικοινώνησαν τηλεφωνικά «σε θετικό κλίμα», σύμφωνα με το γραφείο του Στυλιανίδη, και δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν «την καλή συνεργασία για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών» και να κάνουν πιο συστηματική τη συνεργασία της ελληνικής και της τουρκικής Ακτοφυλακής. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Γερλίκαγια πρόκειται να έρθει τον Νοέμβριο στην Αθήνα για συναντήσεις με τους πολλαπλούς ομολόγους του, καθώς η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει πολύ μεγαλύτερο Υπουργικό Συμβούλιο από της Τουρκίας - και των περισσότερων άλλων χωρών.
Δεν υπάρχουν σχόλια