Προσωπικά δεδομένα, ιδιωτικότητα και Αριστερά
Πρόσφατα στην Ελλάδα αποκαλύφθηκαν δύο σημαντικές διαρροές δεδομένων, στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και στην Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης. Επίσης, μία από τις σημαντικότερες και μεγαλύτερες διαρροές σε παγκόσμιο επίπεδο έγινε σε τηλεπικοινωνιακές εταιρείες των ΗΠΑ, τον περασμένο Δεκέμβριο, από μία ομάδα με την ονομασία «Salt Typhoon».
Για τις ελληνικές διαρροές διαβάσαμε ανακοινώσεις από αριστερά κόμματα που καταγγέλλουν την κυβέρνηση, γιατί δεν έκανε όσα έπρεπε για την «ασφάλεια» και την «προστασία» των πολιτών και δεν τους ενημέρωσε έγκαιρα. Το αρμόδιο υπουργείο προειδοποίησε τους πολίτες για τον κίνδυνο εξαπατήσεων από τους υποκλοπείς των δεδομένων τους. Πολύ σωστά η κυβέρνηση ακολουθεί την επιτυχημένη νεοφιλελεύθερη συνταγή της διόγκωσης υπαρκτών ή μη κινδύνων για να μπορεί πιο εύκολα να περνά τις πολιτικές της. Όταν, όμως, κόμματα της Αριστεράς ενσωματώνουν τη ρητορεία της ασφάλειας και της προστασίας χωρίς να μπαίνουν στην ουσία του ζητήματος, τότε βρίσκονται στον δρόμο της υποχώρησης και της υποταγής και όχι στον δρόμο του κοινωνικού μετασχηματισμού και της ενδυνάμωσης. Επιπρόσθετα, δείχνουν να μην κατανοούν ή να αγνοούν ποιοι διαχειρίζονται το κράτος και από ποιους ζητούν ασφάλεια και προστασία. Ξέχασαν προφανώς τη διαρροή των στοιχείων χιλιάδων πολιτών από το υπουργείο Εσωτερικών για την προώθηση της προεκλογικής καμπάνιας της Ασημακοπούλου. Δεν ενδιαφέρονται πια για τα δεδομένα που συλλέγει το Webex της Cisco. Ξέχασαν τη μηδενικού κόστους σύμβαση του υπουργείου Υγείας με την Palantir, ιδιοκτησίας του ακροδεξιού χορηγού του Τραμπ, Πίτερ Τιλ, κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Αγνόησαν την επιμονή του Κ. Πιερρακάκη να «ανοίξει» μία από τις λίγες πραγματικά ασφαλείς βάσεις δεδομένων του κράτους, όπως αυτή των πανελλαδικών εξετάσεων, με πρόσχημα ότι πρέπει τα αποτελέσματα των παιδιών να λαμβάνονται και στο κινητό τους τηλέφωνο. Τέλος, ξέχασαν τη μεγαλύτερη υπόθεση παρακολούθησης και παράνομης συλλογής δεδομένων που αποκαλύφθηκε ποτέ στη χώρα μας, την υπόθεση Predator. Μοιάζει σα να ζητούν από τον λύκο να φυλάει τα πρόβατα.
Η ουσία του ζητήματος, λοιπόν, δεν είναι η έτσι κι αλλιώς ανέφικτη απόλυτη εξασφάλιση ενός ψηφιακού συστήματος από εισβολείς. Άλλωστε, όταν το ψηφιακό σύστημα είναι κρατικό, ο «εισβολέας» είναι αρκετές φορές εσωτερικός. Η ουσία του ζητήματος είναι για ποιους λόγους ως Αριστερά είναι σημαντικό να ασχολούμαστε με τα προσωπικά δεδομένα και την ιδιωτικότητα και πώς θα απαντήσουμε στην εύκολη σκέψη του πολίτη ότι «έτσι κι αλλιώς τα δεδομένα μας είναι παντού στο Internet με τη συγκατάθεσή μας, τι με πειράζει που έγινε μια διαρροή στην ΕΕΤΑΑ». Για ποιους λόγους η ιδιωτικότητα είναι μία θεμελιώδης δημοκρατική αξία, της οποίας η έλλειψη προκαλεί ανισότητες, συγκέντρωση εξουσίας, ανελεύθερες συνθήκες διαβίωσης και εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Για ποιους λόγους, τελικά, πρόκειται για θεμελιώδες δικαίωμα, του οποίου η προάσπιση πρέπει να εντάσσεται στο σχέδιο αριστερών κομμάτων που έχουν στόχο τον δημοκρατικό σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό.
Τα δεδομένα που έχουν σχέση με ένα πρόσωπο, είτε διαρρέουν από ένα θεωρητικά κλειστό ψηφιακό σύστημα (όπως του ΕΑΠ, της ΕΕΤΑΑ ή των τηλεπικοινωνιακών παρόχων των ΗΠΑ), είτε συλλέγονται από τις τεχνολογικές ολιγαρχικές εταιρείες που εφαρμόζουν επιχειρηματικό μοντέλο παρακολούθησης (Google, Meta κλπ.), αποτελούν γνώση. Υπάρχει, όμως, μια πολύ στενή σχέση της γνώσης με την εξουσία. Πχ η Meta, εκμεταλλευόμενη τα δεδομένα μας, πλουτίζει και αποκτά δύναμη και εξουσία, την οποία χρησιμοποιεί για να αποφασίζει τι μετρά ως γνώση σχετικά με εμάς και αυτό που αποφάσισε θα κυριαρχήσει στο internet ως άποψη για εμάς. Οι χρήστες αυτής της γνώσης, όσο πιο πλούσια είναι, τόσο καλύτερα μπορούν να προβλέψουν και να αντιμετωπίσουν την κάθε μας κίνηση, να ασκήσουν επιρροή και εξουσία επάνω μας, η οποία γίνεται κυρίαρχη επειδή υπάρχει μεγάλη ασυμμετρία στη γνώση. Γνωρίζουμε πολύ λίγα για τη Google, ενώ η Google ξέρει τα πάντα για εμάς.
Υπάρχουν δύο τρόποι άσκησης αυτής της εξουσίας επάνω μας:
- Ο φιλόσοφος Ράινερ Φορστ την ορίζει ως τη δυνατότητα ενός υποκειμένου να παρακινήσει ένα άλλο υποκείμενο να σκεφτεί ή να κάνει κάτι το οποίο διαφορετικά δεν θα σκεφτόταν ή θα έκανε. Πχ αλγόριθμοι ταξινόμησης και εμφάνισης αναρτήσεων, εθιστικές εφαρμογές, προσωποποιημένες διαφημίσεις, fake news και επαναλαμβανόμενα αφηγήματα που καθιστούν την τεχνολογία ως κυρίαρχη λύση για όλα τα προβλήματά μας.
- Ο Μαξ Βέμπερ την περιγράφει ως την ικανότητα ανθρώπων, οργανισμών ή κυβερνήσεων να επιβάλλουν τη δική τους βούληση ανεξάρτητα από οποιαδήποτε αντίσταση, αλλάζοντας τις σκέψεις και τις ενέργειες των ανθρώπων.
Η εξουσία μπορεί να μετασχηματίσει τις βουλήσεις και τις ευαισθησίες των υποκειμένων, επομένως η ιδιωτικότητα είναι σημαντική για να ψηφίζουμε σύμφωνα με αυτά που πιστεύουμε, για να διαδηλώνουμε χωρίς φόβο, για την ελευθερία του λόγου, για να καταφέρουμε να δημιουργήσουμε ελεύθερες συνειδήσεις και αυτόνομες, ανεπηρέαστες βουλήσεις, για να περάσει η εξουσία από τους ολιγάρχες στα χέρια του λαού.
Ακόμη και μέσα στο ζοφερό καπιταλιστικό πλαίσιο που ζούμε, η Αριστερά οφείλει να προωθήσει θέσεις και προτάσεις υπέρ της ιδιωτικότητας ως μέσο ενδυνάμωσης και απελευθέρωσης. Σήμερα στο internet υπάρχουν λύσεις που προασπίζονται την ιδιωτικότητα για κάθε κατηγορία εφαρμογών. Αντί, λοιπόν, τα αριστερά κόμματα να επικοινωνούν νεοφιλελεύθερα αφηγήματα περί ασφάλειας και προστασίας, ας δείξουν ότι πραγματικά πιστεύουν στους στόχους των ιδρυτικών τους κειμένων.
Οργάνωση Νέας Αριστεράς Ανατολικής Θεσσαλονίκης
Δεν υπάρχουν σχόλια