Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου / Ο «δόκτωρ Σατανάς» στο γκουλάγκ της Μορντόβιας
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στις 17 Ιουλίου 2025 φέρνει στο φως τα συστηματικά βασανιστήρια Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου στη ρωσική σωφρονιστική αποικία Νο 10, στη Μορντόβια – μια περιοχή διαβόητη για τα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας από τη σοβιετική εποχή. Η έρευνα στηρίζεται σε δεκάδες μαρτυρίες και προσωπικές ιστορίες πρώην αιχμαλώτων, που περιγράφουν την καθημερινή βία και τις ταπεινώσεις που υπέστησαν.
Η ιστορία και τα βασανιστήρια
Ανάμεσα στους 177 αιχμαλώτους Ουκρανούς που κρατήθηκαν στη συγκεκριμένη σωφρονιστική αποικία, σχεδόν το σύνολο έκανε λόγο για σωματικά και ψυχολογικά βασανιστήρια. Έγιναν εκτεταμένες αναφορές σε:
χρήση σακούλας σκουπιδιών στο κεφάλι και απομόνωση, όπλα αναισθητοποίησης με τα οποία οι δεσμοφύλακες προκαλούσαν ηλεκτροσόκ σε διάφορα μέρη του σώματος, επιθέσεις από σκύλους, ξυλοδαρμοί και απειλές ή προσπάθειες σεξουαλικής βίας, υποχρεωτική ορθοστασία έως και 16 ώρες, επανάληψη για ώρες του ρωσικού εθνικού ύμνου και άλλων πατριωτικών τραγουδιών από μεγάφωνα. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι αιχμάλωτοι υποχρεώθηκαν να τα τραγουδούν.
Όπως αναφέρει ο Nikita Pikulyk, η εμπειρία ήταν «πιο ακατανόητη όταν προερχόταν από ιατρικό προσωπικό αντί από τους φρουρούς» . Η πρακτική της ψυχολογικής βίας περιελάμβανε εικονικές εκτελέσεις, υποχρεωτική μίμηση ζώων.
Η φιγούρα του «Dr. Evil»
Κεντρική μορφή στις μαρτυρίες είναι ο γιατρός της φυλακής, γνωστός με το ψευδώνυμο «Dr. Evil». Οι μαρτυρίες των πρώην κρατουμένων δίνουν παρόμοιες περιγραφές για τον ρόλο του:
Χρησιμοποιούσε όπλο αναισθητοποίησης πολλές φορές κατά τη διάρκεια ιατρικών εξετάσεων, αυξάνοντας μάλιστα την ένταση και προκαλώντας πόνο. Ο Yulian Pylypey θυμάται να ακούει τη δήλωση «Τώρα θα πειραματιστώ» πριν δεχτεί ηλεκτροσόκ.
Στοχοποιούσε όποιον ζητούσε ιατρική βοήθεια: Ο Oleksandr Kiriienko περιγράφει ότι όταν ζήτησε ιατρική φροντίδα, αντ’ αυτής δέχτηκε επίθεση με αναισθητοποιητή.
Ταπεινωτικές ήταν πάντα και οι εντολές του. Υποχρέωνε τους αιχμαλώτους να γαβγίζουν, να μιμούνται ζώα ή να φωνάζουν συνθήματα άνευ νοήματος, όπως το περιστατικό όπου φώναζαν «Yogurt!» – «Danone!» .
Ο Oleksandr Savov, εμφανίζοντας συμπτώματα φυματίωσης, χτυπήθηκε με όπλο αναισθητοποίησης και υποχρεώθηκε να αναφωνήσει «Δόξα στη ρωσική ιατρική!» .
Για τον «Dr. Evil» οι πρώην κρατούμενοι προχώρησαν σε ταυτοποίηση: πρόκειται για τον Ilya Sorokin, 34 ετών, ο οποίος εργάζεται ως γιατρός φυλακών από το 2018.
Ονόματα και Μαρτυρίες
Volodymyr Yykhymenko: Βρήκε τον θάνατο στη φυλακή. Ο συγκρατούμενός του Valentyn Poliansky αναφέρει πως, παρά τον βαρύ τραυματισμό/πόνο στο αυτί του, ο «Dr. Evil» αρνήθηκε να τον εξετάσει.
Oleksandr Kiriienko και Yulian Pylypey: Εστίασαν στις τιμωρίες, όταν υποβαλλόταν αίτημα περίθαλψης
Pavlo: Είναι μια ακόμη καταγραφή όπου ψυχολογική και σωματική βία συνδυάζονται – για να φωνάζουν οι κρατούμενοι γελοία συνθήματα και να τιμωρούνται τυχαία.
Η απάντηση του γιατρού
Η πρόσληψη γιατρών στην Ομοσπονδιακή Σωφρονιστική Υπηρεσία από μικρές κλινικές και η παροχή υψηλότερων μισθών και κοινωνικών προνομίων, ευνοεί το έλλειμμα λογοδοσίας. Η Olga Romanova, ιδρύτρια της Russia Behind Bars, σχολιάζει πως το ιατρικό προσωπικό προσελκύεται από το δέλεαρ καλύτερης θέσης και αμοιβής, το οποίο όμως «οδήγησε το ρωσικό ιατρικό σύστημα των φυλακών σε καταχρήσεις».
Ο ίδιος ο Sorokin αρνήθηκε τους ισχυρισμούς όταν επικοινώνησαν μαζί του οι ερευνητές της μη κυβερνητικής οργάνωσης OCCRP (Organized Crime and Corruption Reporting Project), ενώ η FSIN (Ομοσπονδιακή Σωφρονιστική Υπηρεσία) και η διοίκηση της σωφρονιστικής αποικίας δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλια.
Η Διεθνής Αμνηστία και αναφορές διεθνών ΜΜΕ (όπως η Wall Street Journal) καταγράφουν συστηματικά βασανιστήρια και συστηματικές εντολές σκληρής μεταχείρισης από τη διοίκηση των φυλακών.
Δεν υπάρχουν σχόλια