Η δημοσιότητα που δόθηκε στην νοσηλεία ενός γνωστού καλλιτέχνη υπενθυμίζει μια πληγή που χρονίζει. Τον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ στην Ελλάδα, χειρίζονται υποθέσεις που αφορούν την ψυχική υγεία.

Η έννοια του ιατρικού απορρήτου δεν είναι διαπραγματεύσιμη· προστατεύει κάθε πολίτη, ανεξάρτητα από το κοινωνικό του προφίλ. Όταν παραβιάζεται, ειδικά σε περιπτώσεις ψυχικής ευαλωτότητας, δεν πρόκειται απλώς για επαγγελματικό λάθος αλλά για πράξη που αγγίζει τον πυρήνα της δημοσιογραφικής ανευθυνότητας και της ηθικής κατάπτωσης.

Τα θέματα ψυχικής υγείας εξακολουθούν να περιβάλλονται από βαρύ κοινωνικό στίγμα. Παρά τις καμπάνιες ενημέρωσης από τους ειδικούς, η δημόσια συζήτηση συχνά κυριαρχείται από στερεότυπα και φόβους και τα ΜΜΕ δυστυχώς πρωτοστατούν δίνοντας πάσες στην αρένα των social media.

Τι είδαμε χθες; Τα ΜΜΕ να καλύπτουν το θέμα με όρους θεάματος και κουτσομπολιού, δίνοντας τα προσωπικά στοιχεία του τραγουδιστή, αδιαφορώντας για τα κατοχυρωμένα δικαιώματα του αλλά και την οδύνη που ενδεχομένως δημιουργήσουν αυτοί οι χειρισμοί.

Με δεδομένο το ότι ο δημόσιος -διαδικτυακός και όχι μόνο χώρος- έχει εξελιχθεί σε ένα περιβάλλον κανιβαλιστικό και βίαιο, η ευθύνη όσων εργαζόμαστε στον τύπο μεγαλώνει. Ευθύνη για προσέγγιση με ευαισθησία θεμάτων που έχουν σχέση με την ψυχική ευαλωτότητα.

Θα ήταν αλλιώς η ζωή μας αν όλοι αυτοί που έσκυψαν στην κλειδαρότρυπα του δημόσιου ψυχιατρείου χθες, είχαν σκύψει στα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί η έλλειψη συνεχούς και αποτελεσματικής φροντίδας των ασθενών, η έλλειψη δομών, η ασυλοποίηση με όσα συνεπάγεται για την αξιοπρέπεια των ανθρώπων, η υποστελέχωση που έχει σαν αποτέλεσμα να διώχνουν ασθενείς με τεράστια ανάγκη από φροντίδα όπως έχουν καταθέσει πολλές φορές συγγενείς τους στο tvxs.

Aντί λοιπόν αυτά τα ΜΜΕ να ενημερώνουν με σεβασμό και επιστημονική τεκμηρίωση, ενισχύουν την προκατάληψη και δυσχεραίνουν την κοινωνική ένταξη των ατόμων που βιώνουν ψυχικές δυσκολίες.

Ένα δεύτερο θέμα είναι πως ο καλλιτέχνης φαίνεται να διέψευσε μέσω του δικηγόρου του πως πρόκειται για ακούσια νοσηλεία, άλλος ένας τομέας στον οποίο η Ελλάδα κατέχει μια δραματική πρωτιά.

Τα στοιχεία που καταγράφονται στις δημόσιες ψυχιατρικές δομές είναι αποκαλυπτικά. Στην Αθήνα, περίπου το 57% των νοσηλειών είναι ακούσιες, δηλαδή τα άτομα καταλήγουν χωρίς τη θέληση τους στα νοσοκομεία ενώ στη Θεσσαλονίκη το ποσοστό φτάνει το 53%.

Αυτά τα νούμερα είναι πολλαπλάσια σε σύγκριση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες και φανερώνουν σοβαρά προβλήματα όπως έλλειψη εναλλακτικών δομών, αδυναμία πρώιμης παρέμβασης, και συχνά κατάχρηση του μέτρου ως «λύση ανάγκης» σε συνθήκες πίεσης. Πρόκειται για μια πρακτική που δεν δοκιμάζει απλά τα όρια της νομιμότητας, αλλά παραβιάζει θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.

Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τα ποσοστά ακούσιων νοσηλειών είναι πολύ χαμηλότερα. Στη Γαλλία κυμαίνονται στο 24%, ενώ η απαιτούμενη νομοθεσία προβλέπει αυστηρούς όρους για να διαφυλαχτούν τα δικαιώματα του ασθενή. Αντιθέτως, στην Ελλάδα, οι εισαγωγές χωρίς συναίνεση αντιμετωπίζονται συχνά ως διαδικασία ρουτίνας, όχι ως έσχατο μέσο.

Είναι τραγικό το γεγονός, ότι καταλήγουν συχνά σε ψυχιατρικά νοσοκομεία ευάλωτα άτομα για λόγους κληρονομικών διαφορών, εκδίκησης, ή αδιαφορίας. Στην Ελλάδα, υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις όπου άνθρωποι οδηγήθηκαν σε ακούσια νοσηλεία χωρίς να πληρούν τα ιατρικά κριτήρια για ψυχική ασθένεια.

Ανάμεσα στα θύματα, αρκετές γυναίκες που έχουν ζητήσει διαζύγιο όπως έχουν καταγράψει δικηγόροι και οργανισμοί.

Κάποιος μπορεί να χαρακτηριστεί «επικίνδυνος» απλώς επειδή είναι ιδιόρρυθμος, εκκεντρικός ή έχει συγκρουστεί έντονα με το περιβάλλον του καθώς το κοινωνικό στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία κάνει εύκολο να «κολλήσει η ταμπέλα» του ασθενή.

Στην Ελλάδα, η διαδικασία αμφισβήτησης της ακούσιας νοσηλείας είναι δυσκίνητη. Ο ασθενής συνήθως δεν έχει άμεση πρόσβαση σε ανεξάρτητο δικηγόρο ή σε δική του ιατρική αξιολόγηση.

Δεν υπάρχουν συστηματικοί έλεγχοι για το αν οι λόγοι της νοσηλείας εξακολουθούν να ισχύουν. Έτσι, ακόμα κι αν η εισαγωγή έγινε με αμφισβητήσιμα κριτήρια, μπορεί να περάσουν μέρες ή εβδομάδες πριν αποδεσμευτεί το άτομο. Επιστημονικές μελέτες στην Ελλάδα δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό ακούσιων νοσηλειών γίνεται με πολύ γενικές ή ανεπαρκείς αιτιολογήσεις.

Δεν υπάρχουν επίσημα νούμερα για το πόσες είναι εντελώς αδικαιολόγητες, αλλά ψυχίατροι και νομικοί παραδέχονται ότι το σύστημα αφήνει μεγάλο χώρο για κατάχρηση.

Αυτή η δραματική πραγματικότητα είναι η πραγματική είδηση. Όχι το όνομα του καλλιτέχνη ούτε η πληροφορία ότι κατέληξε σε ψυχιατρικό νοσοκομείο. Είδηση είναι τα νομοσχέδια που ορίζουν το πως και το πότε θα πεταχτούν έξω από το δημόσιο σύστημα υγείας οι ψυχικά ασθενείς όπως εξηγούσε η Κ. Μάτσα στο tvxs.

Τα υπόλοιπα είναι απλά ένας ακόμα λόγος να ντρέπεται κανείς για την κατάντια της ελληνικής δημοσιογραφίας και της ποιότητας δημόσιου διαλόγου.

tvxs.gr