Πας μερίδες σε άστεγους; ‘Ναι, αλλά’ για το ελληνικό νοικοκυριό δεν μιλάτε, σιτίζεις ζώα; Ναι αλλά για ανθρώπους δεν κάνετε τίποτα, σε νοιάζουν οι πρόσφυγες; Ναι αλλά αδιαφορείτε για την Ελλάδα. Κάνεις κινήσεις για να μην παίρνουν οι τράπεζες σπίτια; Ναι αλλά για τους κλεμμένους φόρους δεν λέτε τίποτε. Μιλάς για την αποψίλωση των δημόσιων υπηρεσιών από το μινιμαλιστικό κράτος του νεοφιλελευθερισμού; ‘Ναι αλλά’ μαζί τα φάγαμε. Μιλάς για τον φεμινισμό; ‘Ναι αλλά’ για την οικογένεια δεν μιλάτε. Μιλάς για την Παλαιστίνη; ‘Ναι αλλά’ για Κύπρο δεν μιλάτε.

Και όμως, η ιστορία των δημοκρατιών είναι η ιστορία της ‘αποφυσικοποίησης’ των υπερβατικών ‘συμβόλων’ και κοινωνικών θεσμών. Σε μια αργή διαδικασία στην αρχαία Ελλάδα έπρεπε να αμφισβητηθεί η υπερβατική, υπεράνω κριτικής θεότητα για να φτάσουμε στην κριτική στον απόλυτο ηγεμόνα κι έπειτα σιγα σιγά στο πρώτο -συγκλονιστικό κι ατελές μα και πολύτιμο- εγχείρημα δημοκρατίας στην πόλη κράτος.

Αλλά στο μπερδεμένο ποτάμι των ιδεών η πολεμική της ουσιοκρατικής παλινόρθωσης (κι ο όρος ουσιοκρατία αναφέρεται σε ένα είδος οντολογίας που αποδίδει στα άτομα αιώνια γνωρίσματα που δεν επιδέχονται, ή δεν θα πρέπει να επιδέχονται κριτικής, και που γέννησε και γεννήθηκε από θρησκευτικές αντιλήψεις για την ζωή την κοινωνία και την πολιτική),δεν έπαψε ποτέ να υπάρχει. Πήρε άλλες μορφές, ντύθηκε όλα τα χρώματα δυστυχώς, έδρασε με διαφορετικές εντάσεις ανάλογα τις κοινωνικες και οικονομικές συντεταγμένες κάθε περιόδου κι επανεφευρίσκεται όποτε χρειαστεί.

Εάν στις παραδοσιακές κοινωνίες αυτό συμπυκνωνόταν στην περίφημη φράση ‘έτσι τα βρήκαμε έτσι θα τα αφήσουμε’, (την ίδια ώρα που χρησιμοποιούσε συμβολικά πλυντήριο και όχι σκάφη ρούχων όπου συνέφερε πατώντας σε προσπάθειες άλλων) σήμερα στην εποχή του ύστερου ψηφιακού καπιταλισμού, όπου η ηγεμονική ιδεολογία της αγοράς αξιοποιεί την απουσία σταθερών ταυτοτήτων για να «αναπαράγει τη διηνεκή διαδικασία της καταναλωτικής αυτο-αναδημιουργίας» (που έγραψε κι ο ‘επάρατος’ Zizek) αμύνεται αλλιώς.

Εάν ο τρόπος της οικονομικής ηγεμονίας ‘είναι ευέλικτος, επαναστατικοποιεί διαρκώς τις παραγωγικές δυνάμεις του, προωθεί την αυτο-οργάνωση και τα αντι-ιεραρχικά δίκτυα παραγωγής’ δημιουργώντας νέες, πιο χαώδεις από ποτέ ιεραρχίες, κι αν η ανάγκη μέρους των κοινωνιών είναι να βρουν ασφαλή και συνεκτική ταυτότητα μέσα στο χάος δίχως να αρνούνται την κίνηση όπου συμφέρει, ευέλικτη γίνεται και η προσπάθεια κοινωνικής υπο- και από-τίμησης των στάσεων ζωής και των ρευμάτων που συνέβαλλαν ή και δημιούργησαν αυτό που αποκαλέστηκε «κριτική της δυτικής μεταφυσικής» (η φράση όχι δική μου, άλλων όπως πχ του Whitebook, όσο κι αν σπάει την ροή να μην κλέβουμε όπως συνηθίζουμε). Εδώ παίζουν οι «ναι, αλλά…», χειριστικοί και χειραγωγημένοι από ένα μιντιακό κοινωνικοπολιτικό πλέγμα.

Μιλούν για τη Δύση ενώ έχουν υποσκάψει κι απωλέσει την πολύτιμη, την πιο θετική της πλευρά, (μα ο Καντ δεν ισχυρίζεται δικαίως ότι η ελευθερία δεν τάσσεται αποκλειστικά με το μέρος της επιθυμίας και ότι προϋποθέτει την αναστοχαστική χρήση του λόγου;) Το ‘έτσι τα βρήκαμε’ έχει αντικατασταθεί από την αρχική αποδοχή της κίνησης όμως το αλλά, ουσιοκρατικό απλά μεταμφιεσμένο, τείνει να στενεύει τα περιθώρια για κριτική κι άρα για αλλαγές στις μορφές της ανθρώπινης ζωής.

Δεν εφευρέθηκε τώρα αυτό το ρεύμα, υπήρχε η σπορά του. Τόσο οι λεγόμενοι ‘αρνητικοί φιλελεύθεροι’ όσο και γνωστοί πολιτικοί φιλόσοφοι όπως πχ (και) ο Tζ. Σ. Μιλ δεν εννοούσαν ποτέ την ελευθερία επιλογών με άξονα μια συγκεκριμένη, καθολική έννοια του υποκειμένου. Κι ως ανάχωμα στον ολοκληρωτισμό (και τον σημερινό που ξεπήδησε από την ιδεολογία τους, κρατώντας αρχικά καθησυχαστικά δώρα κατανάλωσης αφού η ηδονή όταν είναι απονευρωμένη από κάθε κριτική σε αποκοιμίζει) καλά κάναν.

Αλλά κάθε τι τελικά ‘παιδοθετείται’ για να εξυπηρετήσει τις βαθύτερες δομές και η αρνητική ελευθερία αδιαφορεί για την εσωτερική σύσταση του δρώντος και τους υποκειμενικούς όρους της ελευθερίας. Αγνοεί εσκεμμένα τι οδηγεί τις πράξεις, ειρωνεύεται τις ανάγκες, σχετικοποιεί την βαρβαρότητα, φυσικοποιεί και πάλι την ηγεμονία.

Πάλι λοιπόν: Πας μερίδες σε άστεγους; ‘Ναι, αλλά’ για το ελληνικό νοικοκυριό δεν μιλάτε, σιτίζεις ζώα; ναι αλλά για ανθρώπους δεν κάνετε τίποτα, σε νοιαζουν οι πρόσφυγες; ναι αλλά αδιαφορείτε για την Ελλάδα, κάνεις κινήσεις για να μην παίρνουν οι τράπεζες σπίτια; ναι αλλά για τους κλεμμένους φόρους δεν λέτε τίποτε, μιλάς για την αποψίλωση των δημόσιων υπηρεσιών από το μινιμαλιστικό κράτος του νεοφιλελευθερισμού, ‘ναι αλλά’ μαζί τα φάγαμε, μιλάς για τον φεμινισμό; ‘ναι αλλά’ για την οικογένεια δεν μιλάτε, μιλάς για την Παλαιστίνη, ‘ναι αλλά’ για Κύπρο δεν μιλάτε. (θέλω καιρό να γράψω και γι αυτό και για το woke… πάντως η 1η απόφαση που πήραν οι ‘εθνοσωτήρες’ ήταν να πάρουν την ελληνική μεραρχία από την μεγαλόνησο το 67 -και καθόλου δεν ισχύει η χυδαία γενίκευση ‘για την Κύπρο δεν λέτε τίποτα’…μια περιήγηση σε θέσεις και τοποθετήσεις θα αρκούσε να ξεστραβωθούν αλλά δεν το θελουν-  ναι αλλά προκαλούσε, ναι αλλά η Πύλη θα… το 1821 ναι αλλά το Ραιχ θα το 1940).

Τα πάντα για να αποφύγουν κάθε ζήτημα που καίει, τα πάντα για να μειώσουν ηθικά κάθε προσπάθεια απέναντι στους δυνατούς, τα πάντα για να νιώσουν καλά για την βόλεψη, την κυνικότητα την παθητικότητα τους.

Αφού δεν απελευθερώνουν τα άτομα από εσωτερικά δεσμά και τις εκάστοτε καθηλώσεις της ζωής και της ύπαρξης. αλλά την ‘περατώνουν’ μεταμφιέζοντας με βάση την σχετικότητα της εποχής το ‘έτσι τα βρήκαμε’, μη τοποθετώντας την επιλογή στα συμφραζόμενα ενός ευρύτερου κινήματος σκέψης, ενός γενικότερου νέου «παραδείγματος» αγωνιστικής ελευθερίας (στο οποίο έχουν συμβάλλει και φιλελεύθεροι στοχαστές, προσέξτε κοινωνικά φιλελεύθεροι γιατί χρειάζεται μετάφραση ως συνήθως) όπως ο Joseph Raz και ο Richard Flathman μα κι ο ιδιαιτερος Unger (ψάξτε τους αν θελετε, μην δίνω αποκλειστικό ιδεολογικό πρόσημο σε μια ακκιζόμενη αριστερά που κόβει τα πόδια, γενικεύοντας, της άλλης). Και το επιλέγουν ως γνήσιοι καταναλωτες των ισχυρών των διαφημιζόμενων (υλίκών και ιδεολογικών) προϊόντων.

Ποτέ ως συνδημιουργοί. ‘Ναι αλλά’’ για σας δεν λέτε τίποτα Σοβαρά;;; Έχουν τα κινήματα απλουστεύσεις; Πολλές! Έχουν κακές στιγμές; Φυσικά. Αλλά οι ίδιοι αντί να συμβάλλουν χαιρεκακούν ενώ κρίνουν όσους κι όσες προσπαθούν. Κατηγορούν ως χρήσιμους ηλίθιους όσους κι όσες το κάνουν, ενώ είναι η επιτομή του όρου. Τα πάντα για να εξακολουθήσουν να είναι χειριστικοί και χειραγωγήσιμοι ακόμη κι εις βάρος των παιδιών τους. «Ναι αλλά…»

tvxs.gr