Ηπρόσφατη δήλωση του Μπέντζαμιν Νετανιάχου ότι «δεν είμαστε αμερικανικό προτεκτοράτο», πριν από την κρίσιμη συνάντηση με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς στην Ιερουσαλήμ, δημιούργησε αίσθηση και φούντωσε τη δημόσια συζήτηση γύρω από τη φύση της σχέσης ΗΠΑ-Ισραήλ.

Ο όρος, που σπάνια έχει χρησιμοποιηθεί επισήμως στο παρελθόν, αντανακλά την πίεση που δέχεται ο Ισραηλινός πρωθυπουργός τόσο από την εγχώρια πολιτική σκηνή όσο και από το αμερικανικό πολιτικό σύστημα.

Η χρονική στιγμή της δήλωσης συνδέεται με τις αντιδράσεις που προκάλεσε η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, την οποία πολλά ισραηλινά μέσα παρουσίασαν ως διπλωματική νίκη του Ντόναλντ Τραμπ.

Η άποψη ότι η Ουάσινγκτον επέβαλε τη συμφωνία στον Νετανιάχου και στους σκληροπυρηνικούς της κυβέρνησής του, ενισχύθηκε από δημόσιες παρεμβάσεις στενών συμβούλων του Τραμπ.

Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Ισραηλινών συμμερίζεται την εικόνα ενός πρωθυπουργού  που ακολουθεί, αλλά δεν οδηγεί τις εξελίξεις.

Η εικόνα αυτή τροφοδοτείται και από την παρουσία σειράς υψηλόβαθμων Αμερικανών αξιωματούχων στην Ιερουσαλήμ – μεταξύ αυτών, πέρα από τον Βανς, οι Κούσνερ, Γουίτκοφ και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Με αποστολή, κατά την επικρατούσα εντύπωση, να επιβλέπουν και να περιορίζουν τις κινήσεις του Νετανιάχου στη Γάζα. Σκωπτικά, αυτό ονομάζεται Bibi-sitting. Bibi είναι το προσωνύμιο του Νετανιάχου.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός βρίσκεται αντιμέτωπος με μια νέα τάση στην αμερικανική δεξιά και το κίνημα MAGA (Κάνε μεγάλη την Αμερική ξανά): αυξανόμενη κριτική προς το Ισραήλ και τον ίδιο προσωπικά, από πρόσωπα με ισχυρή επιρροή όπως ο Τάκερ Κάρλσον και ο Στιβ Μπάνον.

Ο Μπάνον, με μεγάλο κοινό και δεσμούς με τον Τραμπ, χρησιμοποιεί συχνά τον όρο για να περιγράψει την σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ υπό την ηγεσία Νετανιάχου. Κατά τον Μπάνον, το Ισραήλ «δεν είναι σύμμαχος, είναι προτεκτοράτο». Ο Μπάνον υιοθέτησε αυτήν τη γραμμή επικρίνοντας γεγονότα όπως ο 12ήμερος πόλεμος στο Ιράν, η ισραηλινή επίθεση κατά ηγετών της Χαμάς στο Κατάρ και η πρόσφατη συμφωνία τερματισμού του πολέμου στη Γάζα.

Το γεγονός ότι ο Νετανιάχου επέλεξε να απαντήσει υιοθετώντας εν μέρει την ίδια γλώσσα, δείχνει την πίεση που αισθάνεται να επανακτήσει το αφήγημα της ισχυρής και ανεξάρτητης ηγεσίας.

Το πολιτικό τοπίο στις ΗΠΑ περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση. Το Δημοκρατικό Κόμμα είναι διχασμένο: η μία πτέρυγα έχει αρνητική στάση απέναντι στο Ισραήλ, ενώ η άλλη παραμένει υποστηρικτική αλλά αποστασιοποιείται από τον Νετανιάχου.

Ο πρωθυπουργός βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη ρεπουμπλικανική πλευρά για υποστήριξη. Έτσι, η απώλεια της εμπιστοσύνης του Τραμπ και του πυρήνα του κινήματος MAGA θα αποτελούσε στρατηγικό πλήγμα χωρίς εναλλακτική πηγή στήριξης.

«Την τελευταία δεκαπενταετία ή, ο Νετανιάχου έχει συστηματικά κάψει όλες τις γέφυρες του Ισραήλ με το Δημοκρατικό Κόμμα – ταπεινώνοντας και προσβάλλοντας δύο Δημοκρατικούς προέδρους, αποξενώνοντας την φιλελεύθερη πλειοψηφία των Αμερικανών Εβραίων, και μετατρέποντας ακόμη και τους  φιλοϊσραηλινούς Δημοκρατικούς βουλευτές σε μόνιμους επικριτές της εξτρεμιστικής κυβέρνησής του», γράφει η ισραηλινή αντιπολιτευόμενη εφημερίδα Haaretz.

Ο όρος “προτεκτοράτο” έχει ιστορικές ρίζες στη διεθνή πολιτική, περιγράφοντας κράτη που διατηρούν κάποια αυτονομία, αλλά βρίσκονται υπό ισχυρή πολιτική, στρατιωτική ή οικονομική επιρροή άλλης δύναμης.

Στην περίπτωση του Ισραήλ, η εξάρτηση από την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ και ο συντονισμός σε θέματα ασφάλειας έχουν σαφέστατα προσφέρει βάσεις για τέτοιες ερμηνείες.

Ωστόσο, η επίσημη ρητορική των Ισραηλινών ηγετών μέχρι σήμερα απέφευγε τέτοιες αναφορές, δίνοντας έμφαση στην ισοτιμία και την στρατηγική συμμαχία.


tvxs.gr