: Δικαιοσύνη
Οι νεκροί της Καισαριανής εκδικούνται. Με τις 12 φωτογραφίες – από την πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο – που κατέχει ο Βέλγος δημοπράτης: αξιοπρέπεια, καθαρά βλέμματα, υψηλό φρόνημα, κορύφωση του πατριωτισμού με περιφρόνηση για τον θάνατο και τους κατακτητές.
Αυτά τα ασπρόμαυρα στιγμιότυπα υποχρεώνουν σε άτακτη οπισθοχώρηση όσους – ακόμη και μέλη της σημερινής κυβέρνησης – κομπορρημονούν για την «ανατροπή της αριστερής κυριαρχίας» στην Ιστορία που έχουν, τάχα, πετύχει.
Οι φωτογραφίες εκπέμπουν αυτοθυσία για την πατρίδα που δεν κομπώνει με το μισαλλόδοξο αφήγημα των δυνάμεων που κυριάρχησαν στη μετεμφυλιακή Ελλάδα – και οι προεκτάσεις τους φτάνουν ως τις μέρες μας.
Οι μελλοθάνατοι της Πρωτομαγιάς του ‘44 απεικονίζονται σαν έτοιμοι από καιρό να εκπληρώσουν με τη στάση τους την έσχατη υποχρέωση προς την πατρίδα:
-Να νικήσουν τους ναζί που ήδη άρχισαν να καταρρέουν, αλλά και όσους θα έστηναν στη συνέχεια τα «Δεκεμβριανά», τους «Ράλληδες» και τους «Χίτες» – με τη «λευκή τρομοκρατία» κατά των αντιστασιακών.
Ταυτόχρονα προειδοποιούσαν για τον τυχοδιωκτισμό όσων οδήγησαν το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα, με τη συντριπτική πλειοψηφία στον λαό, σε αδιέξοδο και στον εμφύλιο που πήγε τη Δημοκρατική παράταξη είκοσι χρόνια πίσω.
Το συγκλονιστικό περιεχόμενο των φωτογραφιών διασταυρώνεται, 82 χρόνια από τότε, με αναμνήσεις όσων βίωσαν τη σφαγή, ως αυτόπτες. Όπως ο Αριστοτέλης Σαρρηκώστας – που δεκαετίες αργότερα θα κρατούσε με το φακό του, ως φωτορεπόρτερ, ζωντανή την είσοδο του τανκ της χούντας στο Πολυτεχνείο.
Όπως εξιστορεί στο Dnews,gr, ήταν παιδί όταν «είδε να περνούν γερμανικά στρατιωτικά καμιόνια με πολίτες, που τραγουδούσαν τον Εθνικό Ύμνο, καθώς τους πήγαιναν για εκτέλεση» -και λίγό αργότερα «τα ίδια καμιόνια που μετέφεραν τα πτώματα, να στάζουν αίμα από τις καρότσες τους…»
Το μήνυμα που στέλνουν σήμερα οι φωτογραφίες, κατατροπώνει αναδρομικά τους συνεργάτες των ναζί που έμειναν ατιμώρητοι και κυριάρχησαν στον δημόσιο βίο, στην οικονομική ζωή και στην κοινωνία.
Ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης ανέδειξε τη μεγάλη αξία τους μιλώντας ιστότοπο parallaximag.gr: «Επιβεβαιώνεται πλέον και φωτογραφικά ότι αυτοί οι άνθρωποι πήγαιναν με το κεφάλι ψηλά».
Έτσι η εικόνα αλλάζει: δεν υπάρχουν πλέον οι «διακόσιοι της Καισαριανής» – αλλά διακόσια ξεχωριστά πρόσωπα. Με τα χαρακτηριστικά τους, το ντύσιμο, το ύφος και το ήθος που αναδίνεται για τον καθένα στην πιο κρίσιμη ώρα του βίου του.
Αυτό έρχεται σε αντίθεση με το σκοτάδι – συχνά και τις κουκούλες – των συνεργασθέντων με τις δυνάμεις κατοχής που στη συνέχεια επιβραβεύθηκαν από το κράτος. Ο συγγραφέας του συναρπαστικού βιβλίου «Οι Δωσίλογοι» – από τις εκδόσεις «Αλεξάνδρεια» – που βρίσκεται ήδη στην 11η έκδοση, αξιολογεί:
-«Το χειρότερο είναι πως το κόστος της συνεργασίας δεν αφορά την περίοδο της κατοχής, οι συνέπειές της είναι μακροχρόνιες. Πολλοί δημιούργησαν πλούτο στη διάρκεια της Κατοχής, και τα επόμενα χρόνια πρωτοστατούν στην οικονομική ζωή της χώρας, ή και στη διοίκηση… Τους βλέπουμε να είναι αρχηγοί της χωροφυλακής, της πυροσβεστικής, υπουργοί… Δεν υπήρξε απονομή δικαιοσύνης».
Αυτή είναι η κρίσιμη λέξη που έλειπε για την Καισαριανή: Δικαιοσύνη. Δίνει στη συζήτηση που προκάλεσε η αποκάλυψη των φωτογραφιών περιεχόμενο που ολοκληρώνει την προσφορά των εκτελεσμένων.
Τη Δικαιοσύνη που είχαν ήδη απονείμει εκ των προτέρων με τη θυσία τους, την απομένουν τώρα και με το βλέμμα τους.

Δεν υπάρχουν σχόλια