«Αδειανό πουκάμισο» και εργαλείο στα χέρια της κυβέρνησης το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ
Μια έρευνα που δεν έγινε όταν και όπως έπρεπε, ένα πόρισμα που βγήκε καθυστερημένα και αυτοακυρώθηκε με το «καλημέρα» και ένα πλήθος συστάσεων ασφαλείας που ουδείς γνωρίζει εάν τηρούνται από τους αρμοδίους συνθέτουν το σκηνικό της συγκάλυψης γύρω από τα πραγματικά αίτια του εγκλήματος των Τεμπών.
Τρία χρόνια μετά, όλες οι ελπίδες για τη διαλεύκανση της όλης υπόθεσης εναποτίθενται στη μεγάλη δίκη που θα ξεκινήσει εντός του Μαρτίου στη Λάρισα - και αυτό είναι από μόνο του μεγάλο πρόβλημα διότι η Δικαιοσύνη ασχολείται με την παραβίαση των νόμων και όχι με τις πολύπλοκες διαδικασίες που καθιστούν ένα μέσο μεταφοράς ασφαλές ή ανασφαλές.
Η «Εφ.Συν.» είχε από τις πρώτες ώρες μετά το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023 τονίσει πόσο σημαντική ήταν η απουσία μιας Ανεξάρτητης Αρχής Διερεύνησης, που θα πήγαινε στον τόπο της καταστροφής και θα συγκέντρωνε με ιερή σχολαστικότητα όλα τα αποδεικτικά στοιχεία πριν τα αγγίξουν χέρια ασχέτων, μπουλντόζες, γερανοί και ακριβά υποδήματα θρηνούντων πολιτικών στελεχών.
Αυτή η Αρχή υπήρχε, αλλά μόνο στα χαρτιά. Ηταν ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, που απέκτησε υπόσταση 6 μήνες μετά, ξεκίνησε διερεύνηση 1 χρόνο αργότερα, δημοσιοποίησε 1 πόρισμα και 17 συστάσεις πάνω στη διετία, το αμφισβήτησε εξαρχής στο σκέλος της «άγνωστης εύφλεκτης ύλης» που προκάλεσε την πυρόσφαιρα, ενώ λίγο αργότερα ο επικεφαλής της Αρχής, Χρ. Παπαδημητρίου, οδηγήθηκε σε επεισοδιακή παραίτηση. Για ένα «αδειανό πουκάμισο», με ασαφείς διαπιστώσεις και εργαλείο στα χέρια της κυβέρνησης έγραψε η «Εφ.Συν.» όταν δημοσιοποιήθηκε το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και, δυστυχώς, έναν χρόνο αργότερα δεν υπάρχει στοιχείο που να τη διαψεύδει, καθώς:
1. Στο θέμα της πυρόσφαιρας, ενώ το πόρισμα δεχόταν πως δεν προκλήθηκε από τα έλαια σιλικόνης των ηλεκτρομηχανών, η διαπίστωση ακυρώθηκε μετά την προσκόμιση άλλων επιστημονικών εκθέσεων που προανήγγειλε η κυβέρνηση. Η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών διερευνά «παρεμβάσεις» στη σύνταξη του πορίσματος μετά από παρέμβαση της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, ενώ ο παραιτηθείς Χρ. Παπαδημητρίου φέρεται να έχει προχωρήσει σε αποκαλύψεις για πρόσωπα και καταστάσεις σχετικά με το πώς συντάχθηκε το πόρισμα, παρά το γεγονός ότι το αρχικό κείμενο φέρει φαρδιά-πλατιά την υπογραφή του.
2. Στις άλλες διαπιστώσεις σχετικά με την ελλιπή συντήρηση της σιδηροδρομικής υποδομής, την έλλειψη προσωπικού, την εκπαίδευση σταθμαρχών και μηχανοδηγών, τη σύγχυση που συχνά προκαλούσαν απανωτές βλάβες, όπως συνέβαινε και την ημέρα του τραγικού δυστυχήματος, δεν έχει επιτευχθεί κάποια ουσιαστική αλλαγή. Στην πραγματικότητα, ο κίνδυνος έχει μειωθεί απλώς επειδή δεν κυκλοφορούν τρένα παρά ελάχιστα και με συνεχείς βραδυπορίες, με ακυρώσεις και υποκαταστάσεις από λεωφορεία.
3. Πριν ακόμα από τη σύνταξη του πορίσματος, το καλοκαίρι του 2024, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ είχε εκδώσει μια «Επείγουσα Σύσταση Ασφαλείας». Η σύσταση εκείνη αφορούσε τον τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των προσώπων που εμπλέκονται στην κυκλοφορία των τρένων, δηλαδή των μηχανοδηγών, των σταθμαρχών που δίνουν εντολές για είσοδο των τρένων στις γραμμές, των κλειδούχων που ρυθμίζουν τις αλλαγές πορείας και άλλων τεχνικών. Η σύσταση εκείνη ήταν ευθυγραμμισμένη και με τις διαρροές ηχητικών που, αντί να περιλαμβάνουν σαφείς οδηγίες και να ακολουθούν αυστηρό πρωτόκολλο επιβεβαίωσης, έδειχναν ένα σκηνικό ελαφρότητας με αστειάκια και κουβέντες καφενείου. Η σύσταση υποτίθεται πως επέβαλλε στους εμπλεκόμενους να εφαρμόζουν συγκεκριμένες μεθοδολογίες επικοινωνίας, αλλά και να φροντίζουν για τα τεχνικά μέσα ώστε αυτά να λειτουργούν απρόσκοπτα. Πάντως, τρία χρόνια μετά τα Τέμπη, δεν έχει εκδοθεί κάποια επίσημη εγκύκλιος που να δίνει σαφείς οδηγίες για το πώς πρέπει να γίνονται οι επικοινωνίες αυτές.
4. Σε ερώτηση που απηύθυνε η «Εφ.Συν.» στον πρόεδρο του σωματείου των μηχανοδηγών, Κ. Γενιδούνια (βλ. σελ. 26-27), μας είπε ότι τα συστήματα επικοινωνίας έχουν βελτιωθεί από πλευράς κάλυψης, αν και λειτουργούν τρία διαφορετικά (VHF, TETRA, GSMR), με το ένα να καλύπτει τα κενά του άλλου. Αυτό που δεν έχει γίνει, όμως, είναι να διεξάγεται σε τακτά χρονικά διαστήματα ένας δειγματοληπτικός έλεγχος στις συνομιλίες. Ο έλεγχος αυτός θα επέτρεπε να εντοπίζονται όσοι επιμένουν να παραβιάζουν τα πρωτόκολλα και να τιμωρούνται γιατί θέτουν σε κίνδυνο την κυκλοφορία.
5. Το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ είχε ακόμη 17 συστάσεις προς πάσα κατεύθυνση: Τον ΟΣΕ για καλύτερο έλεγχο των κινδύνων ασφαλείας, αξιολόγηση του προσωπικού και εξαγωγή διδαγμάτων από περιστατικά και ατυχήματα. Τη Hellenic Train για την αξιολόγηση και παρακολούθηση της απόδοσης των μηχανοδηγών. Τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων για ενίσχυση της εποπτείας των σιδηροδρομικών φορέων. Τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων (ERA) – ακόμη και προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που πρέπει να επιβάλλει στα κράτη-μέλη την τήρηση μέτρων προκειμένου να ικανοποιούν τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Δυστυχώς, ουδέποτε έγινε ένας απολογισμός που να αναφέρει ποιες συστάσεις τηρήθηκαν, ποιες εκκρεμούν και ποιες αγνοούνται σε κάποιο συρτάρι. Πάντως, περιστατικά κινδύνου που έχουν συμβεί από το 2024, όπως εκείνο με την παραλίγο είσοδο τρένου του Προαστιακού στην υπόγεια σήραγγα του Μετρό στη Δουκίσσης Πλακεντίας, παραμένουν αδιερεύνητα, χωρίς να είναι γνωστό αν εντοπίστηκαν οι υπεύθυνοι και ελήφθησαν μέτρα.
6. Μια απόδειξη του πόσο ημιτελές ήταν το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ ήταν το γεγονός ότι μόλις πρόσφατα, στις 2 Φεβρουαρίου 2026, εκδόθηκε σαν πρόσθετο παράρτημα το αποτέλεσμα της διερεύνησης για το πόσο ανθεκτικά ήταν στη φωτιά τα καθίσματα της επιβατικής αμαξοστοιχίας που ενεπλάκη στη μετωπική σύγκρουση των Τεμπών. Η διαπίστωση που ήρθε με χαρακτηριστική καθυστέρηση ήταν ότι τα καθίσματα ήταν «σαν προσάναμμα» και, αντί να εμποδίζουν την εξάπλωση μιας φωτιάς (ασχέτως του τι την προκάλεσε), την τροφοδοτούσαν.
Το πρόσθετο πόρισμα υποτίθεται πως έπρεπε να δώσει απάντηση στα ερωτήματα συγγενών των θυμάτων, αν δηλαδή κάποιοι γλίτωσαν από τη σύγκρουση και πέθαναν στη συνέχεια από ασφυξία και τη φωτιά που συνέχιζε να καίει επί ώρες. Το πρόβλημα είναι ότι το πόρισμα δεν δίνει απάντηση στο κατά πόσον είναι ασφαλή τα καθίσματα όλων των τρένων που συνεχίζουν να κυκλοφορούν στο δίκτυο. Εκεί, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ ζητά απλώς να γίνει περαιτέρω διερεύνηση από ΟΣΕ και Hellenic Train και η υπόθεση έχει πλέον φτάσει στη ΡΑΣ, που διεξάγει δική της πραγματογνωμοσύνη αγνώστου περιεχομένου.
Δεν υπάρχουν σχόλια