Υπάρχουν στιγμές που ο δημόσιος διάλογος στην Ελλάδα μοιάζει να έχει περάσει σε μια μετα-πραγματικότητα φάση, όπου η απόδειξη δεν είναι προϋπόθεση για έναν ισχυρισμό, ιδίως όταν αυτός προέρχεται από κυβερνητικό αξιωματούχο. Το πρόσφατο περιστατικό με τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη είναι χαρακτηριστικό και ταυτόχρονα ανησυχητικό.

Ο υπουργός εμφανίζεται σε ζωντανή εκπομπή της δημοσιογράφου Νατάσας Γιάμαλη και δηλώνει με βεβαιότητα ότι της έχει στείλει βίντεο που αποδεικνύει πως γιατρός τον χτύπησε κατά τη διάρκεια της διαμαρτυρίας στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας και γι’ αυτό βρέθηκε δεμένoς με χειροπέδες. Η δημοσιογράφος ελέγχει το μήνυμα στον αέρα. Δεν υπάρχει κανένα βίντεο. Υπάρχει ένα screenshot.

Το screenshot δεν δείχνει καμία επίθεση. Δείχνει έναν άνθρωπο με υψωμένη γροθιά, μια εικόνα που, στο πλήρες και υπαρκτό βίντεο, αντιστοιχεί απλώς σε σύνθημα διαμαρτυρίας. Ο γιατρός Δημήτρης Ζιαζιάς έχει ήδη διαψεύσει κατηγορηματικά ότι υπήρξε οποιαδήποτε σωματική επαφή. Παρ’ όλα αυτά, ο υπουργός επιμένει ότι υπάρχει βίντεο, αλλά «δεν έχει σήμα» για να το στείλει. Το βίντεο δεν φτάνει ποτέ. Την επόμενη μέρα, δημοσιεύεται μόνο το screenshot. Για το βίντεο, σιωπή.

Και εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα.

Δεν πρόκειται απλώς για μια υπερβολή πολιτικού λόγου. Πρόκειται για κατασκευή πραγματικότητας. Για έναν υπουργό που κατηγορεί δημόσια πολίτη για βία χωρίς να παρουσιάζει αποδείξεις, ενώ αφήνει να αιωρείται και η απειλή πειθαρχικών αλλά και ποινικών διώξεων. Σαφώς πρόκειται για επικοινωνιακό εκφοβισμό και σίγουρα όχι για θεσμική συμπεριφορά.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η κανονικοποίηση. Δηλώσεις όπως ότι «θα τον σκότωναν» οι διαμαρτυρόμενοι αν δεν υπήρχαν ΜΑΤ αντιμετωπίζονται σχεδόν ως συνηθισμένη πολιτική ρητορική. Όμως δεν είναι. Είναι ακραίες αφηγήσεις κινδύνου χωρίς τεκμήρια, που τροφοδοτούν φόβο, πόλωση και τελικά απονομιμοποιούν τη διαμαρτυρία ως δημοκρατικό δικαίωμα.

Το μοτίβο είναι γνώριμο διεθνώς κυρίως από τον Τραμπ: δημιουργία εχθρού, δραματοποίηση απειλής, μετάθεση συζήτησης από την ουσία. Στην προκειμένη περίπτωση, η ουσία είναι η κατάσταση του δημόσιου συστήματος υγείας. Αντί για απαντήσεις, ο υπουργός παράγει θόρυβο.

Το ερώτημα πλέον είναι απλό: υπάρχει ή δεν υπάρχει το βίντεο που αποδεικνύει την καταγγελία; Αν υπάρχει, οφείλει να παρουσιαστεί άμεσα. Αν δεν υπάρχει, η υπόθεση δεν μπορεί να κλείσει με ένα tweet και ένα screenshot.

Τα fake news δεν είναι αθώα όταν προέρχονται από την εξουσία. Είναι εργαλείο. Και όταν η κοινωνία τα συνηθίζει, η δημοκρατία αρρωσταίνει.

Γιατί σε μια δημοκρατία, η αλήθεια δεν είναι θέμα σήματος.

tvxs.gr