Η αποτυχία του ΕΣΠΑ ψαλιδίζει το Μεσοπρόθεσμο
«Πυρ ομαδόν» του ΣΥΡΙΖΑ στη Βουλή με συντονισμένη κατάθεση 15 ερωτήσεων της Κοινοβουλευτικής του Ομάδας για ΕΣΠΑ και περικοπές Μεσοπρόθεσμου
Με μια εκτεταμένη και συντονισμένη κοινοβουλευτική παρέμβαση μέσω 15 ερωτήσεων που κατατέθηκαν σήμερα στη Βουλή, ο ΣΥΡΙΖΑ φέρνει στο φως μια πλευρά της κυβερνητικής πολιτικής που σπάνια αποτυπώνεται καθαρά στη δημόσια συζήτηση: την ταυτόχρονη υποαξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων του ΕΣΠΑ και τη σχεδιαζόμενη δημοσιονομική συρρίκνωση κρίσιμων δημόσιων πολιτικών μέσω του νέου Μεσοπρόθεσμου (Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός 2026-2029).
Η συντονισμένη κοινοβουλευτική παρέμβαση οργανώθηκε με πρωτοβουλία του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία Νίκου Παππά, σε συνεργασία με τους αρμόδιους τομεάρχες Χάρη Μαμουλάκη (Οικονομίας και Ανάπτυξης), Διονύση Καλαματιανό (Παιδείας), Βασίλη Κόκκαλη (Αγροτικής Ανάπτυξης), Ανδρέα Παναγιωτόπουλο (Υγεία), Πόπη Τσαπανίδου (Ψηφιακή Διακυβέρνηση), Αλέξανδρο Μεϊκόπουλο (Υποδομές και Μεταφορές), Μίλτο Ζαμπάρα (Περιβάλλον και Ενέργεια), Καλλιόπη Βέττα (Τουρισμός και Πολιτισμός) και με τη συνυπογραφή των βουλευτών του κόμματος.
Τα στοιχεία στα οποία βασίζεται η ομοβροντία των 15 ερωτήσεων προέρχονται από δύο πηγές: Πρώτο, τα δεδομένα της απορρόφησης των προγραμμάτων του ΕΣΠΑ και, δεύτερο, τα δεδομένα του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού 2026-2029 που κατέθεσε η ελληνική κυβέρνηση στην Κομισιόν τον Νοέμβριο του 2025. Υπενθυμίζεται ότι η «Εφ.Συν.» έχει αναφερθεί επανειλημμένα με αρθρογραφία της τόσο στην κατάρρευση της απορρόφησης του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης όσο και στο περιεχόμενο του νέου Μεσοπρόθεσμου.1 Επίσης, έχει αναδείξει τις προσωπικές ευθύνες του αρμόδιου για το ΕΣΠΑ αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση.2
Η κοινοβουλευτική πρωτοβουλία του ΣΥΡΙΖΑ, ωστόσο, συνδυάζει τα δεδομένα της απορρόφησης των ευρωπαϊκών πόρων και τα δεδομένα των περικοπών του νέου Μεσοπρόθεσμου για να εγκαλέσει την κυβέρνηση τόσο για την τραγική της αποτυχία να αξιοποιήσει τους ευρωπαϊκούς πόρους όσο και για την «ομοιοπαθητική» τής μνημονιακού χαρακτήρα περικοπής πόρων που προγραμματίζει για την περίοδο 2026-2029 - περίοδο που, μεταξύ άλλων, εκτείνεται πολύ πέραν της κοινοβουλευτικής της θητείας…
Ο ΣΥΡΙΖΑ καταλογίζει στην κυβέρνηση ότι «δεν έτυχε, πέτυχε», δηλαδή ότι δεν πρόκειται για τεχνική αστοχία ούτε για συγκυριακή καθυστέρηση, αλλά για συνειδητή πολιτική επιλογή: από τη μία, δισεκατομμύρια ευρώ ευρωπαϊκών πόρων του ΕΣΠΑ παραμένουν αναξιοποίητα· από την άλλη, το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο 2026-2029 σχεδιάζει βαθιές περικοπές στους ίδιους ακριβώς τομείς. Από την κατάρρευση των απορροφήσεων στις περικοπές, πρόκειται για πολιτική βαθιάς λιτότητας στις δαπάνες, για λιτότητα στο τετράγωνο.
«Η λιτότητα δεν επιβάλλεται· επιλέγεται. Και αυτή την επιλογή φέρνουμε στη Βουλή, ζητώντας λογοδοσία και αλλαγή πορείας, πριν το κόστος μετακυλιστεί οριστικά στην κοινωνία».
Τεκμήρια κατάρρευσης
Η εικόνα που προκύπτει δεν αφορά ένα ή δύο υπουργεία, αλλά σχεδόν το σύνολο των κρίσιμων δημόσιων πολιτικών.
Στον προτελευταίο χρόνο του ΕΣΠΑ 2021-2027, στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχουν δαπανηθεί μόλις 8 εκατ. ευρώ από προϋπολογισμό 700 εκατ., δηλαδή περίπου 1% απορρόφηση, την ώρα που η κυβέρνηση επικαλείται διαρκώς τον «ψηφιακό μετασχηματισμό» του κράτους και των υπηρεσιών.
Στο Περιβάλλον και την Ενέργεια, από 2,8 δισ. ευρώ έχουν δαπανηθεί 21 εκατ. ευρώ, ποσοστό κάτω του 1%. Σε 166 δράσεις ΕΣΠΑ, με συνολικό προϋπολογισμό 2,8 δισ. ευρώ, έχουν δαπανηθεί μόλις 21 εκατ. ευρώ, ποσοστό χαμηλότερο του 1%. Πρόκειται για δράσεις που αφορούν την ενεργειακή μετάβαση, την προστασία του περιβάλλοντος και τη στήριξη των περιφερειών - τομείς στους οποίους η κυβέρνηση δηλώνει ότι επενδύει στρατηγικά.
Στις Υποδομές και τις Μεταφορές, από 2,2 δισ. ευρώ η δαπάνη φτάνει μόλις τα 209 εκατ., με κρίσιμα έργα να καθυστερούν ή να μένουν στάσιμα.
Στην Παιδεία, από 496 εκατ. ευρώ για εκπαιδευτικές υποδομές, έχουν δαπανηθεί 89 εκατ. ευρώ, ενώ στα Πανεπιστήμια η απορρόφηση περιορίζεται στο 11%, παρά το γεγονός ότι οι ανάγκες σε κτιριακές και εργαστηριακές υποδομές είναι διαχρονικά μεγάλες.
Στην Υγεία, η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική. Από 225 εκατ. ευρώ σε 40 δράσεις ΕΣΠΑ, η συνολική δαπάνη φτάνει μόλις τα 18,6 εκατ. ευρώ.
Για τις υποδομές του ΕΣΥ η απορρόφηση δεν ξεπερνά το 2,8%, για τον εξοπλισμό κινείται γύρω στο 14%, ενώ αντίστοιχο είναι το ποσοστό για τα ασθενοφόρα. Δηλαδή, την ώρα που το δημόσιο σύστημα Υγείας πιέζεται, τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητα.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται στον Τουρισμό, όπου από 206 εκατ. ευρώ έχουν δαπανηθεί 14 εκατ. ευρώ, και στον Πολιτισμό, όπου από 305 εκατ. ευρώ η δαπάνη φτάνει τα 48 εκατ. ευρώ. Τα στοιχεία αυτά, όπως επισημαίνεται στις ερωτήσεις, δεν συνιστούν απλώς χαμηλή ταχύτητα υλοποίησης, αλλά συστημική υστέρηση, με έντονες περιφερειακές ανισότητες και μηδενικές δαπάνες σε ολόκληρες κατηγορίες δράσεων.
Αντί η κυβέρνηση να διορθώσει αυτή την εικόνα, το Μεσοπρόθεσμο την επιδεινώνει: περικοπές 1,2 δισ. ευρώ στο Περιβάλλον και την Ενέργεια, 670 εκατ. ευρώ στην Ψηφιακή Διακυβέρνηση, 700 εκατ. ευρώ στην Παιδεία και 416 εκατ. ευρώ στην Υγεία, εκ των οποίων 129 εκατ. ευρώ αφορούν άμεσα το προσωπικό του ΕΣΥ.
Το μήνυμα είναι σαφές: Χαμηλή απορρόφηση σήμερα, βαθιές περικοπές αύριο.
Μνημονιακές περικοπές
Πάνω σε αυτή την ήδη προβληματική εικόνα έρχεται να «κουμπώσει» το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο 2026-2029, το οποίο -όπως τονίζουν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία- δεν λειτουργεί διορθωτικά, αλλά επιβαρυντικά. Οι ερωτήσεις ζητούν σαφείς απαντήσεις για το από πού ακριβώς θα κοπούν οι δαπάνες κάθε υπουργείου και ποιες θα είναι οι συνέπειες.
Στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προβλέπονται περικοπές 1,2 δισ. ευρώ στις δαπάνες του υπουργείου ή 54% του προϋπολογισμού του ώς το 2028, στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης περικοπές 670 εκατ. ευρώ ή 60% ώς το 2029, στον Τουρισμό περικοπές 99 εκατ. ευρώ ή 53%, στον Πολιτισμό περικοπές 270 εκατ. ευρώ ή 41%, στην Αγροτική Ανάπτυξη περικοπές 440 εκατ. ευρώ ή 25%, ενώ στις Υποδομές και Μεταφορές οι περικοπές φτάνουν τα 400 εκατ. ευρώ (ή 12%).
Στην Παιδεία, το Μεσοπρόθεσμο προβλέπει 700 εκατ. ευρώ περικοπές ώς το 2029, πλήττοντας μεταβιβάσεις, πάγια και λειτουργικές δαπάνες σχολείων και Πανεπιστημίων.
Στην Υγεία, οι συνολικές περικοπές ανέρχονται σε 416 εκατ. ευρώ ώς το 2028, εκ των οποίων 129 εκατ. ευρώ αφορούν άμεσα το προσωπικό του ΕΣΥ, γεγονός που εγείρει κρίσιμα ερωτήματα για τη στελέχωση και τη λειτουργία των νοσοκομείων.
Το πολιτικό συμπέρασμα που επιχειρεί να αναδείξει η κοινοβουλευτική ομοβροντία είναι σαφές: Δεν πρόκειται για αμέλεια ή τεχνική ανεπάρκεια, αλλά για συνειδητή στόχευση. Η κυβέρνηση, ενώ δεν αξιοποιεί διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους για να ενισχύσει δημόσιες υποδομές και υπηρεσίες, ταυτόχρονα σχεδιάζει βαθιές περικοπές στους ίδιους ακριβώς τομείς.
Με αυτόν τον τρόπο, η λιτότητα δεν εμφανίζεται ως αναγκαστική συνθήκη, αλλά ως πολιτική επιλογή. Και η υποαπορρόφηση του ΕΣΠΑ δεν λειτουργεί ως εξαίρεση, αλλά ως συμπλήρωμα μιας στρατηγικής που περιορίζει τον ρόλο του Δημοσίου και μετακυλίει το κόστος στην κοινωνία. Αυτό ακριβώς είναι που οι ερωτήσεις επιχειρούν να φωτίσουν - και να καταστήσουν αντικείμενο δημόσιου, πολιτικού ελέγχου.
Κατάρρευση ΕΣΠΑ και περικοπές Μεσοπρόθεσμου
Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης
ΕΣΠΑ 2021-2027
• 60 δράσεις
• Προϋπολογισμός: ~700 εκατ. ευρώ
• Πραγματική δαπάνη: ~8 εκατ. ευρώ
• Απορρόφηση: ~1%
Μεσοπρόθεσμο 2026-2029
• Περικοπές: ~670 εκατ. ευρώ
• Μείωση προϋπολογισμού έως 60%
Συμπέρασμα: Ρητορική «ψηφιακού κράτους» από τη μια, πρακτικά μηδενική υλοποίηση και βαθιά συρρίκνωση από την άλλη.
Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας
ΕΣΠΑ
• 166 δράσεις
• Προϋπολογισμός: ~2,8 δισ. ευρώ
• Δαπάνη: ~21 εκατ. ευρώ
• Απορρόφηση: <1%
Μεσοπρόθεσμο
• Περικοπές: ~1,2 δισ. ευρώ
• Μείωση προϋπολογισμού ~54% έως το 2028
Συμπέρασμα: «Πράσινη μετάβαση» στα λόγια, ακύρωση στην πράξη.
Υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών
ΕΣΠΑ
• 124 δράσεις
• Προϋπολογισμός: ~2,2 δισ. ευρώ
• Δαπάνη: ~209 εκατ. ευρώ
• Απορρόφηση: ~9-10%
Μεσοπρόθεσμο
• Περικοπές: ~400 εκατ. ευρώ
• Μείωση ~12%
Συμπέρασμα: Καθυστερήσεις έργων + περικοπές = μπλοκάρισμα ανάπτυξης, με εκτεταμένες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες
Υπουργείο Παιδείας
ΕΣΠΑ
• Εκπαιδευτικές υποδομές:
• Προϋπολογισμός ~496 εκατ. ευρώ
• Δαπάνη ~89 εκατ. ευρώ
• Πανεπιστήμια:
• Απορρόφηση ~11%
Μεσοπρόθεσμο
• Περικοπές: ~700 εκατ. ευρώ έως το 2029
Πλήγμα σε:
• λειτουργικές δαπάνες
• μεταβιβάσεις
• πάγια σχολείων & ΑΕΙ
Συμπέρασμα: Υποχρηματοδότηση σήμερα, περαιτέρω αποψίλωση αύριο.
Υπουργείο Υγείας
ΕΣΠΑ
• 40 δράσεις
• Προϋπολογισμός: ~225 εκατ. ευρώ
• Δαπάνη: ~18,6 εκατ. ευρώ
• Υποδομές ΕΣΥ: ~2,8% απορρόφηση
• Εξοπλισμός & ασθενοφόρα: ~14%
Μεσοπρόθεσμο
• Συνολικές περικοπές: ~416 εκατ. ευρώ έως το 2028
Από αυτές:
• ~129 εκατ. ευρώ από το προσωπικό του ΕΣΥ
Συμπέρασμα: Αδιάθετα κονδύλια + περικοπές προσωπικού = στραγγαλισμός του ΕΣΥ.
Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης
ΕΣΠΑ
• Σημαντικές καθυστερήσεις σε δράσεις αγροτικής στήριξης και υποδομών
• Χαμηλή ενεργοποίηση περιφερειακών παρεμβάσεων
Μεσοπρόθεσμο
• Περικοπές: ~440 εκατ. ευρώ
• Μείωση ~25%
Συμπέρασμα: Αγρότες χωρίς επενδυτικά εργαλεία, χωρίς δίχτυ προστασίας.
Υπουργείο Τουρισμού
ΕΣΠΑ
• Προϋπολογισμός: ~206 εκατ. ευρώ
• Δαπάνη: ~14 εκατ. ευρώ
• Απορρόφηση: ~7%
Μεσοπρόθεσμο
• Περικοπές: ~99 εκατ. ευρώ
• Μείωση ~53%
Συμπέρασμα: Τουρισμός, «ναυαρχίδα» της οικονομίας με άδειο ρεζερβουάρ.
Υπουργείο Πολιτισμού
ΕΣΠΑ
• Προϋπολογισμός: ~305 εκατ. ευρώ
• Δαπάνη: ~48 εκατ. ευρώ
• Απορρόφηση: ~16%
Μεσοπρόθεσμο
• Περικοπές: ~270 εκατ. ευρώ
• Μείωση ~41%
Συμπέρασμα: Ο Πολιτισμός τελευταίος στην πράξη, πρώτος στις περικοπές.
Παραπομπές:
1. «Από τη μεταμνημονιακή λιτότητα σε μνημόνιο», «Εφ.Συν.» 13.12.2025
2. «Ναυάγιο» στους πόρους ΕΣΠΑ και Ταμείου Ανάκαμψης, «Εφ.Συν.» 15.9.2025 και «Ο υπερσυγκεντρωτισμός, απάντηση στην κατάρρευση της απορροφητικότητας;», «Εφ.Συν.» 17.9.2025
Δεν υπάρχουν σχόλια