Δωσιλογισμός, οικογενειοκρατία και το πολιτικό DNA της μεταπολεμικής Ελλάδας

Δωσιλογισμός, οικογενειοκρατία και το πολιτικό DNA της μεταπολεμικής Ελλάδας

Η σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας δεν διαμορφώθηκε μόνο από αγώνες, θυσίες και δημοκρατικές κατακτήσεις. Διαμορφώθηκε, σε μεγάλο βαθμό, και από δωσιλογισμούς που δεν τιμωρήθηκαν κοινωνικά, από οικογενειακές δυναστείες που επιβίωσαν και συχνά κυριάρχησαν ακόμη και όταν το ιστορικό τους βάρος θα έπρεπε να τις έχει θέσει στο περιθώριο.

Την περίοδο 1943–1944, όταν η Ελλάδα βίωνε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της Ιστορίας της και οι 200 κομμουνιστές αγωνιστές οδηγούνταν στο εκτελεστικό απόσπασμα στο Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, πρωθυπουργός της χώρας ήταν ο Ιωάννης Ράλλης. Ένας πρωθυπουργός-συνεργάτης των ναζί, επικεφαλής κατοχικής κυβέρνησης, πολιτικά και ηθικά ταυτισμένος με τον δωσιλογισμό και τη συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας.

Ο Ιωάννης Ράλλης δεν ήταν τυχαίο πρόσωπο. Ήταν γιος του Δημήτριου Ράλλη ,ο οποίος είχε διατελέσει πέντε φορές πρωθυπουργός σε βραχύβιες κυβερνήσεις των αρχών του 20ού αιώνα. Η οικογενειακή πολιτική κληρονομιά υπήρξε για τον Ιωάννη Ράλλη όχι απλώς εφόδιο, αλλά ασπίδα.

Μετά την Απελευθέρωση, το 1946, ο Ιωάννης Ράλλης δικάστηκε και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για συνεργασία με τον κατακτητή. Πέθανε λίγους μήνες αργότερα από καρκίνο. Η Ιστορία τον κατέγραψε δικαίως ,ως έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς δωσίλογους της Κατοχής.

Ωστόσο, το πιο αποκαλυπτικό κεφάλαιο ανοίγει αμέσως μετά.

Ο γιος του, Γεώργιος Ράλλης, όχι μόνο υπερασπίστηκε τον πατέρα του ως νομικός στη δίκη, αλλά το 1947 προχώρησε στην έκδοση του βιβλίου «Ο Ιωάννης Ράλλης ομιλεί εκ του τάφου». Ένα βιβλίο που συνιστά ωμή προσπάθεια ηθικής και πολιτικής αποκατάστασης ενός καταδικασμένου δωσίλογου.

Σε οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, η δημόσια υπεράσπιση ενός πολιτικού τύπου Κουίσλινγκ ή Πετέν θα σήμαινε κοινωνική απομόνωση και οριστικό τέλος της πολιτικής σταδιοδρομίας. Στην Ελλάδα, όμως, της μεταπολεμικής «εθνικοφροσύνης» και της οικογενειοκρατίας, λειτούργησε διαφορετικά.

Ο Γεώργιος Ράλλης εκλέγεται βουλευτής το 1950, μόλις τρία χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου. Ακολουθεί μακρά πολιτική διαδρομή: υπουργός με τον Συναγερμό, την ΕΡΕ και τη Νέα Δημοκρατία, για να φτάσει τελικά στο ανώτατο αξίωμα, ως πρωθυπουργός της ΝΔ την περίοδο 1980–1981.

Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί ιστορική λεπτομέρεια. Αποτελεί κεντρικό πολιτικό συμπέρασμα. Δείχνει πώς ο δωσιλογισμός όχι μόνο δεν εξοβελίστηκε από τον δημόσιο βίο, αλλά μέσω οικογενειακών δικτύων εξουσίας ,ενσωματώθηκε στο μεταπολεμικό πολιτικό σύστημα.

Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και σήμερα, στο εσωτερικό της συντηρητικής παράταξης, κυριαρχούν φωνές ακραίας αντικομμουνιστικής ρητορικής, τραμπουκισμού και «εθνικοφροσύνης». Τηρουμένων των ιστορικών αναλογιών, η πολιτική αυτή κουλτούρα θυμίζει περισσότερο τους Ράλληδες παρά τους εκτελεσμένους της Καισαριανής.

Η Ιστορία, όσο κι αν επιχειρείται να ξαναγραφτεί, έχει μνήμη.

Και η μνήμη αυτή αποτελεί διαρκές κατηγορητήριο για όσους, ογδόντα χρόνια μετά, συνεχίζουν να πατούν πάνω στις ίδιες σκοτεινές πολιτικές ρίζες.

Πασχάλης Θ. Τόσιος

Καθημερινός Παρατηρητής