Η άρνηση (Του Γιώργου Τραπεζιώτη)
Το απόγευμα της 1ης Νοεμβρίου 1975, λίγες ώρες πριν δολοφονηθεί στην παραλία της Όστια κοντά στην Ρώμη, ο Πιέρ Πάολο Παζολίνι παραχωρούσε στον Φούριο Κολόμπο, αυτή που θα αποδεικνυόταν πως ήταν η τελευταία του συνέντευξη. Μια συνέντευξη που τελικά δημοσιεύτηκε οκτώ μέρες αργότερα, στις 8 Νοεμβρίου, στο ένθετο «Tuttolibri» της La Stampa υπό τον τίτλο «Siamo tutti in pericolo» (σ.σ. «Είμαστε όλοι σε κίνδυνο»). Ανάμεσα στα πολλά που είπε εκείνο το απόγευμα ο Παζολίνι, πάντα θα ξεχωρίζουν εκείνα τα λόγια του που – όπως αποδεικνύεται – δεν αποτύπωναν μόνο το τότε, αλλά και το δυστοπικό «σήμερα».
«Η άρνηση ήταν πάντα ένας ουσιαστικός ρόλος. Άγιοι, ερημίτες, αλλά και διανοούμενοι, ένας μικρός αριθμός ανθρώπων, έγραψε την Ιστορία λέγοντας ‘όχι’ – και όχι οι αυλικοί και οι υπηρέτες των καρδιναλίων».
Η εβδομάδα που πέρασε ήταν ιδιαιτέρως αποκαλυπτική. Γιατί, εκτός των καταιγιστικών εξελίξεων με φόντο τον πόλεμο που μαίνεται στο Ιράν, έπειτα από την παράνομη με βάση το διεθνές Δίκαιο επίθεση των Αμερικανών και των Ισραηλινών εναντίον της χώρας, «έπαιζαν» κι άλλες ειδήσεις. Με πρωταγωνιστές ακριβώς αυτούς τους «άγιους, ερημίτες και διανοούμενους» για τους οποίους μιλούσε ο Παζολίνι το 1975 – που με τα «όχι» τους, γράφουν την Ιστορία.
Σχεδόν δωδεκάμιση χρόνια μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα στο Κερατσίνι από τους ναζί, δολοφόνους της Χρυσής Αυγής, το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων της Αθήνας επικύρωσε τελεσίδικα ότι η Χ.Α υπό τον μανδύα πολιτικού κόμματος, δρούσε ως εγκληματική οργάνωση ναζιστικού τύπου. Ένοχοι με την κατηγορία της διεύθυνσης εγκληματικής οργάνωσης κρίθηκαν ο Νίκος Μιχαλολιάκος, ο Ηλίας Κασιδιάρης, ο Γιάννης Λαγός καθώς και άλλα στελέχη του μορφώματος. Μέσα σε όλη αυτή την πολυετή διαδρομή και μέχρι να φτάσουμε στην τελεσίδικη απόφαση της Δικαιοσύνης, ένα πρόσωπο αρνήθηκε να εξαφανιστεί μέσα στη σιωπή – αλλά και στην λήθη – που ευνοεί ο Χρόνος. Η Μάγδα Φύσσα. Η μητέρα που αφού έχασε τον γιο της εκείνη την κατάμαυρη νύχτα του Σεπτεμβρίου του 2013, αποφάσισε να δώσει με την πίστη «ερημίτη», ακούραστα, ανυποχώρητα, έναν ολόκληρο αγώνα με πείσμα αλλά και με τεράστια αξιοπρέπεια για την δικαίωση του παιδιού της που δολοφονήθηκε από τα χέρια Ελλήνων ναζί. Και τα κατάφερε.
Λίγες μέρες πριν, στις 26 Φεβρουαρίου, το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών ολοκλήρωσε τη δίκη για το σκάνδαλο των υποκλοπών με την καταδίκη και των τεσσάρων κατηγορουμένων, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για την περαιτέρω διερεύνηση της υπόθεσης, καθώς τα «πιστόλια» καταδικάστηκαν» ενώ οι εντολοδόχοι τους κυκλοφορούν εκεί έξω. Εξουσιάζοντας. Η αποκάλυψη του δυσώδους σκανδάλου όμως, οφείλεται στην κολασμένη υπομονή κι επιμονή μερικών δημοσιογράφων (μετρημένων στα δάχτυλα) που λειτούργησαν ως ο τελευταίος πυλώνας μιας καταρρέουσας δημοκρατίας. Συνάδελφοι, που μέχρι να δικαιωθούν σε αυτό τον βαθμό, ήρθαν αντιμέτωποι πολλές φορές με την συστηματική εκστρατεία απαξίωσής τους τόσο από την κυβέρνηση της ΝΔ, όσο όμως και από διάφορους… Φρουρούς της Ενημέρωσης. Κατηγορήθηκαν για «αφηγήματα», για «πολιτικοποίηση» της υπόθεσης, για «υπονόμευση της σταθερότητας» – και τι δεν άκουσαν. «Υπάρχουν δικαστές στην Αθήνα», όπως εύστοχα γράφτηκε. Υπάρχουν όμως και δημοσιογράφοι. Όπως ο Θανάσης Κουκάκης, όπως ο Κώστας Βαξεβάνης, όπως ο Θοδωρής Χονδρόγιαννος, η Ελίζα Τριανταφύλλου και ο Τάσος Τέλλογλου. Ορισμένοι; Λίγοι; Αρκετοί, πάντως. Δεν γνωρίζω αν – παζολινικά – οι συναδελφοι θα αποδέχονταν να αναγνωριστούν και ως «οι διανοούμενοι», αλλά ξέρω, όπως όλοι, πως έκαναν σωστά την δουλειά τους λέγοντας το δικό τους «όχι» στη συγκάλυψη του σκανδάλου – και η Ιστορία το έγραψε.
Άφησα για το τέλος, του «άγιους» του Παζολίνι.
Αυτή την εβδομάδα παρουσιάστηκαν από το Υπουργείο Πολιτισμού, αφού πρώτα περιήλθαν στην κυριότητα του ελληνικού Δημοσίου, 262 φωτογραφίες-ντοκουμέντα που αποτυπώνουν τις τελευταίες στιγμές των 200 εκτελεσθέντων από τους Ναζί, κομμουνιστών. Των περήφανων εκείνων ανθρώπων, που περπάτησαν αγέρωχα προς τον θάνατο κοιτάζοντάς τον κατάματα – μέχρι να δειλιάσει κι εκείνος. Μεταξύ των ντοκουμέντων αυτών ήρθε για πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας και ακόμη μια συγκλονιστική αδημοσίευτη φωτογραφία, η οποία αποτυπώνει τη στιγμή της εκτέλεσης. Εκείνα τα λίγα δευτερόλεπτα που παγώνει ο χρόνος, που χωρίζουν την ζωή από τον θάνατο.
Με τον καθένα στην πλευρά της Ιστορίας που διάλεξε. Οι μελλοθάνατοι κομμουνιστές στ’ αριστερά, με μπόι ανθρώπινο αλλά μ’ ανάστημα μέχρι τους ουρανούς. Στα δεξιά και σε απόσταση λίγων μέτρων απέναντί τους, στέκονται οι ναζί εκτελεστές με προτεταμένα τα όπλα. Έτοιμοι να τραβήξουν την σκανδάλη. Πιστεύοντας πως θα ξεμπερδέψουν.
Από απόσταση… 82 ετών, η φωτογραφία δεν χρειάζεται καμία λεζάντα.
Έγραφε το 1901 στο αριστούργημά του Che Fece… Il Gran Rifiuto, ο σπουδαίος Αλεξανδρινός ποιητής, Κωνσταντίνος Καβάφης:
Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα
που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι
να πούνε.
Φανερώνεται αμέσως όποιος το ’χει έτοιμο μέσα του το Ναι,
και λέγοντάς το πέρα
πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του.
Ο αρνηθείς δεν μετανιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι,
όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει
εκείνο τ’ όχι — το σωστό — εις όλην την ζωή του.
Η «άρνηση» ήταν και θα είναι πάντα ένας «ουσιαστικός ρόλος». Ίσως ο πιο ουσιαστικός. Και ας είναι περισσότεροι οι αυλικοί.
Δεν υπάρχουν σχόλια