Μύθος ότι η έκρηξη τιμών στα πρατήρια καυσίμων οφείλεται στην αύξηση του Brent
Οι μεγάλες εταιρείες που ελέγχουν την παραγωγή, τη διύλιση και την πώληση των καυσίμων, περιορίζουν τον ανταγωνισμό και ευνοούν την αισχροκέρδεια
Αρχικά, τα πρατήρια καυσίμων έχουν πολύ μικρό κέρδος. Για παράδειγμα, αν ένα λίτρο βενζίνης πωλείται 2€, ο πρατηριούχος μπορεί να κερδίζει περίπου 0,10 με 0,12€ ανά λίτρο. Δηλαδή, αν πουλήσει 1.000 λίτρα καυσίμου, το κέρδος του μπορεί να είναι μόνο 100 έως 120€. Αυτό δείχνει ότι δεν είναι αυτοί που καθορίζουν ουσιαστικά την τιμή.
Από την άλλη πλευρά, μεγάλο μέρος της τιμής αποτελείται από φόρους. Αν η τελική τιμή είναι 2€ το λίτρο, περίπου 0,70€ μπορεί να είναι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και περίπου 0,38€ ο ΦΠΑ. Δηλαδή σχεδόν το 1,08€ από τα 2€ είναι φόροι.
Τα διυλιστήρια και οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες
Ωστόσο, σημαντικό ρόλο παίζουν και τα διυλιστήρια και οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες. Αυτές συχνά αγοράζουν πετρέλαιο πολύ νωρίτερα μέσω συμβολαίων.
Για παράδειγμα, μπορεί να έχουν αγοράσει πετρέλαιο πριν από μήνες με τιμή 65$ το βαρέλι, ενώ σήμερα η τιμή στην αγορά μπορεί να είναι 105$. Παρόλα αυτά, οι εταιρείες συχνά ανεβάζουν τις τιμές των καυσίμων σαν να είχαν αγοράσει το πετρέλαιο στη σημερινή υψηλή τιμή.
Αν υποθέσουμε ότι το πραγματικό κόστος παραγωγής ενός λίτρου καυσίμου είναι 0,50€ και η τιμή πώλησης από το διυλιστήριο ανεβαίνει στα 0,80€, τότε δημιουργείται ένα επιπλέον κέρδος 0,30€ ανά λίτρο. Αν το διυλιστήριο πουλάει 10 εκατομμύρια λίτρα, το επιπλέον κέρδος μπορεί να φτάσει τα 3 εκατομμύρια ευρώ.
Το πραγματικό πρόβλημα
Το πρόβλημα είναι ότι η αγορά ελέγχεται από λίγες πολύ μεγάλες εταιρείες. Για παράδειγμα, αν σε μια χώρα υπάρχουν μόνο 3–4 μεγάλες εταιρείες που ελέγχουν τα περισσότερα διυλιστήρια και τα δίκτυα πρατηρίων, τότε αυτές μπορούν εύκολα να επηρεάζουν τις τιμές.
Αν και οι τέσσερις αυξήσουν την τιμή κατά 0,10€ το λίτρο, τότε εκατομμύρια καταναλωτές θα πληρώνουν ακριβότερα καύσιμα, χωρίς να υπάρχει πραγματικός ανταγωνισμός που να ρίξει την τιμή.
Επιπλέον, πολλές από αυτές τις εταιρείες ελέγχουν όλα τα στάδια της αγοράς: την εξόρυξη του πετρελαίου, το εμπόριο, τη μεταφορά, τα διυλιστήρια και τα πρατήρια. Για παράδειγμα, μια εταιρεία μπορεί να αγοράζει πετρέλαιο, να το μεταφέρει με δικά της πλοία, να το διυλίζει στα δικά της διυλιστήρια και να το πουλά στα δικά της πρατήρια. Έτσι κερδίζει σε κάθε στάδιο.
Αυξάνουν τα κέρδη τους σε περιόδους κρίσεων
Για αυτόν τον λόγο δημιουργείται ένα ολιγοπώλιο. Δηλαδή μια αγορά όπου λίγες μεγάλες εταιρείες έχουν τόσο μεγάλη δύναμη, ώστε μπορούν να επηρεάζουν τις τιμές και να αυξάνουν τα κέρδη τους, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων, όπως οι πόλεμοι ή οι ενεργειακές αναταράξεις.
Συμπερασματικά, το πρόβλημα των υψηλών τιμών των καυσίμων δεν σχετίζεται μόνο με τους φόρους ή τα πρατήρια, αλλά κυρίως με τη δομή της αγοράς, όπου λίγες μεγάλες εταιρείες ελέγχουν την παραγωγή, τη διύλιση και την πώληση των καυσίμων. Αυτό περιορίζει τον ανταγωνισμό και ευνοεί την αισχροκέρδεια.
Δεν υπάρχουν σχόλια