Άβολα ερωτήματα (του Γιώργου Τραπεζιώτη)
- Πολλά θα ακουστούν στη προγραμματισμένη για σήμερα συζήτηση στη Βουλή για το κράτος Δικαίου. Καταγγελίες για τα όσα – όχι και λίγα – έχουν συμβεί και συμβαίνουν. Αλλά και δικαιολογίες. Μπόλικες, με το κιλό δικαιολογίες, καθώς ουδείς ορκίζεται πως η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν θα επιχειρήσει (ξανά) να εμφανίσει το σκάνδαλο των υποκλοπών ως «σκιά», το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ως «διαχρονική παθογένεια» και την υπόθεση με το πτυχίο του Λαζαρίδη ως ένα «ατυχές περιστατικό».
Αλλά, ας σταθούμε λίγο παραπάνω στις υποκλοπές.
Γιατί η ουσία του σκανδάλου δεν βρίσκεται μόνο στο «τι έγινε;» (που και από μόνο του είναι εξόχως σημαντικό), αλλά και στο μέσα σε ποιο περιβάλλον-πλαίσιο κατέστη δυνατό να συμβεί κάτι τέτοιο. Άλλωστε και παρά τα όσα λέγονται από την πλευρά της κυβέρνησης, το σκάνδαλο των υποκλοπών ποτέ δεν ήταν ένα… «μεμονωμένο επεισόδιο διοικητικής εκτροπής». Ήταν, είναι, κάτι πιο σύνθετο.
Η παρουσία της Intellexa σε Ελλάδα και Κύπρο, η διακίνηση του Predator αποκλειστικά σε κρατικούς πελάτες (σ.σ. τα ‘χει εξηγήσει αυτά ο Ταλ Ντίλιαν στις πρόσφατες δηλώσεις του στο Mega) και η στόχευση δεκάδων προσώπων της ελληνικής πολιτικής, επιχειρηματικής και στρατιωτικής ελίτ συνθέτουν ένα σκηνικό με… ευρύτερα χαρακτηριστικά. Όπως καταγράφεται στο εκτενές πλην όμως εξαιρετικό ρεπορτάζ του The Cradle που υπογράφει ο συνάδελφος Ιάσονας Αθανασιάδης, η δραστηριότητα εταιρειών αυτού του είδους δεν κινείται σε ένα ουδέτερο τεχνολογικό πεδίο, αλλά κατά πως φαίνεται διασταυρώνεται, συμπλέκεται (ή διαπλέκεται) με κρατικές δομές, με εθνικές υπηρεσίες πληροφοριών, αλλά και με δίκτυα παγκόσμιας ισχύος.
Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα που εύλογα προκύπτει δεν είναι μόνο το ποιός παρακολουθούσε ποιόν, που κι αυτό έχει τη σημασία του και είναι κρίσιμο να απαντηθεί, αλλά και το ποιος είχε (ή έχει ακόμη) την πρόσβαση στο παραγόμενο υλικό. Και με ποιούς όρους βεβαίως…
Το ερώτημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα όμως αν τεθεί ξανά, δίπλα στο πραγματικό του χρονικό πλαίσιο. Που το ξεχνάμε. Γιατί η χρονική περίοδος κατά την οποία «αναπτύχθηκε» το σκάνδαλο των υποκλοπών συμπίπτει (τυχαία;) με την χρονική περίοδο κατά την οποία αποτυπωνόταν εμπράκτως η συστηματικότερη, αλλά και ταχύτερη εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης Ελλάδας και Ισραήλ από τη Μεταπολίτευση και μετά. Μια σχέση που όμως δεν προέκυψε ξαφνικά, αλλά οικοδομήθηκε αργά, σταδιακά. Ήδη από την εποχή της επίσημης αναγνώρισης του κράτους του Ισραήλ από την Ελλάδα το 1990, πριν περάσουμε στην προσέγγιση της δεκαετίας του 2000, και κυρίως στη θεσμοθέτησή της μετά το 2010, όταν η Ελλάδα εν μέσω της οικονομικής της κατάρρευσης, αναζητούσε γεωπολιτικά στηρίγματα και το Τελ Αβίβ από την δική του πλευηρά αναζητούσε νέα περιφερειακά ανοίγματα μετά τη ρήξη του με την Τουρκία.
Από εκεί και πέρα, η επιτάχυνση στην εμβάθυνση των σχέσεών μας με το Ισραήλ, κρίνεται από πολλούς αναλυτές και παρατηρητές των εξελίξεων τουλάχιστον ως «εντυπωσιακή», σχεδόν… «σκανδαλώδης»! Κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, συμφωνίες που επιτρέπουν την παρουσία και τη διευκόλυνση ισραηλινών δυνάμεων σε ελληνικό έδαφος, διαρκής επέκταση της συνεργασίας σε επίπεδο ανταλλαγής πληροφοριών και τεχνογνωσίας. Τα τελευταία χρόνια δε, η σχέση μας έχει αποκτήσει και σαφή βιομηχανική, κατ’ επέκταση και οικονομική, διάσταση. Ισραηλινές εταιρείες επενδύουν στην ελληνική αμυντική βιομηχανία, αναλαμβάνουν κρίσιμες υποδομές εκπαίδευσης, συμμετέχουν σε εξοπλιστικά προγράμματα δισεκατομμυρίων, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να μην λογίζεται απλώς ως «ακόμη ένας καλός σύμμαχος», αλλά να μετεξελίσσεται σε κομμάτι μιας ιδιότυπης αλυσίδας «ασφάλειας».
Όπως σωστά επισημαίνεται στην ανάλυση του The Cradle, η ελληνοϊσραηλινή σύγκλιση εντάσσεται στον ευρύτερο αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό για την μεγάλης γεωπολιτικής, στρατηγικής και ενεργειακής αξίας περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Σχεδιασμός που περιλαμβάνει… όλα τα καλά. Ενεργειακούς διαδρόμους, στρατιωτικές βάσεις, εφοδιαστικές γραμμές, όπως και την γεωπολιτική ενοποίηση διαφορετικών – ενεργών και μη – μετώπων. Έτσι, σχηματικά, από την Σούδα μέχρι την Αλεξανδρούπολη, και από εκεί μέχρι την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, διαμορφώνεται ένας ενιαίος χώρος τεράστιας επιχειρησιακής σημασίας – για τους Αμερικανούς. Που αποτελεί πια και το στρατηγικό βάθος του Ισραήλ προς τη Δύση.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον και κατόπιν των επιλογών της παρούσας κυβέρνησης, η Ελλάδα δεν βρίσκεται, δεν υπάρχει πλέον απλώς «δίπλα» στις εξελίξεις, αλλά εντός τους. Πιο βαθιά μάλιστα από κάθε άλλη στιγμή της σύγχρονης Ιστορίας της κι ενώ η Μέση Ανατολή φλέγεται. Για δεκαετίες, η Αθήνα διατηρούσε ένα σχετικά σταθερό και συχνά προνομιακό δίκτυο σχέσεων με τον αραβικό κόσμο. Από την Αίγυπτο και την Ιορδανία μέχρι τον Περσικό Κόλπο, η χώρα μας λειτουργούσε κυρίως – με διαφοροποιήσεις ασφαλώς ανά περίοδο – ως χώρα-γέφυρα κι όχι ως χώρα-δορυφόρος, ενώ η στάση της αυτή, της αποκόμιζε πολλαπλά διπλωματικά οφέλη.
Σήμερα, όμως, η σταδιακή αλλά σαφής εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης με το Ισραήλ, καθιστά την Ελλάδα ως δύναμη «ευθυγράμμισης» στα συμφέροντα άλλων και ακριβώς μέσα αυτό το νέο προβληματικό, περιβάλλον το σκάνδαλο των υποκλοπών και η παρουσία τεχνολογιών τύπου Predator στα μέρη μας, προσθέτουν ακόμη μια, πιο σκοτεινή διάσταση στην υπόθεση. Κι όχι απαραίτητα με την έννοια ενός πλήρως αποδεδειγμένου μηχανισμού «εξωτερικού ελέγχου», αλλά με την έννοια της δομικής έκθεσης – που κι αυτή από μόνη της αρκεί για να τεθούν ερωτήματα που χρίζουν απαντήσεων.
Διότι όταν ένα κράτος διαθέτει – ή επιτρέπει να αναπτυχθούν στο έδαφός του– τεχνολογίες επιτήρησης τέτοιων δυνατοτήτων με… ουρά στο εξωτερικό, τότε το (άβολο για όσους οφείλουν απαντήσεις) ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος παρακολουθεί ποιους στο εσωτερικό. Παραμένει και το ποια δεδομένα «παράγονται», πού καταλήγουν και πώς μπορούν να αξιοποιηθούν σε ένα περιβάλλον – ακόμη κι αν αυτό είναι «συμμαχικό» – όπου η πληροφορία, στην καλύτερη περίπτωση, αποτελεί εργαλείο διαπραγμάτευσης ισχύος. Οι κακές γλώσσες λένε, πως καμιά φορά, αποτελεί και εργαλείο εκβιασμού.
Δεν υπάρχουν σχόλια