Για τα παράνομα ωράρια στα Νοσοκομεία (πρωί – νύκτα)
26 Μαΐου 2026
Το ζήτημα των εξαντλητικών και παράνομων προγραμμάτων εργασίας στα δημόσια νοσοκομεία αποτελεί μια σκληρή πραγματικότητα, που δοκιμάζει καθημερινά τις αντοχές του υγειονομικού προσωπικού και απαιτεί παρεμβάσεις από τα Σωματεία που θα βάλουν τέλος σε αυτό το απάνθρωπο καθεστώς.
Η νομοθεσία είναι απολύτως σαφής καθώς το Προεδρικό Διάταγμα 88/1999, όπως τροποποιήθηκε από τον νόμο 4093/2012, ορίζει ρητά ότι η ελάχιστη ανάπαυση του εργαζομένου δεν μπορεί να είναι μικρότερη από έντεκα (11) συνεχόμενες ώρες ανά εικοσιτετράωρο. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι εξοντωτικές βάρδιες όπως το «Πρωί-Νύχτα» (όπου ο υπάλληλος σχολάει στις 15:00 και πιάνει ξανά δουλειά στις 23:00) παραβιάζουν ξεκάθαρα τον νόμο, αφού μεσολαβούν μόλις οκτώ ώρες ξεκούρασης.
Το ίδιο πρόβλημα εντοπίζεται και στα ωράρια «Απόγευμα-Πρωί», αν και η εργοδοσία ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει παραβίαση της νομοθεσίας καθώς χρησιμποιεί διαφορετική ερμηνεία σύμφωνα με την οποία ορίζει το 24ωρο ορίζεται από τις 00:01 έως τις 24:00.
Παράλληλα, το ίδιο διάταγμα περιορίζει τη νυχτερινή εργασία σε κατά μέσο όρο οκτώ (8) ώρες το 24ωρο σε εβδομαδιαία βάση, πράγμα που σημαίνει ότι ο εργαζόμενος δεν επιτρέπεται να κάνει πάνω από μία νυχτερινή βάρδια την εβδομάδα. Δυστυχώς, με μόνιμο πρόσχημα την υποστελέχωση, τα περισσότερα νοσοκομεία καταστρατηγούν αυτές τις διατάξεις, επιβάλλοντας εξαντλητικά κυκλικά ωράρια με πολλαπλές νυχτερινές βάρδιες.
Απέναντι σε αυτή την αυθαιρεσία, γεννάται το εύλογο ερώτημα: είναι τελικά υποχρεωμένοι οι εργαζόμενοι να υπακούσουν σε παράνομες εντολές και να εφαρμόσουν εξαντλητικά προγράμματα; Την απάντηση δίνει ο Δημοσιοϋπαλληλικός Κώδικας στο άρθρο 25, ορίζοντας το πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούν να κινούνται οι εργαζόμενοι.
Όταν ο υπάλληλος καλείται να εκτελέσει διαταγή που θεωρεί παράνομη, οφείλει να αναφέρει εγγράφως την αντίθετη γνώμη του πριν την εκτελέσει. Αν ο προϊστάμενος επιμείνει εγγράφως, επικαλούμενος επείγοντες και εξαιρετικούς λόγους γενικότερου συμφέροντος, ο υπάλληλος υποχρεούται να εκτελέσει τη βάρδια, αλλά ταυτόχρονα να αναφέρει το γεγονός στην ανώτερη προϊσταμένη αρχή.
Εδώ πρέπει να επισημανθεί ότι ως μόνιμη δικαιολογία από τους διοικούντες είναι οι μεγάλες ελλείψεις σε προσωπικό. Όμως η έλλειψη προσωπικού δεν μπορεί να αποτελεί συνεχώς τη βάση για την επιβολή εξαντλητικών ωραρίων.
Για τον λόγο αυτό, η πρώτη και πιο άμεση ενέργεια των εργαζομένων πρέπει να είναι η προσφυγή στα σωματεία τους. Τα σωματεία έχουν την υποχρέωση να αναδεικνύουν τις παρανομίες, να παρεμβαίνουν δυναμικά και να απαιτούν τη σύνταξη προγραμμάτων εργασίας που δεν παραβιάζουν τη νομοθεσία για όλο το προσωπικό.
Στο πλαίσιο της συνδικαλιστικής παρέμβασης υπάρχει ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο που πρέπει να αξιοποιείται από τα σωματεία και τους εργαζόμενους και συγκεκριμένα η παρέμβαση του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ).
Παρότι το ΣΕΠΕ δεν έχει δικαίωμα παρέμβασης για τους μόνιμους δημόσιους υπαλλήλους για τα ζητήματα του χρόνου εργασίας, έχει πλήρη αρμοδιότητα και δικαίωμα ελέγχου για τους εργαζόμενους ιδιωτικού δικαίου, όπως οι ΙΔΑΧ, οι ΙΔΟΧ, οι επικουρικοί και οι συμβασιούχοι που εργάζονται στα δημόσια νοσοκομεία.
Αυτό σημαίνει ότι τα σωματεία αλλά και οι εργαζόμενοι μπορούν να ενεργοποιήσουν την Επιθεώρηση Εργασίας για ένα μεγάλο μέρος του προσωπικού. Η κίνηση αυτή ανοίγει τον δρόμο για να μπει φρένο στην εργασιακή αυθαιρεσία και να σταματήσει η παρανομία στα προγράμματα, καθώς γίνεται πλέον προφανές ότι η εργοδοσία δεν μπορεί να εφαρμόζει προγράμματα διαφορετικά μέσα στο ίδιο τμήμα.
Σε δεύτερο χρόνο, εφόσον η συνδικαλιστική και ελεγκτική πίεση δεν αποδώσει πλήρως, οι εργαζόμενοι και τα σωματεία διατηρούν κάθε νόμιμο δικαίωμα να προσφύγουν στα διοικητικά και ποινικά δικαστήρια, καθώς τα προγράμματα εργασίας αποτελούν διοικητικές πράξεις που προσβάλλονται νομικά.
Σε κάθε περίπτωση, αν και η υποστελέχωση αποτελεί τη ρίζα του προβλήματος, η αυθαιρεσία δεν πρέπει να γίνεται ανεκτή. Η αντιμετώπιση των προβλημάτων στη στελέχωση είναι ευθύνη της εργοδοσίας και δεν μπορεί συνεχώς να φορτώνεται στις πλάτες των εργαζομένων
Δεν υπάρχουν σχόλια