Ο τελευταίος αυτοκράτορας (του Γιώργου Τραπεζιώτη)
- Ο πόλεμος που κήρυξε – μαζί με το Ισραήλ – στο Ιράν, μέχρι στιγμής του ‘χει στοιχίσει περί τα 28 δισεκ. δολάρια. Την ίδια ώρα, το 75% των Αμερικανών λέει πως αυτός ο πόλεμος έχει βλάψει σε μεγάλο βαθμό το πορτοφόλι τους, ενώ το 77% εκτιμά πως συνολικά οι πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ, έχουν αυξήσει κατά πολύ το κόστος ζωής. Υπάρχει βέβαια κι ένα 26% των πολιτών των ΗΠΑ, που μέσα στον παγκόσμιο ζόφο, εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο ο πρόεδρός τους χειρίζεται τα ζητήματα της οικονομικής πολιτικής.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο στο εσωτερικό των ΗΠΑ κι ενώ μαίνεται η ένταση στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ τον καιρό αυτό μεταξύ άλλων καλείται να αποδείξει ότι εκτός από τον ίδιο που προεδρεύει, πως και η χώρα του προοδεύει. Δύσκολη «πίστα» το τελευταίο, καθώς κάτι τέτοιο τουλάχιστον μέχρι τώρα, οικονομικά δεν προκύπτει.
Συγχρόνως δε, θα πρέπει συγχρόνως να αποδείξει στους Αμερικανούς ψηφοφόρους, που το φθινόπωρο θα κληθούν να ψηφίσουν στις ενδιάμεσες εκλογές για την νέα σύνθεση της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων, πως εκτός των άλλων είναι κι αυτό που αρέσκεται συχνά-πυκνά να αυτοαποκαλείται: ο πρόεδρος της ειρήνης.
Όλα αυτά όμως τα γνωρίζει πολύ καλά – και – η Κίνα. Που όμως ξέρει και κάτι άλλο, πολύ πιο σημαντικό. Πως η ίδια δεν είναι απλώς η νέα μεγάλη αναδυόμενη δύναμη σε αυτή τη φάση της Ιστορίας, αλλά είναι μια δύναμη που ακόμη δεν έχει αναπτύξει και ξεδιπλώσει πλήρως τις δυνατότητές της, άρα και την επιρροή της σε παγκόσμιο επίπεδο. Και το τελευταίο, το αντιλαμβάνονται με όλους τους τρόπους, κυρίως το φοβούνται οικονομικά και στρατιωτικά, οι ΗΠΑ – και στην τραμπική της εκδοχή.
Οι μεγάλες δυνάμεις, ανέκαθεν αναζητούσαν χώρο και πόρους που θα διασφαλίσουν την συνέχεια της ύπαρξής τους μέσα στο «παγκόσμιο αναρχικό σύστημα» («αναρχικό» υπό την έννοια της έλλειψης ύπαρξης μιας «αρχής» – μιας και μοναδικής υπερδύναμης δηλαδή, η οποία θα καθορίζει τους κανόνες για όλους τους υπόλοιπους). Και ιστορικά κάθε φορά που κάποια νέα δύναμη αναδυόταν και διεκδικούσε και αυτή ζωτικό χώρο αλλά και πόρους, προκειμένου να διασφαλίσει τον δικό της ρόλο στα πράγματα, άλλαζαν και οι «παλιές ισορροπίες» – και οι ανισορροπίες παρήγαγαν κρίσεις. Στρατιωτικές, οικονομικές ή και τα δύο.
Μέσα ακριβώς σε αυτό τον κόσμο, κινούνται σήμερα και οι δυο «γίγαντες». Με την διαφορά πως οι Κινέζοι τον αντιλαμβάνονται – ή τουλάχιστον αυτό επιθυμούν να δείχνουν – ως ένα πολυπολικό σύστημα, την ώρα που οι ΗΠΑ (ειδικά οι ΗΠΑ του Τραμπ) επιλέγουν την προκλητική ψυχροπολεμική ρητορική, αλλά και τον απομονωτισμό. «Ο κόσμος είναι αρκετά μεγάλος για να αναπτυχθούν και οι δυο χώρες και να ευημερήσουν μαζί», είχε δηλώσει ο Σι Τζινπίνγκ όταν τον είχαν ρωτήσει για το εάν οι μεγάλες, οι κυρίαρχες δυνάμεις του πλανήτη μπορούν να αποφύγουν την σύγκρουση που στα μάτια αρκετών μοιάζει (κάποια στιγμή) αναπόφευκτη. Ο Σι όμως, διευκρίνιζε επίσης πως η χώρα του δεν σκοπεύει ούτε να αμφισβητήσει, ούτε να αντικαταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αρκεί οι Αμερικανοί να πάψουν να καταστέλλουν την Κίνα», από τις επιδιώξεις της.
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν τον καιρό αυτό πως ο Τραμπ με τις πολιτικές απομονωτισμού που επιλέγει να εφαρμόσει κυρίως στο οικονομικό πεδίο με την επιβολή δασμών, επιχειρεί να διατηρήσει το κλέος μιας αυτοκρατορίας που πλέον δεν υπάρχει. Κι αυτό συμβαίνει ενώ το δόγμα Pax Americana είναι ήδη νεκρό και οι Αμερικανοί προκαλούν περισσότερους πολέμους απ’ όσους μπορούν να τερματίσουν και κερδίζουν ακόμη λιγότερους.
Το ερώτημα λοιπόν που προκύπτει για τις ΗΠΑ είναι το εάν μπορούν να συντονιστούν, τελικά και να συμβιβαστούν με τις νέες συνθήκες, βρίσκοντας, εντοπίζοντας τον νέο τους ρόλο. Με το γεγονός δηλαδή πως έχουμε περάσει πια σε ένα «τρίτο στάδιο» – αν ως πρώτο θεωρηθεί εκείνο του Ψυχρού Πολέμου και του διπόλου Ουάσινγκτον-Μόσχας και ως δεύτερο η περίοδος της αμερικανικής μονοκρατορίας που προέκυψε μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ και την κατάρρευση του Ανατολικού μπλοκ.
Μόνο τυχαία ο Σι Τζινπίνγκ δεν χαρακτήρισε ενώπιον του Αμερικανού ομολόγου του τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, ως ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της εποχής, καλώντας μάλιστα τις δύο πλευρές να «ξεπεράσουν τη λεγόμενη ‘Παγίδα του Θουκυδίδη’» και να επιλέξουν τη συνεργασία αντί της σύγκρουσης.
Ο Κινέζος ηγέτης περιέγραφε ακριβώς αυτή την επικίνδυνη δυναμική κατά την οποία μια ανερχόμενη δύναμη προκαλεί φόβο στην κυρίαρχη υπερδύναμη, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο πολέμου ή της μετωπικής αντιπαράθεσης. Η θεωρία χρησιμοποιείται συχνά, για να καταδείξει την αναλογία της ανόδου της Κίνας έναντι της μακροχρόνιας παγκόσμιας κυριαρχίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Και την γνωρίζουν καλά οι Κινέζοι. Όπως και οι Αμερικανοί.
Αυτό που μένει να φανεί τώρα, είναι το πώς την αντιλαμβάνεται ο… America First, «τελευταίος αυτοκράτορας» των ΗΠΑ.
Δεν υπάρχουν σχόλια