Ερντογάν και Πούτιν, το τέλος μιας απίθανης συνεργασίας
Η κα Τολ είναι ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής και συγγραφέας ενός βιβλίου για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Πριν από περίπου μια δεκαετία, ο πόλεμος στη Συρία βοήθησε στη σφυρηλάτηση μιας απίθανης συνεργασίας στη Μέση Ανατολή μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας. Τώρα αυτή η σχέση διαλύεται. Στη θέση της, η Τουρκία βοηθά την Ουκρανία να εδραιώσει μια θέση σε ένα μέρος του κόσμου όπου ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν της Ρωσίας είχε προηγουμένως σημαντική επιρροή.
Η συνεργασία μεταξύ του κ. Πούτιν και του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν της Τουρκίας ήταν πάντα αμφίσημη και για ένα διάστημα φαινόταν ότι ο πόλεμος στη Συρία θα μπορούσε να τους οδηγήσει σε άμεση αντιπαράθεση. Η Άγκυρα υποστήριζε τους αντάρτες που προσπαθούσαν να ανατρέψουν τον Μπασάρ αλ Άσαντ, τον βάναυσο δικτάτορα της Συρίας, ενώ η Μόσχα επενέβαινε για να τον στηρίξει. Τελικά, ωστόσο, και οι δύο δυνάμεις συμβιβάστηκαν .
Όταν η Τουρκία ξεκίνησε μια εισβολή στη βόρεια Συρία το 2016, για παράδειγμα, μπόρεσε να το κάνει μόνο επειδή η Ρωσία, η οποία έλεγχε τον εναέριο χώρο της Συρίας εκείνη την εποχή, το επέτρεψε. Η Τουρκία, με τη σειρά της, επέβαλε περιορισμούς στη βοήθειά της προς τους αντάρτες. Ρυθμίσεις όπως αυτή αντανακλούσαν μια ευρύτερη κατανόηση μεταξύ των δύο: Η καθεμία ανεχόταν και ενίσχυε την παρουσία της άλλης στη χώρα, προς όφελος και των δύο.
Για τον κ. Πούτιν, το όφελος ήταν η συναίνεση της Τουρκίας στην διεκδίκηση της ισχύος της Ρωσίας στη Συρία και αλλού στη Μέση Ανατολή και οι ρωγμές που δημιούργησε η συνεργασία τους στις δυτικές συμμαχίες. Ο κ. Ερντογάν επωφελήθηκε από έναν περιφερειακό σύμμαχο σε μια εποχή που οι σχέσεις του με το ΝΑΤΟ ήταν τεταμένες .
Τα πρώτα χρόνια, ο κ. Ερντογάν ήταν ο μικρότερος εταίρος των δύο, αλλά ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλαξε την ισορροπία. Απομονωμένος από τη Δύση, ο κ. Πούτιν βασιζόταν όλο και περισσότερο στον Τούρκο πρόεδρο, ο οποίος αρνήθηκε να συμμετάσχει στις δυτικές κυρώσεις. Η Τουρκία έγινε κόμβος για το ρωσικό εμπόριο, τις επενδύσεις και τις ενεργειακές ροές, και η Άγκυρα βρέθηκε να έχει μεγαλύτερη επιρροή.
Το πραγματικό σημείο καμπής στη συνεργασία ήρθε όταν ο κ. αλ-Άσαντ ανατράπηκε στα τέλη του 2024 και η Ρωσία, βαλτωμένη στην Ουκρανία, δεν έσπευσε να τον σώσει. Αντ' αυτού, η Μόσχα κινήθηκε γρήγορα για να προσπαθήσει να οικοδομήσει δεσμούς με τον προσωρινό ηγέτη της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σαράα , και συνεχίζει να προμηθεύει τη χώρα με πετρέλαιο. Η Ρωσία έμεινε στη θέση να διαπραγματεύεται με μια κυβέρνηση στελεχωμένη από ανθρώπους που βομβαρδίζει αδιάκοπα εδώ και χρόνια. Και η Τουρκία, η οποία είχε υποστηρίξει τους αντάρτες, αναδύθηκε εκ νέου κυρίαρχη.
Για την Τουρκία, αυτή είναι μια μεγάλη στιγμή - μια ευκαιρία να επανατοποθετηθεί ως κεντρικός σύμμαχος του ΝΑΤΟ, να αναπροσαρμόσει τη σχέση της με τη Ρωσία και να βοηθήσει την Ουκρανία να καλλιεργήσει νέες σχέσεις στη Μέση Ανατολή.
Τον Απρίλιο, ο Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι της Ουκρανίας, ταξιδεύοντας με τουρκικό κρατικό αεροσκάφος, πραγματοποίησε την πρώτη του επίσκεψη στη Συρία για συνομιλίες με τον κ. αλ-Σαράα και τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, όπου συζήτησαν θέματα στρατιωτικής και ενεργειακής συνεργασίας. Η Τουρκία συμμετέχει στην ανασυγκρότηση του Συριακού Στρατού σε μια σύγχρονη δύναμη που μπορεί να ξεπεράσει δεκαετίες σοβιετικής επιρροής. Για την Ουκρανία, αυτή είναι μια ευκαιρία να συνεισφέρει την εμπειρογνωμοσύνη της στην στρατιωτική παραγωγή και τον πόλεμο με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, που διαμορφώθηκε από χρόνια πολέμου με τη Ρωσία, καλλιεργώντας παράλληλα μια σχέση με μια χώρα που κάποτε βρισκόταν στην τροχιά της Μόσχας.
Η Ουκρανία έχει ήδη εκμεταλλευτεί τον πόλεμο στο Ιράν καλλιεργώντας στενότερους στρατιωτικούς δεσμούς με τα κράτη του Κόλπου. Όταν το Ιράν επιτέθηκε σε γειτονικές χώρες με καμικάζι Shahed-136 , τα ίδια μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποίησε η Ρωσία στην Ουκρανία, ο κ. Ζελένσκι προσπάθησε γρήγορα να αξιοποιήσει την εμπειρία της Ουκρανίας, αποστέλλοντας ομάδες αεράμυνας στο Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Τουρκία, η οποία έχει ισχυρούς στρατιωτικούς δεσμούς με τον Κόλπο, βλέπει τον αυξανόμενο ρόλο της Ουκρανίας ως συμπλήρωμα στις σχέσεις της Άγκυρας που θα της επιτρέψει να επεκτείνει τις προσφορές της. Για τη Ρωσία, η οποία έχει αφιερώσει χρόνια στην ανάπτυξη στενότερων οικονομικών δεσμών και δεσμών ασφαλείας με τις μοναρχίες του Κόλπου, η μετατόπιση αυτή αποτελεί ένα ακόμη πισωγύρισμα.
Η Ουκρανία χρειάζεται απεγνωσμένα συμμάχους και πηγές εσόδων, και η είσοδός της στη Μέση Ανατολή θα εδραιώσει τον ρόλο της ως πάροχος ασφάλειας. Το γεγονός ότι ο κ. Ερντογάν βοηθά στο άνοιγμα των θυρών για την Ουκρανία υπογραμμίζει ξεκάθαρα την φθίνουσα ικανότητα του κ. Πούτιν να προβάλλει παγκόσμια ισχύ και το πόσο έχουν αλλάξει οι σχέσεις.
Είναι σαφές ότι η Άγκυρα δεν ισορροπεί πλέον μεταξύ Μόσχας και ΝΑΤΟ και στρέφει το πεδίο της μάχης εναντίον του κ. Πούτιν. Η παρακμή της Ρωσίας έδωσε στην Τουρκία, μετά από μια δεκαετία σεβασμού προς τη Μόσχα, την ελευθερία να επιδιώξει τα συμφέροντά της. Η Ουκρανία είναι ο ωφελημένος.
Η Γκονούλ Τολ είναι ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής και συγγραφέας του βιβλίου « Ο πόλεμος του Ερντογάν: Ο αγώνας ενός ισχυρού άνδρα στο εσωτερικό και στη Συρία ».
Οι Times έχουν δεσμευτεί να δημοσιεύουν μια ποικιλία επιστολών προς τον εκδότη. Θα θέλαμε να ακούσουμε τη γνώμη σας για αυτό ή για οποιοδήποτε από τα άρθρα μας. Ακολουθούν μερικές συμβουλές . Και ορίστε η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μας: letters@nytimes.com .
Ακολουθήστε την ενότητα Γνώμες των New York Times στο Facebook , το Instagram , το TikTok , το Bluesky , το WhatsApp και τα Threads .
Δεν υπάρχουν σχόλια