Γιώργος Σταθάκης / Ούτε «Χιλιοστό» κοντά στην αλήθεια το ντοκιμαντέρ
15 Ιούν. 2026 - 08:05
Τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τον συντάκτη τους, χωρίς να συμπίπτουν κατ' ανάγκη με την άποψη του Tvxs.gr
Ο πρώην υπουργός του ΣΥΡΙΖΑ γράφει ένα σχόλιο για το ντοκιμαντέρ του Σκάι: γιατί δεν υπήρξε ποτέ Plan B για «έξοδο της Ελλάδας από το Ευρώ». Ούτε από τους Ευρωπαίους, ούτε από το ΣΥΡΙΖΑ.
«Ένα κεντρικό αφήγημα των ημερών θέλει την Ελλάδα να πλησίασε το χείλος της εξόδου από το Ευρώ στο «χιλιοστό» (βλ. Σχετικό βιβλίο Βαρβιτσιώτη – Δενδρινού και πρόσφατο ντοκυμαντέρ, αξιόλογες δουλειές και οι δύο).
Το αφήγημα εδράζεται σε δύο παραδοχές. Πρώτον ότι η Ευρώπη είχε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο αυτό (μελέτες), οι ευρωπαϊκές τράπεζες είχαν ξεφορτωθεί τα ελληνικά ομόλογα και έτσι τελικά θα είχε «μικρό κόστος για την Ευρώπη».
Δεύτερον το ήθελε ο Σόιμπλε, είχε πείσει τους Υπουργούς Οικονομικών μέχρι και 15 χωρών και είχε την πολιτική «ισχύ να το επιβάλλει».
Στην πραγματικότητα κανένα από τα δύο δεν ισχύει. Και οι λόγοι είναι αντικειμενικοί.
1. Υπήρχαν μελέτες;
Ο Βίζερ φαντάζει σίγουρος ότι οι κρυφές μελέτες του, «Κροατία το 2012» και «Αλβανία το 2014», ήταν «σχέδια εξόδου της Ελλάδας από το Ευρώ». Μάλιστα τα είχε δείξει και στον Σόιμπλε και του είχε πει «εντάξει».
Μόνο που αποφεύγει δέκα χρόνια μετά να τα δείξει και σε μας!!!! Το ίδιο και ο συμπαθέστατος Υπάλληλος της Κομισιόν, που επίσης δεν αποκάλυψε παρά κάποιους τυχαίους τίτλους των κεφαλαίων της σχετικής μελέτες.
Οι μελέτες φαντάζουν ως ένα μαγικό «μαύρο κουτί». Black Box που λένε στο χωριό μου.
Τι μελέτες άραγε είναι αυτές; Στις 12 Ιουλίου του 2015, μετά τη Συμφωνία, έπαψαν να έχουν οποιαδήποτε αξία. Γιατί δεν τις δημοσιεύουν; Να τις δούμε και εμείς!!! «Απόρρητες» δεν μπορεί να είναι. Και θα πάψουν να είναι έτσι και αλλιώς στα 20 χρόνια.
Η απάντηση για τις μελέτες αυτές, is blowing in the wind που θα έλεγε ο Bob Dylan.
2. Η έξοδος από το Ευρώ είναι θεωρητικά δύσκολη ………
Θεωρητικά είναι δύσκολη διότι υπάρχουν τρεις συστοιχίες συνεπειών που είναι δύσκολο να υπολογιστούν.
Πρώτον τι επιπτώσεις θα είχε η αποχώρηση της Ελλάδας στο ίδιο το Ευρώ. Θα σήμαινε υποτίμηση, ενίσχυση και πόσο; Και τι σήμαινε αυτό για τις εμπορικές συναλλαγές της Ε.Ε. και την κίνηση κεφαλαίων.
Δεύτερον τι θα συνέβαινε στις οικονομίες που θα παρέμεναν μεν στο Ευρώ, αλλά οι αγορές πιθανόν να τις θεωρούσαν «ασταθείς» και ως «ύποπτες για αποχώρηση». Τα εθνικά επιτόκια θα «χόρευαν» ανάλογα, επιδεινώνοντας τα προβλήματα τους.
Το ένα και δύο φυσικά συνδέονται καθώς εγγράφουν μία «μόνιμη ενδογενή αστάθεια στο Ευρώ». Αντίθετα η πάγια «θέση Ντράγκι» «whatever it takes», απέτρεπε κάθε συζήτηση περί «κλονισμού του Ευρώ».
Τρίτον η επιστροφή στη δραχμή θα σήμαινε τη ντεφάκτο χρεοκοπία της Ελλάδας. Το χρέος των 300 δις, θα ήταν αδύνατον να αποπληρωθεί με υποτιμημένες δραχμές. Μόνο που από τα 300 δις, τα 227 ήταν η πρόσφατη χρηματοδότηση του δανειστών (52,9 GLF, 141,8 EFSF, 32,1 ΔΝΤ), την περίοδο 2012-2014. Κοινώς η Ευρώπη θα έχανε τα χρήματα που μόλις είχε δανείσει στην Ελλάδα.
Συνεπώς το «κόστος της εξόδου» θα ήταν η αδυναμία αποπληρωμής του ελληνικού χρέους (συν η κατάρρευση των ελληνικών τραπεζών), συν το κόστος της ασύμμετρης επιβάρυνσης άλλων «αδύναμων οικονομιών», συν το κόστος των μεταβολών, μονιμότερων ή συγκυριακών της νομισματικής ισοτιμίας του Ευρώ, σε εμπορικές συναλλαγές και κινήσεις κεφαλαίων. Πρόκειται για τεράστιο «κόστος», βραχυχρόνιο και μακροχρόνιο. Σε κάθε περίπτωση της τάξης των εκατοντάδων δις.
Το τρίτο μνημόνιο ήταν στα χαρτιά 85 δις. Τελικά χρειάστηκαν μόνο 61,9. Τα 50 δις αποπλήρωσαν προηγούμενα δάνεια, από τα 227 δις, που έληγαν το 2015-17. Μόλις 11,9 πήγαν για τις τράπεζες και το ελληνικό δημόσιο.
Τα 11,9 δις ήταν ο νέος καθαρός δανεισμός του Τρίτου Μνημονίου, που προστέθηκε στο χρέος. Μα σοβαρά τώρα ετίθετο θέμα χρεοκοπίας σε πρόσφατα δάνεια 227 δις, με «έξοδο από το Ευρώ»; Για 11,9 δις θα έφευγε η χώρα από το Ευρώ κατά Σόιμπλε, Βίζερ, και λοιπών «εξοδούχων», προκαλώντας ανυπολόγιστες οικονομικές ζημιές και μόνιμη αστάθεια στο Ευρώ.
Για τους λόγους αυτούς η δημοσίευση των μελετών του Grexit θα ήταν ενδιαφέρουσα. Να δούμε πώς χειρίζονται τα παραπάνω τρία θέματα!!!
3. …….. και πρακτικά αδύνατη
Πρακτικά η έξοδος ήταν αδύνατη διότι δεν προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες. Συνεπώς θα έπρεπε αυτές να τροποποιηθούν. Για το λόγο αυτό ο Σόιμπλε γρήγορα εγκατέλειψε την ιδέα της «μόνιμης εξόδου της Ελλάδος». Νομικά ήταν απλά αδύνατο.
Επικεντρώθηκε στην ιδέα της «προσωρινής εξόδου για «τουλάχιστον πέντε χρόνια», με κλείδωμα της ισοτιμίας και με κάποιας μορφής επιστροφή. Η προσωρινή έξοδος, ίσως με πολύ ευρεία νομική ερμηνεία να μην παραβίαζε τις συνθήκες. Αμφιβάλλω αλλά λέμε τώρα.
Αυτήν την προσωρινή κυκλοφορούσε στο περίφημο «χαρτάκι» που είχε στην τσέπη του στα τελευταία Eurogroup, το Μάιο και τον Ιούνιο, δηλώνοντας ότι συμφωνούν και άλλοι Υπουργοί Οικονομικών, (κυρίως των μικρών χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και της Ακροδεξιάς τότε Αυστρίας). Μόνο που το «χαρτάκι» αυτό, όση αξία μπορεί να έχει, δεν μπήκε ποτέ στην ημερήσια διάταξη του Eurogroup, αλλά αναλωνόταν κατά κόρο, από τον γερμανικό, και κυρίως από τον ελληνικό τύπο και την τηλεόραση.
Είχα βαρεθεί στις τηλεοπτικές εμφανίσεις μου το Μάιο και τον Ιούνιο του 2015 να συζητάω για το «χαρτάκι» του Σόιμπλε, και να εξηγώ υπομονετικά ότι το Eurogroup συζητάει ότι είναι στην ημερήσια διάταξη και έχει συζητηθεί στο Euroworking Group την παραμονή και ότι ένα τόσο σοβαρό θέμα αφορά τους Πρωθυπουργούς και τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι τους Υπουργούς Οικονομικών των χωρών της Ευρωζώνης.
4. Ήταν υπεύθυνος ο Σόιμπλε για τη συνοχή του Ευρώ;
Σε κάθε περίπτωση με την «ιδέα της εξόδου» διαφωνούσαν η ίδια η Γερμανία (λόγω Μέρκελ) και οι μεγάλες οικονομίες (Γαλλία, Ιταλία) και φυσικά οι ΗΠΑ. Το σενάριο αυτό γραμμένο σε «μονοσέλιδο υπόμνημα», το κουβάλησε ο Σόιμπλε και μετά το Δημοψήφισμα. Το διέρρευσε μάλιστα στον τύπο για να «ικανοποιήσει το κοινό του», προκαλώντας διαδοχικές επιπλήξεις από τον Πρόεδρο της Κομισιόν, τον Γιούνγκερ και πληθώρα άλλων.
Κοινώς ο Σόιμπλε δεν είχε το πολιτικό βάρος να επιβάλλει την «έξοδο από το ευρώ». Έτσι και αλλιώς, το Eurogroup ήταν αναρμόδιο να συζητήσει κάτι τέτοιο. Η διαπραγμάτευση στις 12 Ιουλίου, μετά το Δημοψήφισμα, μεταφέρθηκε, και σωστά, από το επίπεδο των Υπουργών Οικονομικών στο επίπεδο των Πρωθυπουργών στην περίφημη συνεδρίαση των 17 ωρών, με την κατάλληλη προκαταβολική ενημέρωση των Πρωθυπουργών από τον Γιούνγκερ ότι υπάρχει μόνο Plan A.
Και αυτό ήταν τελικά δουλειά των «μεγάλων οικονομιών». Τη διαπραγμάτευση την έκαναν η Μέρκελ, ο Ολάντ και ο Ρέντζι, η Κομισιόν, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα, και το ΔΝΤ. Οι «Adults in the room» που θα έλεγε ευφυώς η Λαγκάρντ.
Το ενδεχόμενο της «εξόδου» δεν συζητήθηκε επίσημα σε κανένα θεσμό. Στην ΕΕ σίγουρα. Η περίφημη μελέτη του συμπαθούς υπαλλήλου μάλλον κατέληξε σε κάποιο συρτάρι. Το θέμα αφορούσε πρωτίστως την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αυτή θα έκανε όμως τη δική της μελέτη. Ποτέ δεν θα στηριζόταν σε μελέτη άλλων (του Βίζερ ή της Κομισιόν) στο θέμα της συνοχής του Ευρώ. Αν είχε καταρτίσει «απόρρητη μελέτη», που μάλλον θα είχε, αυτή θα έχει πραγματικό ενδιαφέρον και οι ιστορικοί του μέλλοντος θα τη βρουν. Ειδικά τα συμπεράσματα της. Whatever it takes, υποψιάζομαι ότι θα λέει.
Το ΔΝΤ επίσης. Με την εμμονή του στη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος, δύσκολα θα σκεφτόταν την επιστροφή στη δραχμή, το συντομότερο σενάριο χρεοκοπίας των τραπεζών. Τέλος ο ESM, που θα έχανε όλα τα λεφτά του (150 δις δεν είναι και λίγα), δήλωναν στελέχη του ότι προσπαθούσε να επεξεργαστούν κάποια νομικά κείμενα έκτακτης ανάγκης, που έμειναν ημιτελή.
Ο Βίζερ, με αυτά τα δεδομένα, και αγκαλιά με τις μελέτες του, θα περίμενε πιθανόν κάποιο τηλεφώνημα από τους «αρμόδιους φορείς» για να προσκομίσει τα πονήματα αυτά. Αλλά μάλλον το τηλέφωνο δεν κτύπησε ποτέ. Και οι μελέτες έμειναν στην αποθήκη του. Από ότι είχα ακούσει δε τότε, η μία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Τα μισά κεφάλαια είναι ημιτελή. Σήμερα η δημοσίευση τους θα έλυνε όλα τα προβλήματα του black box.
5. Η Γερμανία. Μέρκελ και Σόιμπλε
Κατά την πρώτη συνάντηση των οικονομικών επιτελείων της Καγκελαρίας και Υπ. Οικονομικών με την οικονομική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ τον Οκτώβρη του 2014 (Δραγασακης, Σταθάκης, Χουλιαράκης) στο Βερολίνο, έγιναν εμφανείς οι διαφορές των δύο ομάδων..
Δύο κόσμοι. Οι μεν επρόκειτο για προτεστάντες ηθικολόγους της “δημοσιονομικής αρετής” και των “σταδίων της Κόλασης” του Δάντη. Καμία σχέση με Οικονομικά. Οι δε της Καγκελαρίας, οικείοι με το οικονομικό διακύβευμα της κρίσης και αξιόπιστοι συνομιλητές (ευρωζώνη, τα αχαρτογράφητα νερά και η αναζήτηση ρεαλιστικών λύσεων).
Μα το ίδιο ίσχυε και σε επίπεδο επιχειρηματικών φορέων στην Γερμανία όπου είχαν διαρκή ενασχόληση με το ελληνικό ζήτημα. Ο Σύνδεσμος των Γερμανών Βιομηχάνων ήταν απόλυτος: διάσωση της ελληνικής οικονομίας πάση θυσία εντός του Ευρώ. Οι Σύνδεσμοι των ΜΜΕ επιχειρήσεων, όχι όλοι, αλλά αρκετοί, ήταν Bild. «Τιμωρείστε τους τεμπέληδες Έλληνες που τρώνε τα λεφτά μας. Πετάξτε τους από το Ευρώ». Εξάλλου το Ευρώ είχε συντριπτικούς πολέμιους στη Γερμανία που «αναπολούσαν» το Μάρκο και ακραίο λαϊκισμό για τα «ευρωπαϊκά βάρη» της Γερμανίας. Αναπόφευκτα η πίεση στους Γερμανούς Χριστιανοδημοκράτες δεν ήταν εύκολα διαχειρίσιμη και η διγλωσσία επιβεβλημένη.
Σε κάθε περίπτωση η «έξοδος από το Ευρώ» ήταν μία «θεατρική απειλή» για εσωτερική κατανάλωση στη Γερμανία ή για μία σκληρότερη ευρωπαϊκή θέση. Ο Σόιμπλε πίεζε με μία απειλή, απραγματοποίητη, αδόκιμη και πρακτικά ανύπαρκτη, προκειμένου να σκληρύνει το μνημόνιο κατά της Αριστερής κυβέρνησης.
6. Μνημόνιο 1
Όταν χρεοκοπεί μία χώρα, παύουν δηλαδή οι αγορές να τη χρηματοδοτούν, συμβαίνουν τρία πράγματα.
Πρώτον γίνεται αναδιάρθρωση του χρέους (κούρεμα, επιμήκυνση, έκτακτη βοήθεια, νέος δανεισμός, κλπ). Στις ΗΠΑ το κάνουν η Κεντρική Τράπεζα και ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός. Στην απροετοίμαστη Ευρώπη «εφευρέθηκαν» νέα εργαλεία. Τα διμερή δάνεια κρατών και ο μηχανισμός σταθερότητας (EFSF και ESM). Ένα σύστημα buffer δηλαδή, που δανείζεται χρήματα από τις αγορές για λογαριασμό της χρεοκοπημένης χώρας με εγγυήσεις των «ισχυρών οικονομιών».
Δεύτερον προσαρμόζονται τα δημόσια οικονομικά για να μη προσθέτουν νέα ελλείμματα και νέο χρέος. Ή δυνατόν με τρόπο που δεν προκαλεί βαθιά ύφεση ή παρατεταμένη στασιμότητα και αποδυναμωθούν τα δημόσια έσοδα. Κοινώς με την ηπιότερη δυνατή «εσωτερική υποτίμηση».
Τρίτον γίνονται «διαρθρωτικές αλλαγές» στην οικονομία για να γίνει πιο ανταγωνιστική. Για τις κυρίαρχες «νεοφιλελεύθερες εμμονές» της εποχής αυτό σήμαινε διαρθρωτικές αλλαγές στις αγορες εργασίας και αγαθών και ιδιωτικοποιήσεις.
Έτσι διαμορφώθηκε το πλήρες πακέτο για την Ελλάδα. By the book. Αναδιάρθρωση του χρέους (PSI του 2012) και προγράμματα προσαρμογής του 1ου και 2ου μνημονίου.
Μόνο που η αποτυχία ήταν εξόφθαλμη από το Πρώτο Μνημόνιο. Ήταν η απόλυτη «καταστροφή», Βίαιη, αντί σταδιακή, προσαρμογή και κυριολεκτικά «κατάρρευση της οικονομίας» (κατά 25%).
Η αποτυχία του Πρώτου Μνημονίου είχε δύο συνέπειες. Πρώτον εκτόξευσε τα νέα δάνεια. Η Ελλάδα δανείστηκε ένα ολόκληρο ΑΕΠ, 227 δις (παρά το PSI, το «κούρεμα» δηλαδή του ιδιωτικού χρέους κατά 100 δις). Για λόγους σύγκρισης το πακέτο αντιμετώπισης της κρίσης του 2008 των ΗΠΑ ήταν 700 δις δολάρια.
7. Μνημόνιο 2
Και δεύτερον έκανε αναγκαίο και το Δεύτερο Μνημόνιο που και αυτό δεν ολοκληρώθηκε ποτέ! Τελείωνε αρχές του 2015 και ήταν εκτός στόχων και η ροή των χρηματοδοτήσεων είχε «παγώσει». Έλειπαν δημοσιονομικά μέτρα περίπου 10 δις (το πλεόνασμα του 4,5% για το 2015). Τα κόκκινα δάνεια ήταν 100 δις και οι τράπεζες με ενεργητικό 150 δις ήταν στο «κόκκινο» (τις διαρροές καταθέσεων τις αντικαθιστούσες ο ELA της ΕΚΤ). Η εσωτερική υποτίμηση ήταν της τάξης του 30-40% (μισθοί συντάξεις κλπ.), αλλά ο Τόμσεν ήθελε επιπρόσθετες περικοπές. Οι ιδιωτικοποιήσεις ημιτελείς. Οι διαρθρωτικές αλλαγές με τις κραυγαλέες ακρότητες τους (γάλα, ταξί, λαϊκές, κλπ,) είχαν εγκαταληφθεί. Και το χρέος παρά το PSI του 2012, παρέμενε μη βιώσιμο και απαιτούσε νέα αναδιάρθρωση, πρακτικά Τρίτο Πρόγραμμα (βλ. Έκθεση ΔΝΤ, Σεπτέμβριος 2014).
Οι υπεύθυνοι των προγραμμάτων αυτών, ευρωπαίοι αξιωματούχοι, πολιτικοί, αξιωματούχοι του ΔΝΤ, έλληνες πολιτικοί που συμβιβάστηκαν, -πιθανόν χωρίς επιλογή, συνέχισαν να παρουσιάζουν μία «ειδυλλιακή εικόνα» ότι το πρόγραμμα περίπου «δούλευε καλά», ότι η Ελλάδα ήταν έτοιμη να βγει στο «ξέφωτο» το 2014, ότι οι πολιτικές είχαν αποτέλεσμα, και όταν δεν είχαν ήταν λόγω των ευθυνών της ελληνικής πλευράς (Για το ιστορικό βλ. Τις αποτυπώσεις στις τελικές εκθέσεις του ESM, της Ευρωπαικής Επιτροπής, του ΔΝΤ, της Τράπεζας της Ελλάδας, κλπ).
Σποραδικά μόνο έχουμε «ομολογίες» ότι κάτι δεν πήγε καλά by design. Και τα βιβλία των πρωταγωνιστών είναι πλέον πολλά. (Νταιζελμπλουμ, Μέρκελ, Βενιζέλος), και για το 2015 ακόμα περισσότερα (Βαρουφάκης, Τσακαλώτος, Τσίπρας).
Καμία από τις άλλες οικονομίες που μπήκαν σε μνημόνια δεν χρειάστηκε τόσα λεφτά και δεν υπέστησαν τέτοια οικονομική καθίζηση. Συνήθως η Τρόικα και οι έλληνες θαυμαστές της, ερμήνευαν την αποτυχία αυτή ως «ελληνική ιδιαιτερότητα» (το πολιτικό σύστημα, η κακοδαιμονία του έλληνα, γιατί όχι, θα προσέθετα, και το νερό που πίνουμε). Το ότι το «καταστροφικό πρόγραμμα» είχε προβλήματα (και όχι μόνο τους πολλαπλασιαστές) είναι πλέον μάλλον αυτονόητο.
8. Πολιτικό ήταν το πρώτο εξάμηνο του 2015
Οι όροι μιας νέας Συμφωνίας ήταν το θέμα μετά την εκλογή της πρώτης Αριστερής κυβέρνησης της Ευρώπης, που ήταν εξ ορισμού το «κόκκινο πανί». Πολιτική ήταν η σύγκρουση του πρώτου εξαμήνου του 2015. Εάν η Ευρώπη ήταν δεκτική στις ιδέες μας και υποχωρητική και έτοιμη για κάποιο εύλογο συμβιβασμό αυτό ήταν υπέρ ημών. Η πιο σκληρή συμφωνία ήταν υπέρ των εμπνευστών των «αποτυχημένων» πρώτου και δεύτερου μνημονίου.
Και η πορεία του διαπραγματεύσεων το επιβεβαιώνει. Η αρχική θέση των δανειστών ήταν «ολοκληρώστε το δεύτερο μνημόνιο». Το πρόγραμμα στο οποίο είχαν αποτύχει όχι μόνο η κυβέρνηση Σαμαρά, αλλά και οι ίδιοι. Μόνο η αποπληρωμή του χρέους ήθελε 50 δις τα επόμενα τρία χρόνια. Ουκ έστιν δε αριθμός εκκρεμοτήτων με «απίθανες ιδέες».
Κοινώς ποτέ στη διάρκεια του εξαμήνου δεν υπήρξε «βιώσιμο σχέδιο» από την πλευρά των δανειστών για να το συζητήσει ή να απορρίψει ο ΣΥΡΙΖΑ. Οπότε άρχισε η διαπραγμάτευση των επιμέρους θεμάτων των 4 ενοτήτων. (δημοσιονομική προσαρμογή, τράπεζες και κόκκινα δάνεια, διαρθρωτικές αλλαγές, ιδιωτικοποιήσεις). Υπήρξε αρκετή πρόοδος σε τεχνικό επίπεδο σε 38 από τις 44 ενότητες.
Στα τέλη Απριλίου αποφασίστηκε η αντικατάσταση του Βαρουφάκη, με τον Τσακαλώτο, ως βασικού διαπραγματευτή. Μόνο που είχαν ξεκινήσει οι ορατές υπαναχωρήσεις της άλλης πλευράς. Τα συμφωνηθέντα θέματα ξανάνοιγαν και τα ανοικτά αποκτούσαν σκληρές διατυπώσεις. Οι διαπραγματεύσεις πρακτικά κατέρρευσαν και ακολούθησε το «επαίσχυντο κείμενο του Γιούνγκερ», με το μονοετές πρόγραμμα χωρίς χρηματοδότηση.
Εξάλλου τελείωνε το εξάμηνο. Οι πληρωμές 20 δις το 2015 που είχαν προβλεφθεί από το «επιτυχημένο» Δεύτερο Μνημόνιο ήταν 5 δις μέχρι τον Ιούνιο και μετά 15 δις στο δεύτερο εξάμηνο. Άρα ο «εκβιασμός» εδραζόταν στην «ταπείνωση της κυβέρνησης» ή καλύτερα στην «πτώση» της, κάπου εκεί στο τέλος του εξαμήνου. Μόνο που άλλες ήταν «αι βουλαί των Ελλήνων».
Ταυτόχρονα «η έξοδος από το Ευρώ» και η επικινδυνότητα που προκαλούσε η κυβέρνηση της Αριστεράς ήταν και το καλύτερο άλλοθι για τους πρωταγωνιστές του 1ου και 2ου μνημονίου, ο «καθαγιασμός» της «αποτυχίας» τους. Εμφανίζονταν ως προστάτες μιας κατάστασης που απειλείτο πλέον από μία Αριστερή Κυβέρνηση, κατά κανόνα εμφανιζόμενη ως «άσχετη».
9. Πόσο «άσχετη» ήταν η κυβέρνηση;
Μόνο που τα δεδομένα ανατρέπουν την ιδέα αυτή. Η κυβέρνηση το 2015 θεσμοθέτησε δόσεις στα χρέη προς το δημόσιο που έσωσαν χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και επαγγελματίες. Παρήγγειλε το Μάρτιο σε μεγάλη επενδυτική Τράπεζα στο Λονδίνο, σχέδιο για Bad Bank. Όταν απερρίφθη, στα τέλη του 2015 η ιδέα από την πλευρά των δανειστών, η κυβέρνηση είχε τα τεχνικά εργαλεία να προστατέψει την πρώτη κατοικία, να δημιουργήσει δημόσιο φορέα διαχείρισης ιδιωτικών χρεών, και να δημιουργήσει την αγορά των funds, με όρους εξατομίκευσης και γνωστοποίησης, που απέτρεπαν τη μαζική πώληση δανείων.
Εν πολλοίς το ίδιο ίσχυε για την υγεία (καθολική κάλυψη και ανασφάλιστων) και την κοινωνική πολιτική, που επικεντρώθηκαν στην μείωση της ακραίας φτώχειας (βλ. Στοιχεία Eurostar για μείωση της απόλυτης φτώχειας 2015-2019). Οι ιδιωτικοποιήσεις του Δευτέρου Μνημονίου ακυρώθηκαν σχεδόν στο σύνολο τους. Tο δημόσιο κράτησε το 51% σε ΕΥΔΑΠ, ΔΕΗ, ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΗΕ και ΔΕΠΑ Υποδομών. Οι μεταρρυθμίσεις του Ο.Ο.Σ.Α, αναστάλεισαν. Οι «διαρθρωτικές αλλαγές» πέρασαν σε κοινές μελέτες της Παγκόσμιας Τράπεζας και της κυβέρνησης που ολοκληρώθηκαν ή ολοκληρώνονται ακόμα και σήμερα (Κτηματολόγιο, Δασικοί Χάρτες, Τοπικά Χωρικά Σχέδια, Ειδικά Χωροταξικά για Τουρισμό και ΑΠΕ). Αρκετές έγιναν από κοινού με την Κομισιόν (νομοθεσία Δημόσιες Προμήθειες, κλπ). Ο κατάλογος των ελληνικών θέσεων στις διαπραγματεύσεις που κερδήθηκαν ή χάθηκαν είναι για άλλο άρθρο, αλλά ο κατάλογος είναι μακρύς.
Οι «παγωμένοι» ευρωπαϊκοί πόροι στον Αναπτυξιακό Νόμο (λόγω της διαφθοράς των προηγούμενων), και τα παραπαίοντα ΕΣΠΑ, «ξεπάγωσαν» τον Απρίλιο του 2015, και μέχρι τον Νοέμβριο είχαν απορροφηθεί το σύνολο των ευρωπαϊκών πόρων και οι προκαταβολές της επόμενης προγραμματικής περιόδου. Τη χρονιά των 3 εκλογών και των capital controls η ύφεση ήταν -0,3%, μηδέν δηλαδή. Αναμενόταν και λογικό να είναι μεγάλη. Η Κυβέρνηση και η Τράπεζα της Ελλάδας διαχειρίστηκαν μάλλον αποτελεσματικά τα capital controls εν μέσω τουριστικής περιόδου, και χωρίς να εμφανιστούν προβλήματα στη ροή των εξαγωγών και των εισαγωγών και στην πραγματική οικονομία.
Εν κατακλείδι, θα συμβούλευα του «δεξιούς φίλους» να μην σταυροκοπιούνται στους «αγίους που μας έσωσαν», αλλά να ασχοληθούν λίγο με τα νούμερα και τα πραγματικά δεδομένα της διαχείρισης της οικονομίας το 2015. Ακόμα περισσότερο με το 2015-18. Το επιχείρημα της «ασχετοσύνης» χρειάζεται μάλλον λίγο παραπάνω σκέψη.
10. Σόιμπλε. Από την «έξοδο» στο Ταμείο
Όταν η «θεατρική σκηνή» περί εξόδου τελείωσε στις 12 Ιουλίου, το τελευταίο «εφεύρημα» του Σόιμπλε ήταν η εκποίηση της δημόσιας περιουσίας μέσω Λουξεμβούργου (κάτι σαν Ανατολική Γερμανία). Μετά έγινε «δημόσια εγγύηση» των 50 δις για τα νέα δάνεια. Μετά συμβιβάστηκε με το μισό των 50 δις, ως εγγύηση για τα νέα δάνεια. Μα και αυτό δεν πήγε τελικά καλύτερα από την «έξοδο».
Το 2018, με την ολοκλήρωση του Τρίτου Μνημονίου έγινε η αναδιάρθρωση του Χρέους. Απολπληρωμή μόνο τόκων, περίπου 4 δις ετησίως μέχρι το 2032. Αποπληρωμή κεφαλαίου από το 2032 μέχρι το 2064. Σταθερά επιτόκια. Επρόκειτο για έμμεσο «κούρεμα» (κατά 25-30%), με τον πληθωρισμό να το ροκανίζει κάθε χρόνο. Η ΝΔ κοιτάει τα άστρα και το χρέος έπεσε σε 7 χρόνια από 150 στο 120% του ΑΕΠ. Χωρίς τις πρόωρες αποπληρωμές.
Κοινώς το Ταμείο δεν έχει πλέον καμία σημασία είτε για την αποπληρωμή του χρέους είτε ως εγγύηση.
11. Ο ΣΥΡΙΖΑ;
Για το ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει κάτι προς σχολιασμό. Απλά διότι δεν διέθετε σχέδια «εξόδου από το Ευρώ». Ούτε από το Βαρουφάκη, ούτε από τον Λαφαζάνη. Αν το ήθελε ο Βαρουφάκης, μάλλον επένδυε στο «χαρτάκι» του Σόιμπλε. Μετά βεβαιότητας ήταν λάθος σκέψη.
Το «Σχέδιο» των «παράλληλων πληρωμών» του Βαρουφάκη (συμψηφισμός μέρους των πληρωμών με φορολογικές υποχρεώσεις προμηθευτών δημοσίου) δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Ως ιδέα ήταν «copy paste» αυτού που εφάρμοσε προσωρινά η Πολιτεία της Καλιφόρνιας, όταν χρεοκόπησε. Εκεί αφορούσε το 5% του προϋπολογισμού της. Κοινώς 2-3 δις για την περίπτωση μας. Άνευ σημασίας, με μία λέξη.
Για την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ τυχόν επιστροφή στη δραχμή θα ήταν ο συντομότερος δρόμος για την πτώση της κυβέρνησης. Η Συμφωνία με ρεαλιστικά μεγέθη, ηπιότερη προσαρμογή και χώρο για κοινωνικό πακέτο ήταν υπέρτερη επιλογή. Όπερ και εγένετο.
Μα ο Πούτιν; Λέτε να δάνειζε μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες δις για να βγει η Ελλάδα από το Ευρώ; Να το σκέφθηκε ο Τσίπρας ή το Οικονομικό Επιτελείο του ΣΥΡΙΖΑ. Ή. Ο ίδιος ο Πούτιν; Χμ. Δύσκολο μου ακούγεται».
*Από το Facebook
Δεν υπάρχουν σχόλια