Ο ανιψιός-εγγονός της οικογένειας Μητσοτάκη επιτέλους... μίλησε. Και τι είπε;
15 Ιουλίου 2026
Με εξάντλησε αφόρητα.. Τι;!
Έτσι, ο Γρηγόρης Δημητριάδης έσπασε τη σιωπή του. Τρεισήμισι ώρες, πέντε μέρη, με τον Θανάση Λάλα!.. Και μέσα σε αυτή τη μάζα λέξεων, ένα ρεφρέν επαναλαμβανόταν σαν ξόρκι: «πολιτική ευθύνη». Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτική ευθύνη, όταν αδειάσει από κάθε περιεχόμενο, δεν είναι λογοδοσία. Είναι μια ομολογία χωρίς εξομολόγηση - ένα πρόσχημα για κάτι πολύ πιο φιλόδοξο από μια απλή αποκατάσταση εικόνας.
Γιατί ας μην αυταπατόμαστε: αυτή δεν ήταν μια συνέντευξη απολογισμού. Ήταν μια συνέντευξη για το βιογραφικό ενός προέδρου. Ο άνθρωπος που, όπως λέει, «δέχθηκε τη σφαίρα» για το αφεντικό του χρειάστηκε τρεισήμισι ώρες για να μας πει πόσο διαβάζει. Αυτοαποκαλούνταν «βιβλιοφάγος». Επικαλέστηκε τον Καζαντζάκη για να μας πει ότι αγαπά την ευθύνη. Επικαλέστηκε τον Λι Κουάν Γιου, τον πρωθυπουργό της Σιγκαπούρης, για να εξηγήσει ότι είναι «πραγματιστής» πέρα από την «αριστερά» και τη «δεξιά». Επικαλέστηκε, επικαλέστηκε, επικαλέστηκε - ζωντανούς και νεκρούς, συμμάχους και αντιπάλους. Πολιτικούς, φιλοσόφους, στοχαστές, μέχρι και τον κ. Μιγιάγκι από το Karate Kid, με το αμίμητο wax on-wave (στην πραγματικότητα μίλησε λάθος και είπε κάτι σαν «wax in-was out»), φιλοσοφώντας για την εκτέλεση κουραστικών, επαναλαμβανόμενων εργασιών και προσπαθειών που κρυφά ενισχύουν τις βασικές δεξιότητες, τη μυϊκή μνήμη, την πειθαρχία και, πάνω απ' όλα, την πολιτική εξουσία. (Ακόμα και όταν ο σκοπός δεν είναι άμεσα σαφής.)
Ο αφηγητής της εκπομπής, μάλιστα, μας σύστησε την ιστορία με το κλασικό «μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας άντρας σε ένα σκοτεινό δωμάτιο» - κάτι σαν παραμύθι με αίσιο τέλος. Προφανώς, και κυρίως, για τον ίδιο τον... πρωταγωνιστή.
Αυτή η επίδειξη πολυμάθειας δεν είναι άσχετη διακόσμηση. Είναι το ίδιο το μήνυμα. Όταν κάποιος θέλει να μας κάνει να πιστέψουμε ότι σκέφτεται σαν πρωθυπουργός («αν ήμουν πρωθυπουργός θα προσπαθούσα να λύσω το πρόβλημα»), δεν δίνει μια περιγραφή του παρελθόντος. Χτίζει ένα μέλλον. Το ατελείωτο «ξεφύλλισμα» ονομάτων και οτιδήποτε άλλο χωράει σε τρεισήμισι ώρες είναι η βιτρίνα ενός ανθρώπου που θέλει να εμφανιστεί ως ένας στοχαστικός ηγέτης - όχι απλώς ένας πρώην γενικός γραμματέας που μας χρωστάει εξηγήσεις.
Αλλά τι είναι στην πραγματικότητα η πολιτική ευθύνη;
Είναι μια θεσμική έννοια διακριτή από την ΠΟΙΝΙΚΗ και ΑΣΤΙΚΗ ευθύνη: κάποιος αναγνωρίζει δημόσια ότι κάτι σοβαρό συνέβη υπό την θητεία του - ανεξάρτητα από το αν το διέπραξε προσωπικά - και για αυτόν τον λόγο παραιτείται. Δεν απαιτείται απόδειξη προσωπικής ενοχής. Αρκεί ότι συνέβη κατά τη διάρκεια της θητείας του. Είναι το ταχύτερο κύκλωμα λογοδοσίας, πριν ή υποκαθιστά τη δικαστική. Στις λειτουργικές δημοκρατίες σημαίνει παραίτηση ή απόλυση.
Τυπικά, λοιπόν, ο κ. Δημητριάδης έχει το δικαίωμα να το επικαλεστεί: πράγματι παραιτήθηκε από τη θέση του γενικού γραμματέα. Αυτή είναι η ελάχιστη, επίσημη εκδοχή του.
Το ερώτημα που μένει αναπάντητο είναι αν η παραίτησή του είναι αρκετή ως «ευθύνη», όταν ταυτόχρονα δηλώνει δημόσια ότι θα προστατεύσει όσους χειρίστηκαν επιχειρησιακά την παρακολούθηση και δεν θα μιλήσει ποτέ γι' αυτήν. Αυτό δεν μοιάζει με λογοδοσία. Μοιάζει με όρκο σιωπής σε πολιτική συσκευασία. Η ανάληψη ευθύνης χωρίς να λέει κανείς ποιος αποφάσισε, ποιος την πραγματοποίησε, γιατί στοχοποιήθηκαν συγκεκριμένα άτομα, δεν είναι ευθύνη. Είναι σχήμα λόγου.
Η συζήτηση με τον Λάλα δεν είχε την πίεση μιας γνήσιας αντεξέτασης. Ο κ. Δημητριάδης άφησε πολλά να υπονοηθούν και δεν εξήγησε τίποτα συγκεκριμένο. Δεν πιέστηκε ουσιαστικά:
Η χρονική επικάλυψη μεταξύ της στόχευσης της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (EYP) και των SMS που έχουν μολυνθεί με Predator και έχουν σταλεί σε δεκάδες άτομα.
Το πλέγμα προσωπικών και επαγγελματικών δεσμών με στελέχη της Intellexa και της Krikel.
Οι άδειες εξαγωγής για το κατασκοπευτικό λογισμικό σε αφρικανικές και άλλες χώρες κατά την περίοδο της δικής του εποπτείας.
Η καταστροφή κρίσιμων αρχείων της EYP αμέσως μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης Ανδρουλάκη.
Αντ' αυτού, πήρε αυτό που χρειαζόταν: τον χώρο για να κατασκευάσει τη δική του αφήγηση, μόνος του.
Δύο εικόνες κυριαρχούσαν - «το Αφεντικό» και «η σφαίρα»: ο μηχανισμός επικοινωνιών εν δράσει.
Το πρώτο: ο πρωθυπουργός, «το Αφεντικό», δεν γνώριζε τίποτα· ο ίδιος ανέλαβε πλήρως την ευθύνη.
Αλλά αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα - γιατί αν ο στενότερος βοηθός του πρωθυπουργού, στον οποίο έχει ανατεθεί η επίβλεψη της EYP, λειτουργούσε πάνω σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα χωρίς να ενημερώνει «τον Αφεντικό», τότε η αφήγηση ενός ελεγχόμενου, καλά διοικούμενου κράτους καταρρέει από μόνη της.
Η δεύτερη εικόνα: η «σφαίρα» που έλαβε για να προστατεύσει την κυβέρνηση, το κόμμα, ακόμη και τη χώρα. Από επικοινωνιακής άποψης, αυτό μετατρέπει μια θεσμική αποτυχία σε πράξη αυτοθυσίας. Η κοινή γνώμη, ωστόσο, δεν το ερμήνευσε ως τη θυσία ενός αθώου ανθρώπου. Το ερμήνευσε ως την αναμόρφωση μιας αναγκαστικής απομάκρυνσης, έτσι ώστε η ζημιά να μην φτάσει στον πυρήνα της εξουσίας.
Στην ουσία, λοιπόν...
Ο Γρηγόρης Δημητριάδης μίλησε για τρεισήμισι ώρες και δεν είπε τίποτα ουσιαστικό για το ένα πράγμα που πραγματικά είχε σημασία. Αφιέρωσε λίγα λεπτά στο σκάνδαλο των τηλεφωνικών υποκλοπών και τα υπόλοιπα στην περίληψη της πολυμάθειάς του.
Ανέλαβε μια ευθύνη που δεν εξηγεί, υποσχέθηκε σιωπή που δεν δικαιολογεί και άφησε τη συζήτηση άθικτη με την αφήγηση του πιστού στρατιώτη - συν κάτι επιπλέον: την εικόνα ενός ανθρώπου σκέψης, ευρείας ανάγνωσης και «πραγματισμού» άξιου ανώτερων αξιωμάτων.
Όσοι περίμεναν απαντήσεις σχετικά με το βάθος και τη λειτουργία του Predator στην Ελλάδα, εξακολουθούν να περιμένουν. Όσοι περίμεναν να μάθουν τι διάβασε το περασμένο καλοκαίρι έφυγαν απόλυτα ικανοποιημένοι.
Η πολιτική ευθύνη χωρίς περιεχόμενο δεν κλείνει υποθέσεις. Τις θάβει - με καλύτερους τίτλους και, όπως αποδεικνύεται, με καλύτερη βιβλιογραφία.
Ο Καθηγητής που Δεν «Πήρε» την «Σφαίρα»
Δεν χρειάστηκε πολιτική αντιπολίτευση για να διαλυθεί η αφήγηση του ανιψιού-και-εγγονού-και ούτω καθεξής. Ο Παύλος Ελευθεριάδης, καθηγητής Νομικής στην Οξφόρδη και, κυρίως, πρώην υποψήφιος της Νέας Δημοκρατίας για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είπε αρκετά από μόνος του.
Σε δημόσια ανάρτηση με τίτλο «Ο κατηγορούμενος Γρηγόρης Δημητριάδης», έγραψε ότι ο πρώην γενικός γραμματέας παραμένει ύποπτος για πολύ σοβαρά κακουργήματα για όσο διάστημα δεν διεξάγεται πλήρης έρευνα, και υπενθύμισε στους αναγνώστες ότι η ποινική ευθύνη δεν εξαλείφεται από τα αποτελέσματα των εκλογών.
Αυτό είναι το σημείο που ανατρέπει ολόκληρη τη σκηνοθεσία της «σφαίρας» που έχει στηθεί σε μια καλογραμμένη, λογοτεχνικού τύπου συνέντευξη. Ο κ. Δημητριάδης θέλει να μας πείσει ότι το θέμα είναι πολιτικό, ηθικό, προσωπικό - ζήτημα τιμής μεταξύ ανδρών που ξέρουν πώς να σιωπούν. Ο Ελευθεριάδης του υπενθυμίζει κάτι πολύ πιο άβολο: ότι το «οι ψηφοφόροι αποφάσισαν» δεν αποτελεί απάντηση σε ζητήματα ποινικού δικαίου. Ένας κώδικας τιμής δεν αποτελεί ασπίδα έναντι του Αρείου Πάγου.
Και για όσο διάστημα επιλέγει να μιλάει μόνο στη γλώσσα του «αφεντικού» και της «σφαίρας», παραμένει, σύμφωνα με τα λόγια του καθηγητή, ύποπτος στα μάτια της κοινής γνώμης.
Δεν είναι τυχαίο ότι ορισμένοι νομικοί κύκλοι συνέκριναν τον «όρκο σιωπής» του με έναν κώδικα ομερτά. Όταν το πρώην δεξί χέρι του πρωθυπουργού μιλάει για δέσμευση να μην μιλήσει ποτέ, δεν περιγράφει την πολιτική ευθύνη. Περιγράφει κάτι πολύ πιο κοντά σε μια συμφωνία σιωπής - και αυτό ακριβώς το ερώτημα προσπάθησε να θάψει κάτω από τη γοητεία της αφήγησης η τρεισήμισι ωρών συζήτηση για βιβλία και φιλοσόφους.
Δεν υπάρχουν σχόλια