Ο ΔΕΔΔΗΕ δεν δίνει λογαριασμό σε κανέναν
Πριν λίγες εβδομάδες, στο πλαίσιο προκαταρκτικής δημοσιογραφικής έρευνας για ένα θέμα σχετικά με τον Διαχειριστή Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας γνωστό ως ΔΕΔΔΗΕ, μπήκα στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ
) για να βρω σε ποιους οικονομικούς φορείς έχει αναθέσει έργα και προμήθειες τα τελευταία χρόνια. Η πληροφορία που είχα, και προσπαθούσα να διασταυρώσω αν και σε τι βαθμό ισχύει, ήταν ότι υπάρχει προτίμηση σε συγκεκριμένες εταιρείες έναντι άλλων.
Με μεγάλη μου έκπληξη διαπίστωσα ότι ο ΔΕΔΔΗΕ έχει να αναρτήσει συμβάσεις του στο ΚΗΜΔΗΣ από τον Ιανουάριο του 2023. Η τελευταία δημόσια αναρτημένη σύμβασή του είχε ημερομηνία έναρξης τον Νοέμβριο του 2022, άρα εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια κανείς δεν γνωρίζει ποιοι είναι οι ανάδοχοι, ποιες είναι οι προσφορές τους και η αξία των συμβάσεων που έχουν υπογράψει με τον καθένα. Κανείς εκτός από τη διοίκηση της ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ και την πενταμελή εσωτερική Επιτροπή Ελέγχου και Προμηθειών
– τα μέλη της οποίας, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου της, ορίζονται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της εταιρείας.
Δεν είναι όμως μόνο το ευρύ κοινό που τα τελευταία χρόνια δεν έχει πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες, για μια εταιρεία που έχει την αποκλειστική διαχείριση του δικτύου διανομής ρεύματος της χώρας και είναι μέσα στις πρώτες
στην απορρόφηση κοινοτικών κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τον Ιούνιο του 2022 (Άρθρο 47 Νόμος 4963/2022) και τον Μάιο του 2024 (Άρθρο 63 Νόμος 5108/2024) η κυβέρνηση, με διαδοχικές αλλαγές στον νόμο 4700/2020 και συγκεκριμένα στο άρθρο 324, απέκλεισε και το Ελεγκτικό Συνέδριο από τον προσυμβατικό έλεγχο του ΔΕΔΔΗΕ, παρότι η ολομέλεια του ανωτάτου δημοσιονομικού δικαστηρίου της χώρας είχε κρίνει τον Απρίλιο του 2022 ότι είναι απαραίτητο να ελέγχονται οι συμβάσεις του ΔΕΔΔΗΕ πριν την υπογραφή τους.
Η έμμεση συμμετοχή του Δημοσίου στον ΔΕΔΔΗΕ
Ο ΔΕΔΔΗΕ προήλθε
από την απόσχιση του Κλάδου Διανομής της ΔΕΗ το 2011 και από τότε, ως θυγατρική της ΔΕΗ, είναι ο ιδιοκτήτης και διαχειριστής του ελληνικού δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία, συντήρηση και ανάπτυξη του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας για το διασυνδεδεμένο σύστημα και για τα μη διασυνδεδεμένα νησιά και οι δραστηριότητες του επιβλέπονται από την ανεξάρτητη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ).
Η εταιρεία ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ ξεκίνησε ως 100% θυγατρική της ΔΕΗ και τον Δεκέμβριο του 2020 ξεκίνησε ο διεθνής διαγωνισμός για την πώληση του 49% αυτής. Η πώληση ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2022, με την κατάθεση του αντίτιμου από την αυστραλιανή Macquarie Asset Management, η οποία είχε αναδειχθεί πλειοδότης στον διαγωνισμό. Επομένως από τον Φεβρουάριο του 2022 έως και σήμερα η ΔΕΗ κατέχει το 51% του ΔΕΔΔΗΕ.
![[Γιώργος Κονταρίνης/Eurokinissi]](/sites/default/files/styles/image_ckeditor_medium/public/2026-07/r5413357.jpg.webp?itok=ZsV8hCEY)
[Γιώργος Κονταρίνης/Eurokinissi]Η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) ιδρύθηκε το 1950
, με στόχο να φτάσει το ηλεκτρικό και στο πιο απομακρυσμένο σπίτι της Ελλάδας. Την 1η Ιανουαρίου 2001 η ΔΕΗ, που λειτουργούσε ως κρατικό μονοπώλιο με τη μορφή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, μετατρέπεται σε Ανώνυμη Εταιρεία με μοναδικό μέτοχο το Ελληνικό Δημόσιο και στα τέλη της ίδιας χρονιάς
Μέχρι τον Οκτώβριο του 2021 το Δημόσιο κατέχει περίπου το 51% της ΔΕΗ, μέσω της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας, ευρέως γνωστής ως «Υπερταμείο» (και της θυγατρικής της, ΤΑΙΠΕΔ – Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου). Το υπόλοιπο 49% ήταν σε ελεύθερη διασπορά, δηλαδή στα χέρια θεσμικών επενδυτών και ιδιωτών. Τον Νοέμβριο του 2021 η ΔΕΗ ολοκληρώνει την αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου, στην οποία δεν συμμετείχε η πλευρά του Δημοσίου και έτσι το ποσοστό που κατείχε στην ΔΕΗ μειώθηκε από πλειοψηφικό σε μειοψηφικό ποσοστό καθοριστικής σημασίας (blocking minority), στα επίπεδα του 34%. Εκεί κοντά παραμένει και σήμερα (33,4%)
Η υποχρέωση διαφάνειας και οι απόπειρες να εξαιρεθεί ο ΔΕΔΔΗΕ από αυτήν
Ο ΔΕΔΔΗΕ, παρότι το Δημόσιο δεν κατέχει πλέον πλειοψηφική συμμετοχή σε αυτόν, εξακολουθεί να υπάγεται στον ογκώδη νόμο 4412 του 2016
για τις δημόσιες συμβάσεις –με τον οποίον ενσωματώθηκαν στο εθνικό δίκαιο δύο ευρωπαϊκές οδηγίες (24 και 25 του 2014)– καθώς θεωρείται αναθέτων φορέας. Ο λόγος είναι ότι λειτουργεί σταθερά δίκτυα που έχουν ως στόχο να παρέχουν στο κοινό υπηρεσίες στον τομέα της παραγωγής, της μεταφοράς ή της διανομής ηλεκτρισμού επί τη βάσει ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων, τα οποία εκχωρεί αρμόδια αρχή της Ελλάδας.
Από τις 6 Δεκεμβρίου 2016, με τον νόμο 4441/2016
(Άρθρο 22) καθορίστηκε ότι εκτός από τις αναθέτουσες αρχές και τις Κεντρικές Αρχές Αγορών, και οι αναθέτοντες φορείς αναρτούν στο ΚΗΜΔΗΣ αναλυτικές πληροφορίες για όλα τα στάδια των συμβάσεών τους. Συγκεκριμένα στο ΚΗΔΜΗΣ καταχωρίζονται τα πρωτογενή και εγκεκριμένα αιτήματα, δηλαδή οι αποφάσεις ανάληψης υποχρέωσης ή/και οι αποφάσεις αρμοδίου οργάνου για τη δέσμευση πίστωσης, η προκήρυξη και η διακήρυξη, η απόφαση ανάθεσης ή κατακύρωσης, το συμφωνητικό και κάθε εντολή πληρωμής.
Παρότι όμως ο ΔΕΔΔΗΕ θεωρείται βάσει νόμου αναθέτων φορέας και άρα πρέπει να υπάρχει σχετική διαφάνεια και δημοσιότητα, όπως προβλέπει και ο νόμος του 2016 για τις δημόσιες συμβάσεις, ένας νόμος του Δεκεμβρίου 2019 (4643/2019 άρθρο 9, παράγραφος 4) υιοθετεί μια εξαίρεση για τις (δημόσιες) συμβάσεις που συνάπτει η ΔΕΗ [τότε ανήκε πλειοψηφικά στο Δημόσιο] και αναλογική εφαρμογή και στις θυγατρικές της, όπως είναι ο ΔΕΔΔΗΕ. «Η ανάθεση των συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών της ΔΕΗ Α.Ε. άνω και κάτω των χρηματικών ορίων των Οδηγιών 2014/24 και 2014/25 για τις δημόσιες συμβάσεις, γίνεται σύμφωνα με τον Κανονισμό Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών της εταιρείας, κατά παρέκκλιση από την κείμενη νομοθεσία για την ανάθεση, την εκτέλεση και την έννομη προστασία κατά την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων, με την επιφύλαξη των διατάξεων του ενωσιακού δικαίου». Αυτή η αλλαγή ήταν η πρώτη προσπάθεια να εξαιρεθεί ο ΔΕΔΔΗΕ από τη διαφάνεια που ακολουθεί τις δημόσιες συμβάσεις.
Η δεύτερη φορά ήταν τον Μάρτιο του 2021, όταν, με αλλαγές που επέφερε ο νόμος 4782/2021 στον νόμο 4441/2016
, αφαιρείται η διατύπωση «αναθέτοντες φορείς», δηλαδή αφαιρείται η υποχρέωση αυτών των φορέων να δημοσιεύουν στο ΚΗΜΔΗΣ.
Ωστόσο, σε μεταγενέστερες κοινές υπουργικές αποφάσεις που αφορούν τη ρύθμιση ειδικότερων θεμάτων λειτουργίας και διαχείρισης του ΚΗΜΔΗΣ, με τελευταία αυτή που εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 (υπ’ αριθ. 4968 ΚΥΑ ΦΕΚ 334/Β΄/02.02.2026), διαβάζουμε ότι: «Οι ρυθμίσεις της παρούσας εφαρμόζονται σε όλες τις δημόσιες συμβάσεις και συμβάσεις που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4412/2016, εκτιμώμενης αξίας ανώτερης του ποσού των δύο χιλιάδων πεντακοσίων (2.500) ευρώ, οι οποίες συνάπτονται γραπτώς από αναθέτουσες αρχές/αναθέτοντες φορείς και Κεντρικές Αρχές Αγορών (ΚΑΑ), σύμφωνα με τα άρθρα 38 και 260, ανεξαρτήτως της διαδικασίας ανάθεσης, με την επιφύλαξη των οριζόμενων στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 1, καθώς και στην παρ. 5 του άρθρου 38 του ν. 4412/2016. Για την εκτιμώμενη αξία της σύμβασης του προηγούμενου εδαφίου λαμβάνεται υπόψη το άρθρο 6 του ν. 4412/2016, περί μεθόδων υπολογισμού της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης. [...]».
Με αυτά και με αυτά, ο ΔΕΔΔΗΕ φαίνεται να αναρτούσε τις συμβάσεις του στο ΚΗΜΔΗΣ μέχρι και τις αρχές του 2023. Από τότε έχει πέσει σκοτάδι στις αναθέσεις της εταιρείας, τη στιγμή που υπάρχουν καταγγελίες για παρατυπίες στις διαδικασίες και ευνοϊκή μεταχείριση συγκεκριμένων εταιρειών. Εντωμεταξύ, αρμόδια για να κρίνει τις προδικαστικές προσφυγές κατά διαγωνιστικών διαδικασιών που τρέχει ο ΔΕΔΔΗΕ είναι η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) – κάτι που επίσης επιβεβαιώνει το γεγονός ότι οι συμβάσεις που συνάπτει η εταιρεία θεωρούνται δημόσιες, παρότι το Δημόσιο έχει απωλέσει τον πλειοψηφικό έλεγχο της μητρικής της, ΔΕΗ.
Για παράδειγμα σε απόφαση που εξέδωσε κλιμάκιο της Αρχής του 2023 για διαγωνισμό του ΔΕΔΔΗΕ, διαβάζουμε: «[...] ο ένδικος διαγωνισμός, ως εκ του αντικειμένου του και της προϋπολογισθείσας δαπάνης, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4412/2016 (Α΄ 147) και η ένδικη διαφορά διέπεται από τις διατάξεις του Βιβλίου IV αυτού, περί έννομης προστασίας, κατά την σύναψη δημοσίων συμβάσεων».
Σκοτάδι και στον προσυμβατικό έλεγχο
Η κυβέρνηση με νομοθετικές αλλαγές έχει φροντίσει να παρακάμψει και την απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον προσυμβατικό έλεγχο στον ΔΕΔΔΗΕ.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο, ένα από τα τρία ανώτατα δικαστήρια της Ελλάδας (μαζί με τον Άρειο Πάγο και το Συμβούλιο της Επικρατείας), την 1η Απριλίου 2022 δημοσιεύει την απόφαση της Ολομέλειάς του (554/22), που λέει τα εξής: «Η ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ, ανεξαρτήτως τόσο της νομικής της μορφής όσο και του ποσοστού της έμμεσης (μέσω της ΔΕΗ ΑΕ) συμμετοχής του Δημοσίου στο μετοχικό της κεφάλαιο, αποτελεί δημόσια επιχείρηση, κατά την έννοια του άρθρου 324 παρ. 1 του ν.4700/2020 δοθέντος ότι σε αυτήν έχει ανατεθεί δυνάμει πράξεως δημόσιας αρχής η διαχείριση κατά τρόπο μονοπωλιακό δικτύου προϋποθέτοντος κατάληψη δημόσιας κτήσης προς διανομή, χάριν του δημοσίου συμφέροντος της ηλεκτροδότησης, ηλεκτρικής ενέργειας σε ιδιώτες, που υφίστανται την μονοπωλιακή εξουσία της, υπάγεται δε η ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ σε ειδικό καθεστώς ελέγχου από τη ΡΑΕ, που δεν περιορίζεται σε απλή εποπτεία αλλά και σε επέμβαση στην επιχειρησιακή της αυτονομία. Συνεπώς, υπάγεται στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου». Σημειώνεται πως η απόφαση της Ολομέλειας ελήφθη σε χρόνο που το άμεσο και έμμεσο ποσοστό του Δημοσίου στη ΔΕΗ είχε ήδη μειωθεί στο 34% περίπου.
![Ο ΔΕΔΔΗΕ είναι υπεύθυνος για την εγκατάσταση, τον έλεγχο, την επισκευή και την αλλαγή των μετρητών ρεύματος. [Γιώργος Κονταρίνης/Eurokinissi]](/sites/default/files/styles/image_ckeditor_medium/public/2026-07/r6950861.jpg.webp?itok=UUo7dRZO)
Τι κάνει η κυβέρνηση; Τον Ιούλιο του 2022 (με το άρθρο 47 του νόμου 4963/2022) προσθέτει παράγραφο στο άρθρο 324 του ν. 4700/2020 για τον προσυμβατικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο ως εξής:
«7. Νομικά πρόσωπα στα οποία το ελληνικό δημόσιο έπαψε να ελέγχει άμεσα ή έμμεσα την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου τους και δεν ορίζει ούτε ελέγχει άμεσα ή έμμεσα την πλειοψηφία των μελών της διοίκησής τους, δεν υπάγονται στον προσυμβατικό έλεγχο του παρόντος.»
Τον Μάιο του 2024 (Άρθρο 63 Νόμος 5108/2024) έρχεται και αλλάζει ξανά την παράγραφο που είχε προσθέσει, κλείνοντας οποιαδήποτε χαραμάδα, ως εξής:
«7. Νομικά πρόσωπα στα οποία το ελληνικό δημόσιο έπαψε να ελέγχει άμεσα ή έμμεσα την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου τους και δεν ορίζει ούτε ελέγχει άμεσα ή έμμεσα την πλειοψηφία των μελών της διοίκησής τους, δεν υπάγονται στον προσυμβατικό έλεγχο του παρόντος. Το πρώτο εδάφιο ισχύει ανεξαρτήτως της φύσης και του τομέα δραστηριότητας των ανωτέρω νομικών προσώπων, των αρμοδιοτήτων τους και των υπηρεσιών που παρέχουν, της άσκησης επί αυτών εποπτείας από ανεξάρτητες ή άλλες δημόσιες αρχές, της ύπαρξης ή μη ανταγωνισμού στον τομέα που δραστηριοποιούνται και της χρηματοδότησης ή συγχρηματοδότησης συμβάσεών τους από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους».
Με βάση τα παραπάνω, θέσαμε συγκεκριμένα ερωτήματα στην ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ, το υπουργείο Οικονομικών, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τον αρμόδιο για την παρακολούθηση του κυβερνητικού έργου υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, αλλά μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος δεν λάβαμε καμία απάντηση.
Δεν υπάρχουν σχόλια