Λούφα και Παραλλαγή (του Γιώργου Τραπεζιώτη)
– «Τον συνταγματάρχη τον Παπαδόπουλο, τι τον έχεις;».
– «Τίποτα, κύριε αντισυνταγματάρχα!».
Αυτό το, γεμάτο από περιεχόμενο και νοήματα «τίποτα» του Νίκου Καλογερόπουλου, του «στρατιώτη Παπαδόπουλου Ιωάννη, τυφεκιοφόρου πεζικού, 80ή ΕΣΣΟ» από τα Φιλιατρά δηλαδή, προς τον «αντισυνταγματάρχη Κατσάμπελα» τον οποίο υποδύεται ο Ανδρέας Φιλιππίδης, είναι μία από τις πιο γνωστές ατάκες που ακούγονται στην θρυλική πια ταινία, «Λούφα και Παραλλαγή», του Νίκου Περάκη
Δεν είναι όμως η μόνη που μας άφησε πίσω του, φεύγοντας από τη ζωή σε ηλικία 74 ετών, ο σπουδαίος θεατράνθρωπος, ηθοποιός του σινεμά και ποιητής. Ο – πρωτίστως – «Άνθρωπος» Νίκος Καλογερόπουλος, που κατάφερε να διανύσει ολόκληρη τη διαδρομή, μέχρι το τέλος, διατηρώντας, σχεδόν φροντίζοντας θα έλεγε κανείς, αυτή την «αλλεργία» του σε ο,τιδήποτε λογίζεται στις μέρες μας ως… «κανονικό».
Θέατρο, κινηματογράφος, Ποίηση, μουσική, σκηνοθεσία. Και ύστερα, η Κυπαρισσία. Το «Τρενοτεχνείο» του. Ένας παλιός χώρος του ΟΣΕ που έγινε χώρος Τέχνης, συναυλιών, παραστάσεων, κυρίως χώρος συνάντησης των ανθρώπων. Διάλεξε τον δικό του δρόμο, πολλές φορές τον μοναχικό δρόμο, ενώ θα μπορούσε να έχει μείνει για παράδειγμα στην Αθήνα και να κυνηγάει την επόμενη δουλειά, την επόμενη τηλεοπτική εμφάνιση, την επόμενη καλή αμοιβή.
Όλα εξηγούνται όμως. Για την ακρίβεια έχουν εξηγηθεί – από τον ίδιο. Το 2014 είχε εξομολογηθεί ότι είχε δεχθεί δύο σοβαρές προτάσεις για διαφημίσεις. Μία από εταιρεία κινητής τηλεφωνίας και μία από τράπεζα. Τα χρήματα ήταν τόσα δε, ώστε όπως ο ίδιος έλεγε, με τη μία από τις δύο θα μπορούσε να ξεπληρώσει όλα όσα χρωστούσε. «Ακόμα χρωστάω», ανέφερε χαρακτηριστικά. Κι όμως! Δεν πήρε τη δουλειά. Δεν έμοιαζε να θεωρεί αυτονόητο ότι επειδή κάποιος σου προσφέρει πολλά χρήματα, εσύ πρέπει οπωσδήποτε να πεις «ναι».
Όσοι τον γνώριζαν καλά, λένε πως «ο Νίκος ποτέ δεν ήθελε να τον περιγράφουν, ούτε ως άγιο, ούτε ως σύμβολο ηθικής». Απλώς έπραττε αυτό που ένιωθε και κυρίως αυτό που του υπαγόρευε η αξιακή του πυξίδα. Και ίσως γι’ αυτό σήμερα, ο θάνατός του σε μια Ελλάδα σαν τη σημερινή, να προκαλεί (και) αμηχανία. Γιατί γύρω μας έχει επικυριαρχήσει αυτή η ρημάδα, η «άλλη λογική». Εκείνη που υπαγορεύει, σχεδόν διατάζει πως, αν κάτι αποφέρει χρήματα τότε «να το κάνεις». Δίχως να ρωτάς.
Όπως αν ένα νησί για παράδειγμα διακρίνεται για την απαράμιλλη ομορφιά του, τότε γίνεται (ή καταντάει) «επενδυτικό προϊόν». Αν ένας αρχαιολογικός χώρος έχει επισκέπτες, αποτελεί «εμπειρία». Κι αν ένα μνημείο της αρχαίας πολιτιστικής κληρονομιάς ή ένα μνημείο της φυσικής-περιβαλλοντικής μας κληρονομιάς μπορεί να αποφέρει έσοδα, τότε «τόσο το καλύτερο!». Ας πάει στο διάολο, ας γίνει κι… ελικοδρόμιο – όπως το Σαρακήνικο, στην Μήλο. «Βράχια είναι!».
Καταστάσεις πολιτισμικά δυστοπικές και εικόνες σουρεαλιστικές. Όλες τους όμως είναι τελικά, καταστάσεις και εικόνες μιας χώρας, κυρίως μιας κοινωνίας που μοιάζει να δυσκολεύεται – εκτός αν δεν θέλει – να πει «ως εδώ!». Ο Καλογερόπουλος όμως, με τον δικό του τρόπο, κατάφερε σε χαλεπούς και για τον ίδιο καιρούς να κρατήσει ολοζώντανο αυτό το, «ως εδώ!». Το έκανε, όταν αρνήθηκε χρήματα που χρειαζόταν. Το έκανε επίσης, όταν επέλεξε να φτιάξει το «Τρενοτεχνείο» αντί να κυνηγήσει μια πιο τακτοποιημένη ζωή. Το έκανε ακόμη και όταν ακριβώς εκείνος ο χώρος, στον οποίο είχε βάλει κομμάτι από τον εαυτό του, βανδαλίστηκε και καταστράφηκε.
Και ίσως αυτό να είναι που χάσαμε κυρίως, με το φευγιό του. Όχι μόνο τον «ηθοποιό Καλογερόπουλο», αλλά τον σπουδαίο εκείνο ηθοποιό που δεν υποδύθηκε ποτέ τον Άνθρωπο, γιατί απλώς παρέμενε Άνθρωπος και ως υπηρέτης της Τέχνης. Γιατί απλώς δεν ασπάστηκε, αρνήθηκε να χειροφιλήσει την αγοραία άποψη πως «όλα έχουν την τιμή τους».
«18 και μία, ρεεε!» φώναζε ο «στρατιώτης Παπαδόπουλος» από τα Φιλιατρά, στην περακική «Λούφα και Παραλλαγή», μετρώντας τις μέρες που απέμεναν για να απολυθεί. Σήμερα, οι υπόλοιποι, έχουμε καταντήσει να μετράμε – τα πάντα. Και να αναρωτιόμαστε – σπάνια, η αλήθεια είναι. Μήπως μας βολεύει τελικά η… στολή; Μήπως συνηθίσαμε στην… λούφα;
Μέχρι να απαντήσουμε μέσα μας ειλικρινά, όλοι/ες γνωρίζουμε καλά πως το σημαντικότερο πράγμα που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος, δεν είναι άλλο από ακριβώς αυτό που αρνείται πεισματικά να (ξε)πουλήσει.
Δεν υπάρχουν σχόλια