Το πολιτικό GPS και τα… Σ.Ε.Α της Αδράνειας (Του Γιώργου Τραπεζιώτη)

07/08/2026

• «Οι άνθρωποι έχουν αγκαλιάσει το GPS ως ένα εργαλείο εύκολης πλοήγησης. Τί χάνουμε όμως όταν δεν χρειάζεται πια να εντοπίζουμε οι ίδιοι τη θέση μας στον χώρο, να αναλύουμε οι ίδιοι το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινούμαστε και κυρίως να παραμένουμε ήρεμοι όταν δεν ξέρουμε πού βρισκόμαστε;».

Ο New Yorker, σε ακόμη ένα αριστουργηματικό του ρεπορτάζ που τιτλοφορεί «To GPS και η ξεχασμένη Τέχνη του να χανόμαστε», αναλύει με έξοχο τρόπο τις συνέπειες ακόμη μίας – γιατί δεν είναι η μόνη – «απευθείας ανάθεσης» που κάνουμε στην τεχνολογική εξέλιξη. Μια «απευθείας ανάθεση» που λειτουργεί όμως και ως σιωπηρή παραδοχή της εγκατάλειψης, ακόμη ενός μέρους των νοητικών μας ικανοτήτων. Των ικανοτήτων εκείνων που μέχρι πρότινος μας επέτρεπαν να λειτουργούμε και να προσδιορίζουμε μόνοι μας την θέση μας μέσα στον «χώρο».

Κι αν το «μέσα μας» GPS έχει ατροφήσει, με το άλλο το… GPS μας, το πολιτικό, τί συμβαίνει;

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι σαφές πως στρατηγικά έχει επιλέξει την εφαρμογή του δόγματος της «κανονικότητας» και της «αδιατάρακτης διαδρομής». Και το έχει πετύχει σε πολύ μεγάλο βαθμό, μέσα από ένα διαρκές, ιδιότυπο επικοινωνιακό spoofing, όπου οι μιντιακοί «αλγόριθμοι» και τα κατασκευασμένα αφηγήματα εκπέμπουν συστηματικά, πλασματικά σήματα σταθερότητας.

Αποτέλεσμα; Ο πολίτης τελικά εθίζεται σε μια νέα πολιτική πλοήγηση, τύπου turn-by-turn. «Στρίψε δεξιά» στην επόμενη επιδοματική υπόσχεση, «συνέχισε ευθεία» στην κανονικοποίηση της ακρίβειας, «αγνόησε» τα συντρίμμια της καθημερινότητας. Και κάπως έτσι, η συστηματική καταστροφή της χώρας σε όλα τα επίπεδα – από την οικονομική εξαθλίωση και τη διάλυση του ΕΣΥ, μέχρι τη θεσμική αποδιάρθρωση και το έγκλημα των Τεμπών – σερβίρεται ως μια αναγκαία, μονόδρομη διαδρομή. Με προδιαγεγραμμένο τέλος…

Αυτός ο επταετής εθισμός στην ασφάλεια της «οδηγίας», έφτασε τελικά στο σημείο να απενεργοποιήσει και κατά συνέπεια να καταργήσει τον πολιτικό «χάρτη» της κοινωνίας. Με αποτέλεσμα ο κοινωνικός εγκέφαλος να λειτουργεί, σχεδόν αποκλειστικά, στο μοτίβο «ερέθισμα-απόκριση». Και να αντιδρά σπασμωδικά σε εφήμερα ειδησεογραφικά ερεθίσματα, ξεχνώντας τα προηγούμενα κι αδυνατώντας να συνδέσει εκείνα τα πραγματικά, δομικά ορόσημα του πολιτικού περιβάλλοντος.

Και ακριβώς σε αυτό το σημείο είναι όπου ο επικοινωνιακός θόρυβος μετατρέπεται σε εργαλείο εγκλωβισμού και οι δυνάμεις που αυτοπαρουσιάζονται ως δήθεν εναλλακτικές ή ως «αντισυστημικές» για να πουλάνε καλύτερα την μεταπολιτική τους «πραμάτια», λειτουργούν στην πραγματικότητα ως ψηφιακές, πληκτρολογιακές παγίδες συντελώντας στον περαιτέρω αποπροσανατολισμό.

Από τη μία, προσωποπαγή σχήματα όπως αυτά της Κωνσταντοπούλου ή του Κασσελάκη ή άλλα σχήματα που γεννήθηκαν στην πορεία γύρω από την απολύτως δικαιολογημένη αλλά πολιτικά θολή, δίχως συγκρότηση, συναισθηματική έκρηξη γύρω από το κόμμα Καρυστιανού, αποδεικνύεται συν τω χρόνω πως εγκλωβίζουν την κοινωνία σε μια στείρα διαμαρτυρία που περιορίζεται στα όρια της οθόνης ενός υπολογιστή ή ενός κινητού τηλεφώνου.

Μετατρέποντας την πολιτική διαδικασία (αυτή δηλαδή που επιχειρεί χρόνια τώρα να… ιδιωτικοποιήσει και να φέρει στα μέτρα του, το κυβερνητικό σύστημα Μητσοτάκη), σε υπόθεση lifestyle πασπαλισμένου με γκλίτερ τάχα άσπιλης αγνότητας ή απλώς σε μονοθεματική κραυγή που μιλά γενικώς και αορίστως για προδότες και υπόσχεται παραδειγματικές τιμωρίες.

Από την άλλη, η «παραδοσιακή αντιπολίτευση» του ΠΑΣΟΚ, εγκλωβισμένη στις δικές της συστημικές ισορροπίες αλλά και στους διασπαστικού τύπου διαμαντοπουλικούς φόβους, αδυνατεί να εκπέμψει καθαρό πολιτικό σήμα, την ώρα που οι – όχι και λίγοι – λοιποί σχηματισμοί της δεξιάς και ακροδεξιάς, απλώς συνεχίζουν να τροφοδοτούν τον κόσμο με τον απαραίτητο φόβο.

Είναι σαφές πως όλες αυτές οι δυνάμεις δεν προσφέρουν διέξοδο «στον επόμενο κυκλικό κόμβο». Αντίθετα, για να επιβιώσουν, ανακυκλώνουν την ίδια την σύγχυση που εντείνεται, προσπαθώντας να καταστείλουν ταυτόχρονα κάθε τάση ή υποψία τάσης που υπάρχει για οποιαδήποτε δομική αλλαγή. Και το κυριότερο; Λειτουργούν ως οι «εναλλακτικές διαδρομές», που υπόσχονται ταξίδι «χωρίς διόδια», σαν αυτές που πολλές φορές προτείνει και το ίδιο το GPS. Για να σε βγάλει όμως τελικά, στην καλύτερη περίπτωση, σε αδιέξοδο, αν όχι κάπου αλλού – πιο επικίνδυνα.

Το πιο σημαντικό εύρημα της έρευνας όμως που επικαλείται ο New Yorker στο ρεπορτάζ του, είναι το «σύνδρομο του 25%». Όταν το σήμα του GPS χάνεται, 1 στους 4 ανθρώπους πανικοβάλλεται, εγκαταλείπει την προσπάθεια να επανασχεδιάσει μόνος του την διαδρομή και τελικά «επιστρέφει στο σπίτι». Κι αυτή ακριβώς είναι και η ακτινογραφία τόσο της μαζικής αποχής από τα κοινά, όσο κυρίως του συναισθήματος συλλογικής παραίτησης που βιώνουμε.

Όταν οι παλιές βεβαιότητες καταρρέουν, η κοινωνία, εθισμένη στο να της δείχνουν τον δρόμο, παύει να αναζητά εναλλακτικές διαδρομές κρατώντας όμως μόνη της – όπως έκανε παλιότερα – τον χάρτη της Ιστορίας στο χέρι. Και απλώς παρκάρει. Στα… Σ.Ε.Α της Αδράνειας. Με την αποχή της από το ταξίδι και κυρίως από τον σχεδιασμό του να μην αποτελεί όμως αυτή τη φορά πράξη συνειδητής αντίστασης, αλλά καραμπινάτη παραδοχή της γνωστικής της αδυναμίας για να διαχειριστεί την κατάσταση. Την κατάσταση που και η ίδια όμως συμμετείχε, στην δημιουργία της.

Η λύση ποτέ δεν ήταν να περιμένουμε ή ακόμη χειρότερα να κατασκευάσουμε (ή να ψωνίσουμε) ακόμη έναν ακόμη θορυβώδη, όμορφο, γαλαντόμο, κοσμοπολίτη Μεσσία ή ένα νέο πυροτέχνημα που εκτοξευόμενο υποσχέθηκε Δικαιοσύνη, αλλά κατέληξε τελικά να τα… ψέλνει σε διαφωνούντες, παρέα με γερόντισσες της ακροδεξιάς.

Μόνη διέξοδος παραμένει το κλείσιμο των συσκευών «πολιτικών GPS» που προσφέρουν με το κιλό εύπεπτα «ταξιδιωτικά» αφηγήματα. Ενώ μέγα στοίχημα, αποτελεί η επανεκπαίδευση στην χαμένη Τέχνη του να προσανατολίζεται κανείς, χωρίς υποβοήθηση. Κυρίως όμως να αντέχει τον πνευματικό κόπο της αμφισβήτησης ακόμη και των πιο στέρεων προσωπικών του βεβαιοτήτων. Κι αυτή ίσως αποτελεί και την μοναδική πολιτική πράξη που μπορεί να διασώσει μια ολόκληρη κοινωνία – συλλογικά. Από την ολική λοβοτομή, αλλά και από την πορεία της προς τον γκρεμό που της έχουν σχεδιάσει.

thefaq.gr