Η Ασπίδα και η «αχίλλειος πτέρνα» (Του Γιώργου Τραπεζιώτη)
- Είμαστε βέβαιοι πως θέλουμε να χαρίσουμε τον αραβικό κόσμο στην Τουρκία;
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» παρουσιάζεται ως ακόμη ένα μεγάλο βήμα θωράκισης της χώρας. Και πράγματι, τα 3 δισ. ευρώ δεν είναι αμελητέα υπόθεση. Ούτε η απόκτηση ενός πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας, με David’s Sling, SPYDER, Barak MX, ραντάρ και ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, μπορεί να αντιμετωπιστεί ελαφρά τη καρδία. Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να ενισχύει την αποτρεπτική της ισχύ.
Μόνο που η εξωτερική πολιτική δεν είναι κατάλογος εξοπλισμών. Και εδώ ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα – για τους δήθεν «μετριοπαθείς», αλλά και για τους κάθε λογής «φουστανελοφόρους» πωλητές αφηγημάτων πατρίδας για τα πανηγύρια.
Γιατί το ερώτημα όμως δεν είναι και δεν πρέπει να τίθεται μονόπλευρα στη βάση του εάν πρέπει να έχουμε «ισχυρή άμυνα» και «αποτρεπτική ισχύ» – που πρέπει να έχουμε σε έναν περίπλοκο κόσμο. Το ερώτημα είναι εάν, στο όνομα της ασφάλειας – όπως ευπώλητα επικοινωνείται στο δρόμο προς τις κάλπες – είμαστε έτοιμοι να περιορίσουμε (περαιτέρω), μόνοι μας, το γεωπολιτικό μας αποτύπωμα.
Είμαστε βέβαιοι πως θέλουμε να «χαρίσουμε» τον αραβικό κόσμο στην Τουρκία; Διότι αυτός είναι ο πραγματικός κίνδυνος μιας εξωτερικής πολιτικής που επενδύει ολοένα περισσότερο στην αποκλειστική στρατηγική σύμπλευση με το Ισραήλ του Νετανιάχου και της γενοκτονίας στη Γάζα και, μέσω αυτού, με τον αστάθμητο και σταθερά απρόβλεπτο αμερικανικό παράγοντα του Ντόναλντ Τραμπ. Η Άγκυρα, δεν περιμένει. Αντιθέτως, επιχειρεί να ξαναχτίσει γέφυρες εκεί όπου εμείς κινδυνεύουμε να σηκώσουμε τείχη.
Η Τουρκία συνομιλεί με όλους. Με τους Αμερικανούς, τους Ρώσους, τους Ιρανούς, τους Άραβες. Ενισχύει τις σχέσεις της με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, διεκδικεί ρόλο στη Συρία, διατηρεί διαύλους με το Κατάρ και επανέρχεται δυναμικά στον αραβικό χώρο. Και τώρα, μέσα στη νέα περιφερειακή ανακατάταξη, αποκτά όμως ακόμη έναν, ίσως σημαντικότερο ρόλο. Εκείνον της χώρας που μπορεί να συνομιλεί με όλες τις πλευρές ακόμη και με εκείνες οι οποίες μεταξύ τους δεν συνομιλούν.
Κι εμείς; Εμείς τι κάνουμε;
Επενδύουμε όλο και περισσότερο στην εικόνα του «δυτικού προκεχωρημένου φυλακίου» στην Ανατολική Μεσόγειο που θα ζήλευε μέχρι και η αποκρουστική Φρειδερίκη. Μόνο που η Ελλάδα δεν είναι φυλάκιο. Ιστορικά και γεωπολιτικά ήταν πάντα μια «χώρα-γέφυρα». Είναι ευρωπαϊκό κράτος με ιστορική, οικονομική και γεωγραφική πρόσβαση στη Μέση Ανατολή. Είναι η χώρα που μπορεί να συνομιλεί με το Ισραήλ χωρίς να χάνει τον δίαυλο (πολλώ δε μάλλον να καραργεί) επικοινωνίας και των παραδοσιακά καλών σχέσεων με τον αραβικό κόσμο. Ή, τουλάχιστον, αυτό θα έπρεπε να είναι το συγκριτικό της πλεονέκτημα.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.
Το Ισραήλ, όπως και άλλες χώρες, έχει ασφαλώς και αυτό στρατηγική αξία για την Ελλάδα. Όμως το Ισραήλ έχει και τη δική του ατζέντα, τις δικές του συγκρούσεις, τους δικούς του αντιπάλους. Το ίδιο και ο Ντόναλντ Τραμπ – που έχει και τα δικά του οικονομικά συμφέροντα. Μόνο οι αφελείς πιστεύουν λοιπόν πως οι προτεραιότητες της Ουάσιγκτον ή του Τελ Αβίβ ταυτίζονται αυτομάτως με τις ελληνικές. Και δεν είναι θέμα «ιδεοληψίας», αλλά είναι η ίδια η πραγματικότητα που μας προειδοποιεί. Η Τουρκία εξακολουθεί να μπορεί να συνομιλεί με την Ουάσιγκτον, ενώ την ίδια στιγμή χτίζει νέες περιφερειακές συμμαχίες. Η πρόσφατη αμυντική συμφωνία Άγκυρας–Ριάντ–Ισλαμαμπάντ είναι χαρακτηριστική.
Η Μέση Ανατολή αλλάζει – ξανά. Και μέσα σε αυτή τη νέα γεωπολιτική σκακιέρα της φωτιάς, δεν κερδίζει όποιος διαλέγει στρατόπεδο νωρίτερα. Κερδίζει όποιος διατηρεί περισσότερες επιλογές!
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» μπορεί να είναι λοιπόν μια «καλή αμυντική συμφωνία». Δεν πρέπει όμως να μετατραπεί σε ασπίδα κάτω από την οποία θα κρυφτεί η κυβέρνηση και οι κάθε λογής πολιτικοί – και όχι μόνο – υποστηρικτές της, από τα… βέλη της πραγματικότητας στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής.
Γιατί το πραγματικό ζητούμενο για την Ελλάδα δεν είναι να γίνει πιο «χρήσιμη» στον Νετανιάχου, στον Τραμπ ή σε οποιονδήποτε άλλον.
Είναι να γίνει πιο χρήσιμη στον εαυτό της. Πριν πανηγυρίσουν λοιπόν για την νέα «ασπίδα», οι πανηγυρίζοντες θα πρέπει να θυμούνται πως ο Αχιλλέας εκτός από ασπίδα είχε και κάτι ακόμη. Την «αχίλλειο πτέρνα» του. Και αφού το θυμηθούν ας απαντήσουν στο πιο δύσκολο ερώτημα:
Είμαστε πραγματικά βέβαιοι ότι, για να κερδίσουμε το Ισραήλ, θέλουμε να χάσουμε τον αραβικό κόσμο;
Δεν υπάρχουν σχόλια