Το παλιό σου τζιν μπορεί να βρίσκεται στη Γκάνα
Ανακυκλώνουμε πραγματικά όταν πετάμε μεταχειρισμένα ρούχα στον μωβ κάδο; Ποιος ελέγχει την κυκλική οικονομία και πού μπορεί να ταξιδέψουν τα ρούχα που χάρισες; Ποιος κερδίζει από αυτά; Αυτό είναι ένα θέμα για το οποίο στην Ελλάδα δεν θέλει να μιλήσει κανείς.
Τρι. 20 Οκτωβρίου 2026
Είναι φθινόπωρο, η εποχή που κάνουμε ντουλάπες. Θα ξεσκαρτάρουμε ρούχα που δεν φοράμε πια, άλλα τριμμένα από τον χρόνο, άλλα εκτός μόδας, παιδικά που μίκρυναν. Όσα δεν χρειαζόμαστε πλέον μπορούμε να τα ρίξουμε στους μωβ κάδους: το σύστημα ανακύκλωσης για ρούχα και υφάσματα. Έτσι εμείς πετάμε το παλιό μας τζιν, με την πεποίθηση ότι κάναμε κάτι καλύτερο για το περιβάλλον από το να το ρίξουμε στα σκουπίδια και να καταλήξει στη χωματερή – και έτσι είναι. Όμως, τίποτα δεν τελειώνει εκεί. H ανακύκλωση των υφασμάτων δεν εξαντλείται στη δική μας κίνηση να σπρώξουμε τον μοχλό ενός μωβ κάδου.
Με σκοπό την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση των μεταχειρισμένων ρούχων, λειτουργεί μια αλυσίδα εμπορίου, της οποίας η τελική διαδρομή δεν είναι πάντα σαφής. Πού καταλήγουν τα ρούχα που απορρίπτουν οι πολίτες, ποιος κερδίζει από αυτά;
Το σημερινό ρεπορτάζ εξετάζει τι είναι γνωστό για τη διαχείριση των μεταχειρισμένων υφασμάτων, ποια στοιχεία παραμένουν αδιευκρίνιστα και πόση διαφάνεια υπάρχει σε μια δραστηριότητα που παρουσιάζεται ως μέρος της λύσης για τα απόβλητα.
![Μωβ κάδος στην Πάτρα. [tetartopress.gr]](/sites/default/files/styles/image_ckeditor_medium/public/2026-10/mov-kadoi-patra-2tetartopress.jpg.webp?itok=ZFJVrAtB)
Πρόκειται για παγκόσμια ανησυχία, κυρίως γιατί οι πληροφορίες γύρω από το ταξίδι και τις χρήσεις αυτών των μεταχειρισμένων υφασμάτων αποδεικνύονται δυσεύρετες: «Μην μου λέτε απλώς ότι αποτρέψατε την απόρριψη τόνων ρούχων σε χωματερή», δήλωσε σε ρεπορτάζ
των New York Times, η Σούζαν Κιφ, διευθύντρια για τη Νότια Καλιφόρνια της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Beyond Plastics. «Πείτε μου: Πού κατέληξαν;».
Τα πράγματα στην Ελλάδα δεν θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά. Τα δημόσια δεδομένα που υπάρχουν αφορούν μόνο τις ποσότητες των ρούχων που έχουν συλλεχθεί ανά Δήμο, τα οποία μάλλον έτσι γλίτωσαν την ταφή τους στην Ελλάδα. Αλλά από εκεί και μετά, τα πράγματα είναι θολά.
Αναζητήσαμε πληροφορίες για την πορεία των ρούχων και διαπιστώσαμε ότι το σύστημα –μέσω του οποίου καθησυχαζόμαστε ότι προχωράμε προς μια περισσότερο κυκλική οικονομία– φαίνεται να κινείται προς αβέβαιες διαδρομές, που ξεκινούν από τον παγκόσμιο Βορρά και καταλήγουν στον παγκόσμιο Νότο. Γιατί το ελληνικό κράτος έχει θεσπίσει μια διαδικασία κυκλικής οικονομίας, την οποία δεν φαίνεται να ελέγχει επαρκώς.
«Εμείς δεν ασχολούμαστε»
Αλλά, ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας οφείλει
να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για την προώθηση της επαναχρησιμοποίησης των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και οι Δήμοι πρέπει να μεριμνούν για την χωριστή διαλογή τους.
Έτσι, άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο ικανοποιητικά, έχουν αναπτύξει ένα δίκτυο από μωβ κάδους. Για να πάρουμε μια γεύση, ο Δήμος Αθηναίων διαθέτει 243 κάδους, το Γαλάτσι έχει 40, ο Βύρωνας 65 και το Χαλάνδρι
82. Αν και οι Δήμοι διαχειρίζονται τα βασικά ρεύματα ανακύκλωσης, δηλαδή τον μπλε, τον κίτρινο και τον καφέ κάδο, για τη διαχείριση των αποβλήτων του μωβ κάδου χρησιμοποιούν ιδιώτες, τους οποίους βρίσκουν μέσα από το σύστημα αδειοδοτημένων –από το υπουργείο– παρόχων.
Μετά την επιλογή της χαμηλότερης προσφοράς, οι Δήμοι υπογράφουν συμφωνητικά με τις εταιρείες, βάσει των οποίων ορίζονται χοντρικά δύο πράγματα: πού θα μπουν οι κάδοι και ποια θα είναι τα ανταποδοτικά οφέλη του Δήμου.
Γιατί, σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις ανάθεσης για τη διαχείριση των απορριμμάτων, οι ιδιωτικές εταιρείες που αναλαμβάνουν αυτό το έργο πληρώνουν τους Δήμους για να πάρουν τα σκουπίδια τους.
Ανταποδοτικά οφέλη
Για παράδειγμα, το Χαλάνδρι
πληρώνεται 10.000 ευρώ το χρόνο και για το 2024 έδωσε 149.315 τόνους ρούχων και υφασμάτων, με βάση τα τελευταία στοιχεία για τη συλλογή και μεταφορά αποβλήτων που έχει δημοσιεύσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η Καλλιθέα πληρώνεται μόλις 1.200 ευρώ ετησίως, τη στιγμή που το 2024 έδωσε 11.870 τόνους, ενώ στον Δήμο Αχαρνών ο ανάδοχος δίνει δωροεπιταγές σουπερμάρκετ στο κοινωνικό παντοπωλείο του Δήμου ως ανταποδοτικό όφελος για τους 33 κάδους που έχει τοποθετήσει στα όριά του.Για την τοποθέτηση, τη φύλαξη και το άδειασμα, την αποκλειστική ευθύνη φέρουν οι ιδιωτικές εταιρείες. Μετά τα συμβόλαια, οι Δήμοι νίπτουν τα χείρας τους: «Εμείς δεν ασχολούμαστε από εκεί και έπειτα, αν γίνεται έλεγχος για το πού πάνε αυτά τα ρούχα και πώς χρησιμοποιούνται, μόνο το υπουργείο μπορεί να τον κάνει», σχολιάζει αντιδήμαρχος καθαριότητας Δήμου στον βόρειο τομέα της Αττικής.
Οι εταιρείες
Σε κάθε χώρα υπάρχει ένας μακρύς κατάλογος από εταιρείες που τοποθετούν κάδους σε δημόσιους χώρους, συλλέγουν τα ρούχα, αλλά όλα δείχνουν ότι λένε ελάχιστα για το πώς ακριβώς τα διαχειρίζονται. Ενώ είναι εξαιρετικά αμφίβολο εάν μπορούν να ελέγξουν το πού αυτά καταλήγουν.
Σε κάθε περίπτωση, είναι μια δραστηριότητα ιδιαίτερα επικερδής, καθώς όλα αυτά που απορρίπτουν οι πολίτες στους μωβ κάδους των Δήμων όλης της Ελλάδας, για αυτές τις εταιρείες είναι δυνητικά ένα προϊόν με εμπορική αξία. Άλλωστε, πληρώνουν για να τα πάρουν, άσχετα αν το αντίτιμο, ειδικά σε κάποιους Δήμους, μοιάζει να είναι συμβολικό.
Οι βασικοί παίκτες της ελληνικής αγοράς φαίνεται να είναι δύο: Οι εταιρείες Recycom Ι.Κ.Ε
. Η Recycom, που λειτουργεί από το 2012 και άλλαξε νομική μορφή το 2025, όταν μετατράπηκε σε Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία, το 2024 σημείωσε πωλήσεις ύψους 3.467.449,77 ευρώ και διαχειρίζεται τους μωβ κάδους σε 126
Δήμους της χώρας. Σύμφωνα με την ίδια, διαθέτει 4.200 μωβ κάδους και έχει συλλέξει συνολικά 34.545.830 κιλά ρούχων.
![Συλλογή περιεχομένου μωβ κάδων στο Ηράκλειο της Κρήτης, παρουσία του πρώην δημάρχου Μινώα Πεδιάδας, Μανώλη Φραγκάκη. [Creta Live]](/sites/default/files/styles/image_ckeditor_medium/public/2026-10/dimarhosminoa-pediadas-irakleioy-manolisfragkakismobkadoicretalive.jpg.webp?itok=XYj__J-J)
Συλλογή περιεχομένου μωβ κάδων στο Ηράκλειο της Κρήτης, παρουσία του τότε δημάρχου Μινώα Πεδιάδας, Μανώλη Φραγκάκη. [Creta Live]Η εταιρεία East West Greece
δραστηριοποιείται σε 80 Δήμους, κυρίως της βόρειας Ελλάδας. Σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα στοιχεία στο ΓΕΜΗ, ο κύκλος εργασιών της ήταν στα 1.536.079,29 για το 2025 και 1.559.982,60 ευρώ για το 2024. Διαθέτει 2.000 κάδους και σύμφωνα με την ίδια, έχει συλλέξει 16.000.000 κιλά μεταχειρισμένων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων.
Τι ακριβώς γίνεται αφού συλλέξουν τα απόβλητα του μωβ κάδου; Οι εταιρείες λένε ότι κάποια δίνονται σε ευπαθείς ομάδες, άλλα επαναχρησιμοποιούνται και άλλα εξάγονται. Συγκεκριμένα, η Recycom αναφέρει ότι «μόνο το 2% των συλλεγόμενων ειδών καταλήγει στα σκουπίδια».
Πώς ορίζονται οι ευπαθείς ομάδες; Ποιες ποσότητες ακριβώς επαναχρησιμοποιούνται και ποιες εξάγονται; Πού εξάγονται και πώς χρησιμοποιούνται τα ρούχα εκεί; Αυτά είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που θέσαμε και στις δύο συνεργαζόμενες με το δημόσιο εταιρείες, ωστόσο μέχρι τη στιγμή που γράφεται αυτό το ρεπορτάζ δεν έχουμε λάβει απάντηση.
Οι εξαγωγές
Για τη Recycom η εξαγωγή είναι αναγκαίο κακό, ελέω έλλειψης εργοστασίων ανακύκλωσης ρουχισμού στην Ελλάδα. Σίγουρα, η εξαγωγή αποβλήτων μάς στοιχίζει περιβαλλοντικά, αλλά αυτό δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανησυχεί ιδιαίτερα για τις εξαγωγές των απορριμμάτων από την Ευρώπη προς άλλες χώρες, κυρίως της Ασίας και της Αφρικής. Γι΄ αυτό και προχώρησε σε αυστηροποίηση της νομοθεσίας: ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1157
για τις μεταφορές αποβλήτων ορίζει ότι από 21 Μαΐου 2027, η εξαγωγή μη επικίνδυνων αποβλήτων από την ΕΕ προς χώρες εκτός ΟΟΣΑ θα απαγορεύεται γενικά. Εκτός εάν η συγκεκριμένη χώρα έχει ενταχθεί στον κατάλογο χωρών που μπορούν να δέχονται τέτοια απόβλητα και πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δηλαδή αποδεικνύει ότι διαθέτει εγκαταστάσεις που μπορούν να κάνουν περιβαλλοντικά ορθή διαχείριση του αποβλήτου.
Σύμφωνα με δεδομένα που μας παρέχονται από τον OCCRP
και προέκυψαν από έλεγχο σε τρεις διαφορετικούς παρόχους, η εταιρεία Recycom εξάγει κυρίως σε Μαλαισία, Γκάνα και Πακιστάν. Ενώ η East West Greece κάνει εξαγωγές κυρίως σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Πακιστάν.
Ο Κενυάτης σχεδιαστής μόδας Μόργκαν Αζέντι, που ειδικεύεται στην επαναχρησιμοποίηση απορριφθέντων υφασμάτων και ενδυμάτων, ψάχνει ανάμεσα σε σωρούς πεταμένων ρούχων σε μια τοπική χωματερή στο Ναϊρόμπι, στις 6 Οκτωβρίου 2025. [TONY KARUMBA / AFP]Πρόκειται για στοιχεία που δεν προκαλούν έκπληξη, καθώς αυτές οι χώρες έχουν καταγραφεί ως τα κυρίαρχα μονοπάτια μέσω των οποίων η Ευρώπη διοχετεύει τα ρούχα που δεν της αρέσουν πια. Σύμφωνα με έκθεση
της Oxford Economics, το 2023 τα περισσότερα μεταχειρισμένα ρούχα από την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο κατευθύνθηκαν προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ το Πακιστάν κατέλαβε τη δεύτερη θέση. «Τόσο το Πακιστάν όσο και τα ΗΑΕ διαθέτουν ειδικές οικονομικές ζώνες που διευκολύνουν τις εξαγωγές και το εμπόριο. Εκεί, τα ρούχα από την Ευρώπη ταξινομούνται και στη συνέχεια εξάγονται σε αγορές της Αφρικής, εκτός του ελεγκτικού μηχανισμού της ΕΕ» σχολιάζει σχετική έρευνα του Follow the Money καταλήγοντας ότι αν και «πολλοί Ευρωπαίοι αγοράζουν και δωρίζουν μεταχειρισμένα ρούχα με γνώμονα τη βιωσιμότητα. Όμως, το εμπόριο βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης – με σοβαρές συνέπειες για το περιβάλλον».
Φυσικά η Ελλάδα δεν εξάγει μόνο· οι εισαγωγές μεταχειρισμένων υφαντουργικών ειδών το 2024 ανέρχονταν σε 3,82 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με τα στοιχεία του UNTrade.
Το κράτος έχει κλείσει τα μάτια
Τι κάνει η Ελλάδα για όλα αυτά; Πώς διασφαλίζει ότι η αρχή προς μια περισσότερο κυκλική οικονομία, που γίνεται με την τοποθέτηση ενός μωβ κάδου, παραμένει μια οικολογική διαδρομή; Με βάση ποια πηγή γίνεται η μέτρηση της ποσότητας ρούχων και υφασμάτων που συλλέγει ο κάθε Δήμος; Κάθε πότε και με ποια διαδικασία ελέγχονται οι εταιρείες για τη διαχείριση των αποβλήτων και πώς σκοπεύει να προσαρμοστεί η Ελλάδα στην αυστηροποίηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας; Υπάρχει σχέδιο για εγχώριο κέντρο ανακύκλωσης ρούχων και υφασμάτων;
Σε όλα αυτά μόνο το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα μπορούσε να απαντήσει, αλλά μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν έχουμε λάβει σχετική ενημέρωση.
Ρωτήσαμε ωστόσο και τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) για τη λειτουργία, τον έλεγχο και την εποπτεία των εταιρειών στις οποίες το κράτος έχει εναποθέσει τη διαχείριση του μωβ κάδου. Αφού μας διαβεβαίωσε σε γενικές γραμμές ότι η Ελλάδα κάνει τα απαραίτητα νομοπαρασκευαστικά βήματα προκειμένου να εναρμονιστεί με την αυστηροποίηση των νέων κανόνων της ΕΕ, σύμφωνα με τους οποίους η ανακύκλωση θα βαραίνει τον παραγωγό του εκάστοτε προϊόντος, ξεκαθάρισε ότι οι ιδιωτικές εταιρείες που τώρα διαχειρίζονται τους μωβ κάδους δεν εμπίπτουν στην εποπτεία του και για αυτό ο οργανισμός δεν διαθέτει στατιστικά στοιχεία για τη δραστηριότητά τους.
Ολόκληρη η απάντηση του ΕΟΑΝ
Η απάντηση της Διευθύνουσας Συμβούλου του ΕΟΑΝ στα ερωτήματά μας:
«Στις 16 Οκτωβρίου 2025 τέθηκε σε ισχύ η Οδηγία (ΕΕ) 2025/1892, η οποία, μεταξύ άλλων, εισάγει για πρώτη φορά την υποχρέωση θέσπισης Προγραμμάτων Διευρυμένης Ευθύνης του Παραγωγού (ΠΔΕΠ) για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών, οι παραγωγοί αναλαμβάνουν τη χρηματοδότηση των προβλεπόμενων δαπανών για τη χωριστή συλλογή, τη μεταφορά, τη διαλογή και την επεξεργασία των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και της ανακύκλωσης, σύμφωνα με τις ειδικότερες απαιτήσεις της Οδηγίας.
Τα κράτη μέλη οφείλουν να εναρμονίσουν την εθνική τους νομοθεσία με τη νέα Οδηγία έως τις 17 Ιουνίου του 2027, ενώ η προθεσμία για τη λειτουργία Συστήματος ή Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα λήγει στις 17 Απριλίου του 2028.
Στην Ελλάδα, ο ν. 4819/2021, ο οποίος διέπει τη διαχείριση των αποβλήτων, προβλέπει, στο άρθρο 10, την υποχρέωση θέσπισης ΠΔΕΠ για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Για την εξειδίκευση των απαιτήσεων του σχετικού προγράμματος απαιτείται η έκδοση της προβλεπόμενης Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ), η οποία θα ενσωματώνει και τις σχετικές απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, επεξεργάζεται αρχικό σχέδιο ΚΥΑ, λαμβάνοντας υπόψη τις κατευθύνσεις και τις εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με τη συνήθη διοικητική διαδικασία, προβλέπεται η περαιτέρω συζήτηση επιμέρους ζητημάτων με τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο τη διαμόρφωση ενός κοινά αποδεκτού κειμένου, το οποίο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης και την ενσωμάτωση των παρατηρήσεων που θα υποβληθούν, το τελικό σχέδιο ΚΥΑ θα εισαχθεί προς έγκριση στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΟΑΝ και, στη συνέχεια, θα προταθεί στον αρμόδιο Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Μετά την υπογραφή και τη θέση σε ισχύ της σχετικής ΚΥΑ, οι υπόχρεοι παραγωγοί θα πρέπει να υποβάλουν φάκελο για την έγκριση λειτουργίας ενός ή περισσότερων φορέων Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ). Ο ΕΟΑΝ θα εποπτεύει τη λειτουργία των εγκεκριμένων ΣΕΔ, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας και τους όρους της έγκρισής τους.
Η υφιστάμενη διαχείριση των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων μέσω ιδιωτικών φορέων, όπως η RECYCOM, η East West και η TexCycle, οι οποίοι δραστηριοποιούνται, μεταξύ άλλων, μέσω των λεγόμενων «μωβ κάδων», δεν εντάσσεται, επί του παρόντος, στο σχεδιαζόμενο Πρόγραμμα Διευρυμένης Ευθύνης του Παραγωγού και, ως εκ τούτου, δεν υπόκειται στην εποπτεία του ΕΟΑΝ στο πλαίσιο του εν λόγω Προγράμματος. Κατά συνέπεια, ο Οργανισμός δεν διαθέτει επί του παρόντος συγκεντρωτικά στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις ποσότητες των συλλεγόμενων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, καθώς και με τη διάθεση και την περαιτέρω επεξεργασία τους».
Συμπερασματικά, πολλά από τα μεταχειρισμένα ρούχα μας μπορεί να καταλήξουν και σε άλλες χώρες. Αυτό μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες ένα ρούχο να φορεθεί από περισσότερους ανθρώπους, ίσως όμως μεταβιβάσει απλά την ευθύνη απόρριψής του σε ένα άλλο κράτος με ακόμα λιγότερες δικλείδες ασφαλείας για την προστασία του περιβάλλοντος. Έτσι, όσο το σύστημα ανακύκλωσης ρούχων και υφασμάτων μοιάζει με κουτσό άλογο, το να αγοράζουμε λιγότερο παραμένει η μόνη πραγματικά οικολογική κίνηση.
Εκείνο που μένει να πει κανείς είναι ότι όσο οι πολίτες καλούνται από Δήμους και εταιρείες να συμμετάσχουν στην κυκλική οικονομία, άλλο τόσο όλοι μας νομιμοποιούμαστε να ζητάμε απαντήσεις και ορατότητα στα στοιχεία. Απαντήσεις που δεν λάβαμε.
Δεν υπάρχουν σχόλια