Τάκης Λιδωρικιώτης / «Drei Professoren, Vaterland verloren» ή «Καθηγητές τρεις κι εχάθηε η πατρίς!»
28 Οκτ. 2026 - 11:16
Τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τον συντάκτη τους, χωρίς να συμπίπτουν κατ' ανάγκη με την άποψη του Tvxs.gr
Η φράση αποδίδεται στον Όττο Φον Μπίσμαρκ, τον Σιδηρούν Καγκελάριο που καταργήθηκε εν μια νυκτί από τον Κάιζερ Γουλιέλμο, έτσι ώστε αυτός απερίσπαστος μέσα στα επόμενα χρόνια να καταργήσει και την Αυτοκρατορία.
Εκφράζει μια δυσπιστία για την ανάθεση κρίσιμων πολιτικοδιοικητικών καθηκόντων σε θεωρητικούς, λόγω του πιθανού ακαδημαϊσμού τους Υποτίθεται ότι οι «άνθρωποι του γραφείου και της θεωρίας» αρέσκονται σε ατέλειωτες αναλύσεις, χάνονται σε λεπτομέρειες και δυσκολεύονται να πάρουν την μπάλα πάνω τους όταν απαιτούνται γρήγορες και πρακτικές αποφάσεις. Τουλάχιστον αυτά τους καταλογίζουν οι άνθρωποι της πολιτικής δράσης.
Προφανώς κι αυτό όπως όλα τα αποφθέγματα, εμπεριέχει αρκετή άδικη γενίκευση δεδομένου ότι υπάρχουν καθηγητές καινοτόμοι, ανιδιοτελείς κι εξειδικευμένοι. Αυτές τις ιδιότητες όμως δεν τις διασφαλίζει και δεν τις αποδεικνύει ο ακαδημαϊκός τους τίτλος οπότε και που υπάρχουν, επιλέγονται άραγε αυτοί ή άλλοι με αλλότρια κριτήρια; Ακόμη περισσότερο αυτές οι επιφυλάξεις ισχύουν στην Ελλάδα.
Εν Ελλάδι
Ο ορισμός είναι τάχα αξιοκρατικός από την αριστεία μιας πολιτικής που χωράει μια χαρά Μακάριους, Μαρκόπουλους και… Μπεκίρηδες! Πρόκειται για τον «εθελοντή» που υποδυόταν τον διευθυντή του πρωθυπουργικού γραφείου και παύτηκε λόγω έλλειψης πτυχίου. Θα πεις από την άλλη, όταν γύρω σου σφυρίζουνε τα δις, δεν είναι μλκ να είσαι εθελοντής;
Εκ μέρους πάντως της πολιτικής η ιδέα της αριστείας προβάλλεται πιο αξιόπιστα από τον «καθηγητή» αντιπρόεδρο της ΝΔ, που χρειάστηκε ολόκληρη 12ετία για ολοκλήρωση των προπτυχιακών του σπουδών στο αρχαιολογικό ιστορικό ως φλογισμένος φοιτητοπατέρας της ΠΟΛΑΝ που ήταν. Από την άλλη, εκείνος που ενσάρκωσε όσο κανείς το ιδανικό του πρόθυμου για όλα τεχνοκράτη είναι ο καθηγητής Συνολάκης των καταστροφών. Πιο πρόσφατα είχαμε βέβαια και τον εξευτελισμό πλήθους ακαδημαϊκών στις τηλεοπτικές οθόνες, επι πανδημίας
Στην δική μας πραγματικότητα οι καθηγητές δεν επιλέγονται λοιπόν αξιοκρατικά, όπως εξάλλου και κανείς άλλος. Εδώ δεν υπάρχει και λόγος για κάτι τέτοιο. Δεν τους θέλει κανείς για τις ιδέες ή τις ξεχωριστές δεξιότητες τους. Δια της επιλογής τους απλώς διασκεδάζεται η εξυπηρέτηση της διαπλοκής από την πολιτική. Όλοι προτιμούν να κάνουν την δουλειά τους με κάποιον «άριστο», που συχνά οι ίδιοι έχουν κατασκευάσει. Έτσι διασώζονται και τα προσχήματα.
Την ρήση λοιπόν του Καγκελάριου αρχικά την χρησιμοποίησε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης απευθυνόμενος στον συμπατριώτη του καθηγ Νίκο Χριστοδουλάκη, χωρίς φαντάζομαι να το εννοεί. Αντιθέτως στα σοβαρά χρησιμοποίησε ο Αλογοσκούφης την υποτιθέμενη ακαδημαϊκή του υπεροχή ως επιχείρημα στον δημόσιο διάλογο. Θύμισε δεικτικά στην Βάσω Παπανδρέου ότι είχε υπερτερήσει αυτής όταν βρέθηκαν συνυποψήφιοι για την ίδια θέση στην τότε ΑΣΟΕΕ.
Στην Βασιλίσσης Σοφίας
Στα πλαίσια αυτά τα τελευταία χρόνια και μετά από τους καθηγητές της Οικονομικής πολιτικής, της πανδημίας, των τραπεζικών ιδρυμάτων, της σεισμολογίας κοκ. ήρθε η ώρα να εμφανιστούν «καθηγητές εγνωσμένου κύρους» και για την εξωτερική πολιτική της χώρας ή κρίσιμες πλευρές της όπως το Μεταναστευτικό.
Έτσι βρισκόμαστε μπροστά στην συμβολή πάνω στο ίδιο κρίσιμο σημείο α) των επιφυλάξεων Μπίσμαρκ έναντι του ακαδημαϊσμού, β)της επιστημονικής καχεξίας του τόπου, γ) της περί αριστείας αντίληψης Μητσοτάκη αλλά το χειρότερο όλων δ)έχουμε να κάνουμε με μια εξωτερική πολιτική προκατ όπου όποιος την υπηρετεί απλώς μπορεί να την καλλωπίσει ελαφρώς κι επ’ ουδενί να την τροποποιήσει. Ρωτήστε και την Κίμπερλυ Γκιλφόιλ…
Στην αξιοποίηση ακαδημαϊκών στην εξωτερική πολιτική ίσως ως πρώτος διδάξας θα μπορουσε να θεωρηθεί ο ΓΑΠ. Το συνέλαβε με τον Κοτζιά παρότι δεν το ολοκλήρωσε ποτέ και παρέμενε ο καθηγητής σε παρασκηνιακό ρόλο, ως ο ισχυρός ανήρ του Μεγάρου της Βασιλίσσης Σοφίας. Ο ΓΑΠ όταν δεν ήταν ο ίδιος Υπ Εξ προτίμησε να βάζει τον Δρούτσα και τον Λαμπρινίδη Απο την κληρονομιά των ΓΑΠ καθηγητών είναι κι ο σημερινός ΥπΕξ Γεραπετρίτης (σχολή Παμπούκη).
Την σκυτάλη πάντως από τον ΓΑΠ την πήρε το 2015 ο Αλ Τσίπρας, που έκανε πράγματι τον Κοτζιά ΥπΕξ. Πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο καθηγ Κοτζιάς δεν ήταν μια προσχηματική τοποθέτηση κι είχε εξάλλου αντίθετη διαδρομή. Από την πολιτική βρέθηκε στο Πανεπιστήμιο και μάλιστα με περιπετειώδη τρόπο. Επίσης είχε σημαντική παρουσία κι ως υπηρεσιακός παράγοντας του ΥπΕξ, όπου είχε αντιμετωπίσει επίσης περιπέτειες επι πατρός Μητσοτάκη κι αξιοποιήθηκε από τον Υπ Εξ ΓΑΠ (διπλωματία των σεισμών κλπ). Σε κάθε περίπτωση είναι ένας άνθρωπος της πολιτικής δράσης με έφεση μάλλον προς τις συγκρούσεις παρά προς τις στρογγυλάδες.
Το πρόσχημα
Στους 108 Έλληνες που έχουν θητεύσει ΥπΕξ, οι τριάντα έγιναν Πρωθυπουργοί (Σοφ Βενιζέλος, Γονατάς, Επαμ Δεληγιώργης, Δηληγιάννης, Διομήδης, Δραγούμης Στ Δεμερτζής Αλ Ζαίμης, Θεοτόκης Ιωάν, Καλογερόπουλος, Καφαντάρης, Κουμουνδούρος, Μαυρομιχάλης Κυριακούλης, Μητσοτάκης Κων/νος, Μιχαλακόπουλος Παπανδρέου Α, ΓΑΠ, Πιπινέλης, Τρικούπης Χ, Σαμαράς, Κ Τσαλδάρης, Αλ Τσίπρας, Γ Ράλλης, Ιω Ράλλης (δωσίλογος), Σκουλούδης, Τζανής Τζαννετάκης Τσιριμώκος (αποστασία) κι ο Κάρολος Παπούλιας ΠτΔ. Χώρια όσοι το προσπάθησαν ανεπιτυχώς όπως οι Γ Μαύρος, Ευάγγ Αβέρωφ, Ευάγγ Βενιζέλος κά. Είναι μια απόδειξη ότι πρόκειται για ένα κορυφαίο πολιτικό ρόλο κι όχι για κάποιο πεδίο επαγγελματικής ειδημοσύνης και τεχνοκρατικών γνώσεων.
Όπως και στην περίπτωση Δρούτσα-Λαμπρινίδη επι ΓΑΠ το να μην αναθέσει κανείς το πόστο αυτό σε πολιτικό πρόσωπο αλλά σε εξωκοινοβουλευτικό καθηγητή δεν είναι παρά ένα έμμεσος τρόπος να συνεχίσει να ασκεί ο ίδιος τον ρόλο. Κι ο μεν ΓΑΠ είχε την σχετική πείρα αλλά εδώ η δουλειά θα γινόταν δι’ αντιπροσώπου (Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου).
Για ποιο λόγο αυτός ο βραδυπορών συγκεντρωτισμός; Πέραν της γενικής τάσης Μητσοτάκη πιθανώς να συνέβαλαν τόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία αν θυμηθούμε τις παρεμβάσεις της Ντόρας ότι είμαστε σε πόλεμο (proxy;) με την Ρωσία όσο κι αλλαγή πολιτικής απέναντι στον Ερντογάν μετά το ταξίδι στό Βόσπορο.
Μετά την πρώτη τετραετία ΝΔ όπου ο ΥπΕξ Δένδιας είχε έναν ισχυρό πολιτικό ρόλο και δεν ξέφευγε ιδιαιτέρως από τα εθνικά ειωθότα, περιπέσαμε στην φάση όπου την εθελοδουλεία στην εξωτερική πολιτική την υπαγόρευε τάχα η γνώση, η επιστήμη κι ο ψυχρός ρεαλισμός. Ποιος θα μπορούσε να εκφράσει καλύτερα κάτι τέτοιο από έναν σοβαρό καθηγητή, που στην πραγματικότητα δεν θα έπιανε καν επαφή αν δεν το ήθελε η υφυπουργός του;
Και σε αυτή την ιστορία μέσα τα λιμεναρχεία των ΜΜΕ;
Μέσα στις τόσες λαθροχειρίες των ΜΜΕ της διαπλοκής μια διασκεδαστική επαναλαμβανομένη παράσταση είναι η εξής: πριν τα πολιτικά πάνελ του καθημερινού ξεκατινιάσματος, δίνεται άπλετος χρόνος σόλο στον δηθενολόγο κ καθηγητή για μία «διάλεξη». Οι κυβερνητικές οδηγίες εκφράζονται με τον βαθύ σεβασμό στο βλέμμα των δαιμόνιων ρεπόρτερ της διαπλοκής. «Πέστε μας, κύριε καθηγητά …»
Κι αμέσως μετά μαθαίνουμε από τα χείλη του την αδιαμφισβήτητο αλήθεια για τα πλέον αμφιλεγόμενα θέματα της Οικουμένης, όπως είναι το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο του ισχυρού. Τάχα έχει αποφανθεί για όλα τούτα η επιστήμη, ο εν λόγω μύστης τα γνωρίζει καλώς και μας ελεεί με σταλαγματιές σοφίας ως επιστήμων κι όχι ως νεοδημοκράτης. Θα μας φωτίσει πχ για το πόσο έξυπνο είναι το να υποχωρείς συνεχώς ή το πόσο εκτέθηκαν οι Τούρκοι στην Κάσο. Πως τους την σκάσαμε στην Λιβύη και πως τους τρώει τζάμπα και βερεσέ τα λεφτά τους ο Χαφτάρ κοκ.
Το δε φιλοθεάμον κοινό εκστασιασμένο από την τόση ενημέρωση, γνώση, σοφία κι ειδημοσύνη που απολαμβάνει απο τον κ καθηγητή συνδυαζόμενη μάλιστα αυτή με την χωριάτικη πονηρία του καταφερτζή Κυριάκου, που είναι πάντα με τους κερδισμένους, θεραπεύει το φόβο του για τους απέναντι Είναι παρήγορο το παραμύθι ότι τους κυβερνά τάχα ο Ταλεϋράνδος με βοηθούς τους σοφολογιώτατους Κλαούζεβιτς και Μακιαβέλλι.
Ωραίο και νοσταλγικό το καλαμπούρι των ΜΜΕ με τους δηθενολόγους καθηγητές, σαν να ακούς dé jà vu την Παγώνη με την γλυκειά φωνή της να σε συμβουλεύει για το πως θα γλυτώσεις από τον κορονοϊό και τον Τσίπρα. Μόνο που εδώ το παραμυθάκι έχει δράκο και τον λένε Ταγίπ!
Όλα τα ωραία έχουν ένα τέλος κι αν τυχόν μας τέλειωσε πια ο Γεραπετρίτης με τους ανεπανάληπτους τεμενάδες του, υπάρχουν οι άλλοι καθηγητές διαθέσιμοι Αυτοί που έκαναν τόσο καιρό τον δεξί και τον αριστερό του ψάλτη αλλά τώρα που μυρίσανε ψοφίμι, αρχίσανε τις κόνξες Πως ήταν τελικώς υποχώρηση αυτή η Κάσος κι ήταν κι εθνική ήττα η μακρινή Λιβύη. Που ξέρεις, μετά τον Δρούτσα δεν αποκλείεται να έρθει η σειρά του Λαμπρινίδη …
Μακρυδημήτρης, Αντώνης (2000). Οι υπουργοί των Εξωτερικών της Ελλάδας, 1829-2000. Εκδόσεις Καστανιώτη.
Δεν υπάρχουν σχόλια