Οι τοποθετήσεις των εκπροσώπων των φορέων για την δημιουργία του «Εθνικού Μηχανισμού Εναέριας Έρευνας και Διάσωσης: “Θεοφάνης Ερμής Θεοχαρόπουλος
Στην Αθήνα σήμερα, 31 Οκτωβρίου 2022, ημέρα Δευτέρα και ώρα 15.10΄, στην
Αίθουσα Γερουσίας του Μεγάρου της Βουλής, συνήλθε σε συνεδρίαση η Διαρκής Επιτροπή
Παραγωγής και Εμπορίου, υπό την προεδρία του Προεδρεύοντος αυτής, κ. Διονυσίου
Σταμενίτη, με θέμα ημερήσιας διάταξης τη συνέχιση της επεξεργασίας και εξέτασης του
σχεδίου νόμου του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Εθνικός
Μηχανισμός Εναέριας Έρευνας και Διάσωσης: “Θεοφάνης Ερμής Θεοχαρόπουλος”
Τον λόγο έχει ο κ. Κωνσταντίνος Τσίγκας, Πρόεδρος της Ένωσης Αξιωματικών
Πυροσβεστικού Σώματος.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΓΚΑΣ (Πρόεδρος της Ένωσης Αξιωματικών Πυροσβεστικού
Σώματος (ΕΑΠΣ)):
Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.
Είναι μεγάλη τιμή και χαρά, εκπροσωπούμε τους το μεγαλύτερο μέρος των
Αξιωματικών των Πυροσβεστικών Σώματος. Είμαστε στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος,
του φορέα που σύμφωνα με το άρθρο 74 & 75 από την αποστολή και τις αρμοδιότητες του
του ν.4662/2020 είναι αρμοδιότητα- όπως είπε και ο κ. Παπαευσταθίου, και τον
ευχαριστούμε πολύ- είναι αρμοδιότητα του Πυροσβεστικού Σώματος, και ήταν πλέον
απαραίτητη αυτή η νομοθετική ρύθμιση. Ήταν τεράστια ανάγκη δημιουργίας ενός φορέα
Εναέριας Διάσωσης, εφόσον δεν υπήρχε μέχρι στιγμής ξεκάθαρο νομοθετικό πλαίσιο και
ήρθε αυτό το νομοσχέδιο για να καλύψει ένα μεγάλο κενό προς όφελος των Ελλήνων
πολιτών εκφράζοντας την πολιτεία. Μέχρι σήμερα, κυρίως, οι Ένοπλες Δυνάμεις ήταν αυτές
οι οποίες είχαν αυτό τον ρόλο και αυτή την αρμοδιότητα και συμμετείχαν.
Από εδώ και στο εξής ,στα δύο στάδια και στην ενδιάμεση εφαρμογή, αλλά και
στην πλήρη εφαρμογή του το νομοσχέδιο, σταδιακά θα ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία.
Κατανοούμε απόλυτα, ότι από τη μια μέρα στην άλλη δεν μπορεί να υλοποιηθεί κάτι
άμεσα, γνωρίζουμε ότι γίνεται βάσει των διεθνών προτύπων EASA και είναι θετικό, ότι
προβλέπεται αυτός ο εθνικός σχεδιασμός και στηρίζεται πάνω στον βασικότερο πυλώνα το
Πυροσβεστικό Σώμα. Η αρμοδιότητά μας για τη διάσωση στο έδαφος επεκτείνεται και στην
εναέρια διάσωση, εκ των πραγμάτων όμως και σαν αντικείμενο, από μόνη της η διάσωση
αυτή, απαιτεί υποστήριξη και συνεργασία και με τους υπόλοιπους φορείς, όπως
παραδείγματος χάρη το ΕΚΑΒ, ο Στρατός για τη χορήγηση καυσίμων και κάποιων άλλων
υλικών και μέσων που μπορεί να απαιτηθεί.
Σε αυτό το σημείο, θέλω να τονίσω και την ιδιαίτερη σημασία με τη συνεργασία
που απαιτείται και θα πρέπει να εφαρμοστεί των ενωτικών ομάδων για την ενημέρωση των
πολιτών, για να έχουμε όσο το δυνατόν λιγότερα ατυχήματα, διότι παρατηρούμε και σε
μαρτυρίες συναδέλφων και από τον Όλυμπο και από άλλες περιοχές ανά την επικράτεια,
δεν ανεβαίνουν ορειβάτες οργανωμένοι με μέσα ατομικής προστασίας και εξοπλισμό που
απαιτείται για να αποφευχθούν και να μειωθούν τα ατυχήματα.
Ένα τελευταίο που θέλω να παρατηρήσω, οι βάσεις και η διασπορά είναι ένα
καθαρά επιχειρησιακό κομμάτι, με την υποστήριξη των αεροδρομίων και την συχνότητα
των ατυχημάτων, απ’ όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω, έχει γίνει αυτή η αποτύπωση και αυτό
που πρέπει να εκμεταλλευτούμε σαν Πυροσβεστικό Σώμα είναι, σε όλο αυτό το ενδιάμεσο
στάδιο, να λάβουμε την απαραίτητη τεχνογνωσία και εκπαίδευση, η οποία θα
χρησιμοποιηθεί υπέρ των Ελλήνων πολιτών, των Ελλήνων συνανθρώπων μας. Αυτό που
θέλω να πω και να διαπιστώσω, είναι, ότι αυτή είναι η δουλειά μας, αυτή είναι η
αρμοδιότητά μας, γι’ αυτό έχουμε ορκιστεί στην πατρίδα, για την δυνατή παροχή
υπηρεσίας προς τους Έλληνες πολίτες.
Ευχαριστώ, καλή συνέχεια στην επιτροπή και στις εργασίες της.
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΤΑΜΕΝΙΤΗΣ (Προεδρεύων της Επιτροπής): Το λόγο έχει ο κ.
Σταθόπουλος.
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος του Δ.Σ. της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας
Ενώσεων Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος (ΠΟΕΥΠΣ)):
Σας ευχαριστώ. Ως Πρόεδρος
της Ομοσπονδίας Πυροσβεστών, πρέπει να πούμε, είναι γεγονός, ότι οι νέες συνθήκες που
έχουν δημιουργηθεί με την αλματώδη ανάπτυξη του ορεινού τουρισμού όλων των εποχών,
καθιστούν πλέον επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης ενός αποτελεσματικού συστήματος
έρευνας και διάσωσης στην πατρίδα μας.
Ο πρόσφατος θάνατος του συνανθρώπου μας σε ορεινή περιοχή της Ηπείρου,
αποτελεί μια ακόμα επιβεβαίωση της αναγκαιότητας δημιουργίας και ανάπτυξης ενός
συστήματος έρευνας και διάσωσης, με στόχο, βέβαια, πάντα, την εμπέδωση του
αισθήματος ασφαλείας στους συμπολίτες μας, που κατάλαβε και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός
της χώρας, μέσω της παροχής συγκεκριμένων και σύγχρονων αποτελεσματικών υπηρεσιών
διάσωσης και χρήσης ενός επαρκούς δικτύου εναέριας έρευνας και διάσωσης στο χερσαίο
χώρο, που θα έχει άμεση δυνατότητα μεταφοράς τραυματιών από δυσπρόσιτα σημεία των
ορεινών περιοχών μας.
Είναι γεγονός πάλι επίσης, ότι μέχρι σήμερα, το Πυροσβεστικό Σώμα, ένεκα της
πολύπλευρης αποστολής του, είχε αναλάβει αυτή την αρμοδιότητα, με τη βοήθεια πάντα
των φορέων και το Ενιαίο Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης, με πτητικά μέσα,
όπου ήταν δυνατόν και το επέτρεπαν οι καιρικές συνθήκες. Και βέβαια, είναι γεγονός, ότι
πολλές φορές, επειδή δεν υπήρχε συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο στη χερσαία έρευνα και
διάσωση, η διαδικασία ήταν χρονοβόρα, γραφειοκρατική απίστευτα και πολλές φορές με
δυσάρεστα δυστυχώς αποτελέσματα.
Βέβαια, το προφανές γεγονός ανέδειξε και την αναγκαιότητα δημιουργίας μιας
μόνιμης δομής εναέριας έρευνας και διάσωσης στην Ελλάδα, γεγονός που κρίνουμε θετικά,
γιατί, εκτός από την ασφάλεια του πολίτη, θα ενισχύσει με υλικοτεχνικό εξοπλισμό και
υποδομές το Πυροσβεστικό Σώμα. Το σχέδιο νόμου που κατατέθηκε επιχειρεί να ρυθμίσει
τα θέματα, δυστυχώς, όμως, εμπεριέχει πάρα πολλές ασάφειες και αόριστες προβλέψεις.
Δεν αφήνει για μας πολλά περιθώρια αισιοδοξίας ότι θα τύχει άμεσης εφαρμογής.
Θεωρούμε ότι έπρεπε να δημιουργηθεί πρώτα το θεσμικό πλαίσιο και μάλιστα με μελέτη
πάνω σε θέματα έρευνας και διάσωσης στο χερσαίο χώρο, και μετά να έρθει στη Βουλή το
σχέδιο νόμου.
Είναι γεγονός πάλι ότι, από την έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που
συνοδεύει το σχέδιο νόμου, δεν προβλέπεται καμία συγκεκριμένη δαπάνη επί του κρατικού
προϋπολογισμού και η όποια δαπάνη προκληθεί εξαρτάται, όπως λέει το σχέδιο, από
πραγματικά γεγονότα. Έτσι είναι όπως τα περιγράφει, αλλά βγάζει κανείς αβίαστα
συμπεράσματα πώς εισάγεται ένα σχέδιο νόμου για τη δημιουργία τέτοιου εθνικού
μηχανισμό, χωρίς καμία προηγούμενη οικονομοτεχνική ανάλυση και κοστολόγηση.
Επιπρόσθετα, αν εξαιρέσουμε ότι με το άρθρο 6 του σχεδίου νόμου
προσδιορίζονται ως ειδικές περιφερειακές υπηρεσίες του Πυροσβεστικού Σώματος τοπικά
μόνο οι βάσεις ετοιμότητας και επιφυλακής, οι οποίες διοικητικά υπάγονται στην υπηρεσία
εναέριων μέσων του Πυροσβεστικού Σώματος και επιχειρησιακά στον Αρχηγό του
Πυροσβεστικού Σώματος, κανένα άλλο στοιχείο δεν παρατίθεται ως προς τη στελέχωσή
του, τις τυχόν απαιτούμενες ειδικότητες προσωπικού και την υλικοτεχνική υποδομή και τα
λοιπά.
Επιπλέον, δεν παρατίθεται μελέτη σκοπιμότητας για την σύσταση του εν λόγω
εθνικού μηχανισμού, για το πώς έστω και περιγραφικά αυτός θα λειτουργήσει. Είναι
γεγονός, πάντως, ότι υπό την πίεση του γεγονός της ύπαρξης του εθνικού μηχανισμού, τα
πάντα παραπέμπονται στο μέλλον και στην έκδοση προεδρικών διαταγμάτων και άλλων
κανονιστικών πράξεων. Εμείς ως Ομοσπονδία Πυροσβεστών, που εκπροσωπούμε το 80%
των υπαλλήλων του Πυροσβεστικού Σώματος, πιστεύουμε ότι η έρευνα και διάσωση είναι
σοβαρό θέμα και χρειάζεται ειδικότερο και συγκεκριμένο πλαίσιο.
Ξέρουμε πολύ καλά ότι είναι αδύνατο το Πυροσβεστικό Σώμα σε αυτήν την
ενδιάμεση της κατάσταση να προχωρήσει και να φτιάξει αυτόν τον εθνικό μηχανισμό, γιατί,
καταρχήν, δεν έχουμε την τεχνογνωσία και όλα αυτά που προβλέπει μέσα. Είναι γεγονός
ότι το σχέδιο νόμου είναι θεσμικά ατελές, ασαφές, αόριστο, ακοστολόγητο. Λέμε, όμως,
«ναι» στην ύπαρξη ενός εθνικού μηχανισμού έρευνας και διάσωσης. Έχουμε, όμως, πολλές
επιφυλάξεις αν θα τύχει εφαρμογής. Σας ευχαριστώ πολύ.
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΤΑΜΕΝΙΤΗΣ (Προεδρεύων της Επιτροπής): Το λόγο έχει ο κ.
Κούτσιανος.
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΟΥΤΣΙΑΝΟΣ (Γενικός Γραμματέας της ΕΣΑμεΑ):
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες
και κύριοι βουλευτές, εκπρόσωποι των φορέων. Είναι πάρα πολύ σημαντική η δημιουργία
ενός μηχανισμού έρευνας και διάσωσης, ο οποίος, βέβαια, θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει
και τα άτομα με αναπηρία. Προς επίρρωσιν αυτού και πολύ σύντομα – έχουμε αποστείλει
και σχετική επιστολή – στο άρθρο 3 ο ορισμός διάσωσης, το προσωπικό το οποίο θα
υλοποιεί δράσεις έρευνας και διάσωσης, θα πρέπει να έχει οπωσδήποτε πιστοποίηση
γνώσης των αναγκών των ατόμων με κάθε μορφή αναπηρίας και ικανότητας επικοινωνίας
με εκείνα. Επίσης, στο άρθρο 4, εθνικό σχέδιο έρευνας και διάσωσης, στην πρώτη
παράγραφο θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται και μέσα υποστήριξης και επικοινωνίας για
τα άτομα με αναπηρία.
Τέλος, στο άρθρο 7, προσωπικό, προδιαγραφές και λειτουργία το εθνικό σχέδιο
έρευνας και διάσωσης, θα πρέπει να προστεθεί παράγραφος στο τέλος, η οποία να
αναφέρει το εξής. Για όλα τα θέματα που σχετίζονται με άτομα με αναπηρία, προηγείται
διαβούλευση με την αντιπροσωπευτική οργάνωση εκπροσώπησης αυτών, την Εθνική
Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία, η οποία και είναι αρμόδια για την εκπαίδευση του
προσωπικού σε θέματα σχετιζόμενα με τις ανάγκες και τους τρόπους βελτίωσης
επικοινωνίας με άτομα με κάθε μορφής αναπηρία. Σας ευχαριστώ πολύ.
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΤΑΜΕΝΙΤΗΣ (Προεδρεύων της Επιτροπής): Το λόγο έχει ο κ. Αγγελίδης.
Καλησπέρα κύριε Υπουργέ κυρίες και κύριοι Βουλευτές, καταρχάς θα πρέπει να
αναγνωρίσουμε ότι η συζητούμενη νομοθετική πρωτοβουλία, έρχεται να καλύψει ένα κενό
το οποίο οι άνθρωποι των επειγόντων έχουμε γνωρίσει καλώς, σε όλη του την τραγικότητα.
Περιστατικά σαν του αείμνηστου Θεοχαρόπουλου είναι σχετικώς σπάνια αλλά
συγκλονίζουν, επειδή αφορούν νέους και υγιείς ανθρώπους, που χάνονται σχεδόν
αβοήθητοι κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας αναψυχής. Από τη σκοπιά της πολιτείας
ως σύνολο, η ανεπάρκεια αυτή δείχνει μια υστέρηση από τις ανεπτυγμένες τουριστικά και
υγειονομικά χώρες, την οποία ευτυχώς αναγνωρίζει και επιχειρεί να καλύψει. Οπότε για το
σκοπό, δύσκολα θα μπορούσε να έχει κανείς μας αντίρρηση.
Η δε παράδοξη ευκαιρία-εντός εισαγωγικών το λέω αυτό κύριε Πρόεδρε-της
αξιοποίησης ενός γεγονότος που ευαισθητοποίησε και κινητοποίησε έτσι ώστε να καλυφτεί
ένα χρονίζον κενό. Δεν είναι πρωτοφανής αν κανείς αναλογιστεί ότι και το διεθνές
πρόγραμμα HTLS που για τους γνωρίζοντες αποτελεί ένα χρυσό vaulter standards, που
ξεκίνησε στις ΗΠΑ μετά από ένα αεροπορικό ατύχημα, όπου ο γιατρός εμπνευστής βίωσε
τον ανεπαρκή τρόπο που αντιμετωπίστηκε ο τραυματισμός μελών της οικογένειάς του που
επέβαιναν. Και απ’ ότι φάνηκε τίποτα δεν ήταν πιο ισχυρό από μια ιδέα που ήρθε η ώρα να
πραγματοποιηθεί. Ωστόσο κύριε Πρόεδρε, πράττομαι της ευκαιρίας να τονίσω ότι η
στέρηση αυτή, δεν είναι παρά μόνο μια εκδήλωση μιας ευρύτερης βραδυπορίας της χώρας
στα θέματα νοσοκομειακής βοήθειας και περίθαλψης.
Είναι κοινή γνώση ότι μεγάλες περιοχές της χώρας όντας πλήρως ή μερικώς
ακάλυπτες από το ΕΚΑΒ, μειονεκτούν ευρισκόμενες πρακτικά του Εθνικού Συστήματος
Υγείας εποχή, δηλαδή πριν το ΕΣΥ. Αυτό που ίσως δεν είναι κοινή γνώση είναι ότι η
αεροδιακομιδές του ΕΚΑΒ είναι αυστηρά δευτερογενής, δηλαδή γίνονται μόνο από και
προς υγειονομικό σχηματισμό. Δεν υπάρχει δηλαδή η δυνατότητα να κληθεί το εναέριο
166-ας το ονομάσουμε έτσι-σε περιοχές όπου δεν μπορεί να φτάσει βοήθεια με τροχοφόρο
ή αυτή πρόκειται να φτάσει σε χρόνο μη εύλογο, προκειμένου να παραλάβει τον ασθενή
πρωτογενώς για μια διασωστική πτήση ή ιατρική πτήση.
Οι περισσότεροι Βουλευτές, οι καταγόμενοι από νομούς νησιωτικούς και
διαθέτοντας ορεινούς οικισμούς, είναι σίγουρα εξοικειωμένοι με το γεγονός ότι υπάρχει
ένα κομμάτι της Ελλάδας, που ζει πίσω από τον ήλιο από την άποψη της επείγουσας
νοσοκομειακής. Τι γίνεται σήμερα σε τέτοιες περιπτώσεις; Σήμερα κύριε Πρόεδρε, το κενό
καλύπτει η πολιτική προστασία με πτήσεις όμως μη στελεχωμένες υγειονομικά με ιατρό-
διασώστη, που σημαίνει ότι όποια παροχή ιατρικής βοήθειας ξεκινά μόνο με την άφιξη του
ελικοπτέρου στο αεροδρόμιο υποδοχής, όπου περιμένει κάποια ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ.
Αυτό σημαίνει κύριε Υπουργέ, ότι στην τραγική θέση του νεαρού θύματος,
βρίσκονται καθημερινά κάποιοι Έλληνες συνήθως γηραλέοι και πολιτικά μη δυνάμει να
φέρουν το δράμα τους στο επίκεντρο της δημοσιότητας. Αυτοί δεν πέφτουν θύματα
κάποιας ριψοκίνδυνης δραστηριότητας αναψυχής, αλλά της επιλογής τους να κατοικούν
ακόμα στο μακρινό τόπο καταγωγής τους. Η έλλειψη πρωτογενών αεροδιακομιδών,
απευθείας στον τόπο του συμβάντος όπως πάει να γίνει σήμερα, μας διαφοροποιούν
αισθητά από τις προηγμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαθέτουν τεράστιους
τέτοιους στόλους, αν και στο οδικό δίκτυο και το γεωγραφικό τους ανάγλυφο, είναι πιο
βολικά από το ελληνικό.
Επιπλέον, ακόμη κι αν δεν αποτελεί λόγω μετανάστευσης των λιγοστών
ηλικιωμένων κατοίκων τους, αποτελεί σοβαρό αντικίνητρο παραμονής ή
επανεγκατάστασης λιγότερων ανθρώπων ιδιαιτέρως με μικρά παιδιά. Μια προσπάθεια
δημιουργίας βάσης πρωτογενών αεροδιακομιδών, είχε υπάρξει κύριε Πρόεδρε μόνο στην
Κρήτη προ δεκαετίας των μνημονίων 2010-2011. Απέναντι λοιπόν σε αυτήν την κατάσταση
κύριε Υπουργέ, λειτουργούν βάσεις του ΕΚΑΒ πέραν της Ελευσίνας, στη Ρόδο, στη Σύρο και
στο Άκτιο.
Οι δύο τελευταίες έχουν σοβαρά προβλήματα και διατίθενται για τις ιατρικές
πτήσεις όλης της Δυτικής Ελλάδος με ελικόπτερο μονοκινητήριο, κατασκευής της εποχής
του Βιετνάμ- και κυριολεκτώ. Σημειώστε, ότι αυτό δεν άλλαξε από το 2019 που ξεκίνησε η
λειτουργία των βάσεων, πολύ περισσότερο έχουν πάψει να λειτουργούν οι βάσεις
Θεσσαλονίκης και Λέσβου, που είχαν λειτουργήσει εκ των ενόντων στο παρελθόν.
Σημειώστε, επίσης, κύριοι βουλευτές, ότι εδώ μιλάμε για τις εκτελούμενες
δευτερογενείς αεροδιακομιδές του ΕΚΑΒ, που τόσο γνωστές έγιναν με τις κάψουλες κατά
τη διάρκεια της πανδημίας. Πώς θα σας φαινόταν, αν αυτό ακούγονταν στον
προγραμματισμό, για 6 βάσεις ελικοπτέρων ανά την Ελλάδα, που θα εξυπηρετούν το
θεάρεστο, κατά τα άλλα, σκοπό του νομοσχεδίου; Σίγουρα σας ακούγεται κάπως άνισο και
ασύμμετρο, το να προτεραιοποιείται τόσο έντονα η δραστηριότητα αυτή, σε συνάρτηση,
όχι με την τόσο πιεστική και μαζική ή υφιστάμενη ανάγκη, αλλά μάλλον σε αναλογία, για το
ποιος είναι ο επισπεύδων οργανισμός. Ίσως να σας είναι ήδη γνωστά από αυτά του
Υπουργείου Υγείας και την Διοίκηση του ΕΚΑΒ, αλλιώς τα μαθαίνετε από τον
συνδικαλιστικό φορέα των εργαζομένων.
Μια δεύτερη παρατήρηση επιστημονικού χαρακτήρα, αφορά το χαρακτήρα υψηλής
εξειδίκευσης, που χαρακτηρίζει τις υπηρεσίες που πρόκειται να παρασχεθούν. Πώς θα σας
φαινόταν άραγε, μια πρόταση να λειτουργήσει ΜΕΘ σε ένα ορεινό Κέντρο Υγείας;
Προφανώς τελείως ανορθολογική, δεδομένου ότι το περιβάλλον της ΜΕΘ προϋποθέτει
έναν ολόκληρο όγκο επί του οποίου έρχεται και επικάθεται ως κορωνίδα. Πώς φαντάζεται
κανείς την αποτελεσματική οργάνωση τέτοιων δεξιοτήτων και γνώσεων από μια Υπηρεσία,
που το αντικείμενό της δεν της επιτρέπει να διακρίνει μεταξύ σκωληκοειδίτιδας και
αμυγδαλίτιδας; Η θεμελίωση εν κενώ, μιας τόσο ειδικής δραστηριότητας, κύριοι βουλευτές,
θα είναι επισφαλής και θα έχει αξεπέραστα προβλήματα ανάπτυξης- σημειώστε το.
Πρακτικώς θα λειτουργήσει ισοβίως με δάνεια και ξένα μοσχεύματα επιστημονικής γνώσης,
που δεν θα παράγεται ενδογενώς, οπότε η ιατρική πλευρά που έπρεπε να αφορά
αποκλειστικά το ΕΚΑΒ στα πλαίσια είτε της νομοθετημένης συνεργασίας με τις άλλες
Υπηρεσίες που συντονίζονται από το Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας. Αυτή η πανσπερμία
ιατρικών Υπηρεσιών, μπορεί να εξυπηρετεί διοικητικά, ωστόσο επιστημονικά είναι
ασύμφορη και φοβούμαι πως είναι αδύνατη.
Η τρίτη παρατήρησή θα ξεκινήσει από έναν σχολιασμό για τον covid της
επικαιρότητας. Θα έχετε προσέξει την αστεία είδηση επιστημονικών συνεδρίων για τον
covid19, που διοργανώνεται από ιδιωτικά νοσηλευτήρια, μην έχοντας την εμπειρία
νοσηλείας ουδενός τέτοιου ασθενούς στη διάρκεια της πανδημίας. Κατ’ αναλογία, η
αναζήτηση στην εσωτερική αγορά τεχνογνωσίας, για Υπηρεσία εναέριας νοσοκομειακής
ιατρικής, πώς μπορεί να παρακάμψει τον μοναδικό Φορέα που ασκεί κάτι τέτοιο στη χώρα
επί πολλές δεκαετίες και να απευθυνθεί σε ειδήμονες που θα λειτουργούν, όχι στη βάση
αληθινής πείρας, αλλά του περίφημου copy-paste που συχνά γίνεται και clopy-paste.
Μάλλον θα πρέπει, κύριοι βουλευτές, να προσφύγει κανείς αποκλειστικά σε άλλες κρατικές
Υπηρεσίες και με τη συμφωνία μετάγγισης της σχετικής τεχνογνωσίας, σε εύλογο χρόνο,
στην ελληνική αντίστοιχη Υπηρεσία.
Κύριε Υπουργέ, η τελευταία παρατήρηση αφορά την εμπειρία του ΕΚΑΒ με τη
χρήση υπηρεσιών της Πολεμικής Αεροπορίας, αλλά και του Λιμενικού. Όσον αφορά τα
πλωτά ασθενοφόρα, θα ήταν ίσως καλύτερα αν και τα τροχοφόρα θα μπορούσαν να
καλύψουν, εκτός ΕΚΑΒ και υποστήριξη, αλλά λόγω πανελλήνιας διασποράς, αυτό είναι
αδύνατον. Ωστόσο το παράδειγμα της πλοήγησης, συντήρησης, επισκευής και λοιπά- όλα
τα άλλα τεχνικά- υπ’ ευθύνη της Πολεμικής Αεροπορίας ή του Λιμενικού, οδηγεί σε μια πιο
καλά λειτουργικά αποτελεσματική και σε ασύγκριτα υψηλότερη ασφάλεια πτήσεων, από το
να ακολουθήσουμε το μοντέλο άλλων Υπηρεσιών που διαθέτουν έναν αυτοτελή και
καθετοποιημένο- στην κυριολεξία καθετοποιημένο- μικρό στόλο η καθεμιά τους. Η δική
μας εμπειρία στη διακλαδικότητα, μας απάλλαξε από αξεπέραστα προβλήματα και είχε και
το βαρύ ιστορικό της πτώσης 3 ελικοπτέρων του ΕΚΑΒ, με τραγικά θύματα τους
εργαζόμενους αλλά και τους διακομιζόμενους.
Συμπερασματικά, θεωρώ την δημιουργία ενός τόσο πλούσιου δικτύου ευκταία,
αλλά και αδιανόητο, στο να μην …… με τις υφιστάμενες λειτουργίες και ανάγκες. Επίσης
θεωρώ, την σύλληψη δημιουργίας μιας ξεχωριστής ιατρικής Υπηρεσίας ως επισφαλή λύση,
την δε αναζήτηση τεχνογνωσίας επείγουσας προνοσοκομειακής, τουλάχιστον για τα
ελληνικά δεδομένα, μάλλον προσχηματική, ενώ σας κατέθεσα ήδη και τη δική μας
εμπειρία, της Υπηρεσίας, με τα πολύπλοκα προβλήματα των εναέριων και άλλων τυχών
απαιτούμενων μέσων, όπως υποδεικνύουν γραφειοκρατικές προσεγγίσεις υπέρ της
αυτοτέλειας.
Κύριε Υπουργέ, κύριε Πρόεδρε, σας ευχαριστώ που με ακούσατε και ελπίζω να σας
φανεί χρήσιμος. Για ό τι άλλο, είμαι στη διάθεσή σας.
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΤΑΜΕΝΙΤΗΣ (Προεδρεύων της Επιτροπής):Ευχαριστούμε τον Χρήστο
Αγγελίδη. Το λόγο τώρα έχει ο κ. Δημήτριος Κάραλης, Πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων
Οδηγών Βουνού και στη συνέχεια θα δώσω το λόγο στον κ. Αντώνη Κούκουζα.
Κύριε Κάραλη έχετε το λόγο για πέντε λεπτά.
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΛΗΣ (Προέδρος του Σωματείου Ελλήνων Οδηγών Βουνού):
Καλησπέρα σας. Ονομάζομαι Δημήτριος Κάραλης, του Σωματείου Ελλήνων
Οδηγών Βουνού (ΣΕΟΒ), εν συντομία και εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου και των
Μελών του Σωματείου, θέλω να ευχαριστήσω τη Διεύθυνση Διαρκών Επιτροπών και τη
Γραμματεία Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου, για τη σημερινή πρόσκληση.
Πως εμπλεκόμαστε οι οδηγοί βουνού με το νομοσχέδιο; Τα μέλη του σωματείου
είναι οδηγοί βουνού(mountain guides) στα αγγλικά, που έχουν άδεια άσκησης
επαγγέλματος από την Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας και Αναρρίχησης, σύμφωνα με
την ισχύουσα νομοθεσία. Έτσι, όπως ορίζει ο νομός όμως από τη δεκαετία του 37, όπως
τροποποιήθηκε και ισχύει, καθώς και οδηγοί βουνού πιστοποιημένοι από τη Διεθνή
Συνομοσπονδία Οδηγών, την περίφημη «……..»
Τα Μέλη του Σωματείου, όπως και οι συνάδελφοι τους στην υπόλοιπη Ευρώπη,
έχουν εξειδίκευση σε τρία πράγματα: αναρρίχηση, ορειβασία και ορειβατικό σκι, σε όλες
τις εκφάνσεις τους, με έμφαση στο κάθετο ορεινό πεδίο, δηλαδή, σε ορεινές πλαγιές
μεγάλες κλίσεις, στις εκτεθειμένες ορεινές πλαγιές και στις ορθοπλάγιες, στους γκρεμούς
δηλαδή, ανεξαρτήτως των συνθηκών του εδάφους, είτε πρόκειται για φε…..,ειτε
χιονισμένο- παγωμένο πεδίο.
Τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό με βάση τα όσα γνωρίζουμε, οι οδηγοί
βουνού είναι τα άτομα με την αρτιότερη εκπαίδευση και ικανότητα στα παραπάνω
αντικείμενα. Τα Μέλη του Σωματείου(ΣΕΟΒ), έχουν συνδράμει πολλές φορές, επιτυχώς τον
εντοπισμό και τη διάσωση θυμάτων στο κάθε πεδίο ή στο δυσυ….οστατο πεδίο, εδώ στην
Ελλάδα. Είτε μετά από αίτημα της Πολιτικής Προστασίας, είτε μετά από «επιτόπου
συμφωνία» με την ΕΜΑΚ.
Στο υπόμνημα που έχω στείλει, παραθέτω παραδειγματικές αναφορές από τα
πρόσφατα ατυχήματα ή και δυστυχήματα του 2013. Αυτού του Χελμού, της Α..άκας και του
Ολύμπου. Τώρα, σχετικά με την ελικοδιάσωση, το ΣΕΟΒ έχει καταθέσει την πρότασή του
στους κυρίους, Σκέρτσου, κ.Στυλιανίδη και κ.Τούρνα, στις 4 Απριλίου του 2022 με αριθμό
πρωτοκόλλου 2022040405 και η κατάθεση αυτή έγινε μετά από προφορικό αίτημα του κ.
Σκέρτσου, κ.Στυλιανίδη, κ.Τούρνα, για γνωμοδότηση του ΣΕΟΒ σχετικά με την οργανωμένη
ελικοδιάσωση.
Το σχέδιο νόμου «Θεοφάνης Ερμής Θεοχαρόπουλος» για το οποίο σήμερα
συνεδριάζουμε, όσο αφορά στην εναέρια έρευνα και διάσωση κινείται στο πνεύμα της
πρότασης της ΣΕΟΒ, κατά συνέπεια το Σωματείο στηρίζει πλήρως το σχέδιο αυτό.
Όσο αναφορά, κάποιες επιπλέον επισημάνσεις και όπως έχει ήδη προταθεί,
αναφέρω τα εξής: Τα μέλη του Σωματείου μπορούν να στελεχώσουν το διασωστικό
ελικόπτερο, κατόπιν εξειδικευμένης εκπαίδευσης με το διασωστικό μέσο του ελικοπτέρου ή
να στελεχώσουν το συντονιστικό κέντρο, για την παροχή σχετικής καθοδήγησης στα
διασωστικά ελικόπτερα για τις περιπτώσεις των ορεινών ατυχημάτων.
Μπορούν να αναλάβουν την εκπαίδευση των ανδρών, της Άμεσης Ορεινής
Επέμβασης της ΕΜΑΚ στο ορεινό πεδίο. Αυτό γιατί; Για τις περιπτώσεις εκείνες, όπου το
διασωστικό ελικόπτερο δεν επιχειρεί λόγω απροβλέπτων συνθηκών. Μπορούν τα Μέλη του
Σωματείου να αναλάβουν συντονιστικό ρόλο επί του πεδίου και να έχουν δικαίωμα
αποφάσεων σε θέματα ορεινής διάσωσης εφόσον, έχουν κληθεί από την Πολιτική
Προστασία και όταν το διασωστικό ελικόπτερο δεν επιχειρεί λόγω απροόπτων συνθηκών.
Για όλα τα παραπάνω, εκκρεμεί η νομοθετική ρύθμιση του επαγγέλματος «του Οδηγού
Βουνού», η οποία έχει ήδη ξεκινήσει από την Πολιτεία.
Κάτι σημαντικό το οποίο δεν εντοπίσαμε στο νομοσχέδιο είναι το εξής. Επειδή
σχεδόν όλοι οι οδηγοί βουνού, είναι συνεχώς απασχολημένοι με διάφορες εργασίες,
ελεύθερο επάγγελμα, μισθωτή εργασία κ.λπ. θα πρέπει να προβλεφθεί ένα νομοθετικό
πλαίσιο, που να επιτρέπει σε όσους οδηγούς βουνού, το επιθυμούν να μπορούν να φύγουν
ανά πάσα στιγμή από τις εργασίες τους, προς συνδρομή συνδυάσωσης στο ορεινό πεδίο
χωρίς, να δημιουργείται εργασιακό κώλυμα.
Αυτό μπορεί να γίνει σχετικά απλά, χορηγείται κάτι σαν άδεια απουσίας από την
Πολιτική Προστασία, ή τον Αρμόδιο Δημόσιο Φορέα. Αν, δηλαδή, η συνδρομή αφορά
σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα η απουσία, θα μπορεί να είναι κάτι σαν απόσπαση, για
τους εργαζόμενους στο Δημόσιο και σαν τις άδειες άνευ αποδοχών για τους εργαζόμενους
στον ιδιωτικό τομέα.
Η τακτική αυτή που προτείνουμε, από τα όσα γνωρίζω ισχύει και εφαρμόζεται στη
Γερμανία, για συγκεκριμένους ανθρώπους που έχουν εξειδικευμένες γνώσεις και
προφανώς, δεν έχει εφαρμογή, μόνο στα μέλη του ΣΕΟΒ τους Οδηγούς Βουνού, αλλά και σε
όλους τους άλλους ειδικούς, οι οποίοι θα χρησιμοποιηθούν στη συνδρομή της διάσωσης,
είτε φαράγγι ή σε σπήλαια κλπ.
Θέλω να ευχαριστήσω εκ μέρους του Σωματείου, όλα τα εμπλεκόμενα Υπουργεία
όπως, Επικρατείας, Υποδομών και Μεταφορών, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής
Προστασίας, Προστασίας του Πολίτη, καθώς και Παιδείας, για την καλή συνεργασία που
έχουν με το Σωματείο, το ΣΕΟΒ, τα τελευταία χρόνια και την εμπιστοσύνη που δείχνουν στα
Μέλη του, που δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στο βουνό. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ
και είμαι στη διάθεσή σας.
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΤΑΜΕΝΙΤΗΣ (Προεδρεύων της Επιτροπής): Ευχαριστούμε τον κ
Δημήτριο Κάραλη. Θα δώσω τον λόγο στον κ. Αντώνιο Κούκουζα τώρα, Πρόεδρο της
Ένωσης Πτυχιούχων Αξιωματικών και Υπαξιωματικών Πυροσβεστικού Σώματος.
ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΟΥΚΟΥΖΑΣ (Πρόεδρος της Ένωσης Πτυχιούχων Αξιωματικών –
Υπαξιωματικών Πυροσβεστικού Σώματος (ΕΠΑΥΠΣ)):
Ευχαριστώ πολύ κύριε Πρόεδρε.
Κύριε Υπουργέ, κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι Βουλευτές. Δυστυχώς, μια ακόμα
ανθρώπινη απώλεια, η τραγική απώλεια του νεαρού Θεοφάνη Ερμή Θεοχαρόπουλου,
γίνεται αφορμή για τη λήψη έστω και τώρα μιας απαραίτητης νομοθετικής πρωτοβουλίας,
όπως η θέσπιση του Εθνικού Μηχανισμού Εναέριας Έρευνας και Διάσωσης.
Καταρχήν, ως Ένωση Πτυχιούχων Αξιωματικών - Υπαξιωματικών Πυροσβεστικού
Σώματος, από την πρώτη ανάγνωση του υπό συζήτηση σχεδίου νόμου, δεν μπορούμε να
μην παραδεχτούμε επί της αρχής, ότι η εν λόγω νομοθετική πρωτοβουλία είναι η ελάχιστη
πράξη σεβασμού της πολιτείας απέναντι στη μνήμη αυτού του νέου ανθρώπου, αλλά και
όσων προηγήθηκαν ή έπονταν, καθώς και το πρώτο και ουσιαστικό βήμα στο μέλλον να μην
θρηνήσουμε άλλα θύματα. Προσφέροντας έτσι σε όλους τους συμπολίτες μας, αλλά και
στους επισκέπτες της χώρας μας, έναν αξιόπιστο μηχανισμό έγκαιρης διάσωσης όταν
επισκέπτονται τα βουνά μας ή άλλες δυσπρόσιτες περιοχές και παραστεί η σχετική ανάγκη.
Μέσω του εν λόγω μηχανισμού θα εξασφαλιστεί η ταχύτερη επιχειρησιακή
διαχείριση περιστατικών απόβασης ετοιμότητας επιφυλακής όσο το δυνατόν εγγύτερα στα
απειλούμενα συμβάντα που θα τυγχάνουν χαιρετισμού από εξειδικευμένο και κατάλληλα
εκπαιδευμένο πυροσβεστικό προσωπικό ορεινής διάσωσης. Η εξειδίκευση εξάλλου είναι
ένα ζήτημα κεφαλαιώδες για την Ένωση των πτυχιούχων. Αναφορικά μάλιστα, με το οποίο
διατυπώνουμε διαχρονικά σε κάθε ευκαιρία και τόνο την ανάγκη λειτουργικής αξιοποίησης
της υπάρχουσας εντός του Πυροσβεστικού Σώματος προστιθέμενης αξίας σε επιστημονικό
προσωπικό. Δυστυχώς όμως, όπως φαίνεται στην πράξη χρόνια τώρα έως και σήμερα,
απευθυνόμενοι στις πυροσβεστικές υπηρεσίες μας, είναι σαν να απευθυνόμαστε σε «ώτα
μη ακουόντων» και γι’ αυτό καλό θα ήταν να την από αυτό εδώ το βήμα, ότι το
Πυροσβεστικό Σώμα θα πρέπει να κάνει πράξη την εξειδίκευση και να αξιοποιήσει το
προσωπικό του βάσει του γνωστικού αντικειμένου που διαθέτει υπέρ του δημοσίου
συμφέροντος.
Ειδικότερα τώρα. Όσον αφορά στο σχέδιο νόμου όπου αναφέρεται, αντικείμενό
του είναι η υποστήριξη και ενίσχυση του έργου του Πυροσβεστικού Σώματος με
υλικοτεχνικό εξοπλισμό, υποδομές και προσωπικό, σε συμβάντα και επιχειρήσεις έρευνας
και διάσωσης της αρμοδιότητάς του και εντός του χερσαίου χώρου. Να ξεκαθαρίσουμε, ότι
όπως συνάγεται συναφώς από την ισχύουσα νομοθεσία, από το 2007 υπεύθυνη για τις
χερσαίες δυνάμεις στη χώρα μας είναι η ΕΜΑΚ με τις επιμέρους περιφερειακές υπηρεσίες
της. Μία ΕΜΑΚ για την οποία είναι περήφανο και το Πυροσβεστικό Σώμα και πρωτίστως η
Ελληνική κοινωνία. Μια ΕΜΑΚ με εγχώρια και διεθνή αναγνώριση αναφορικά με το βαθμό
ετοιμότητας και αποτελεσματικότητας όπως αυτό προκύπτει και από το πλήθος συμβάντων
τα οποία διαχειρίζεται σε ετήσια βάση. Αυτό φυσικά, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η ΕΜΑΚ ως
επιχειρησιακή δομή, αλλά και πολλές άλλες επιτελικές και επιχειρησιακές δομές δεν
χρειάζονται ενίσχυση ειδικά σε προσωπικό. Τη στιγμή μάλιστα που συστήνονται και νέες
δομές, 6 στον αριθμό. Βάσης ετοιμότητας επιφυλακής, ως ειδικές περιφερειακές υπηρεσίες
υπαγόμενες επιχειρησιακά στον κύριο Αρχηγό Π.Σ..
Από αυτό το βήμα, απευθύνουμε αγωνιώδη έκκληση για την ανανέωση του
προσωπικού του Πυροσβεστικού Σώματος, καθώς αν δεν συμβεί κάτι τέτοιο, περί το 2030
το Σώμα θα αντιμετωπίζει ανυπέρβλητο πρόβλημα βιωσιμότητας με ότι αυτό συνεπάγεται
για την ασφάλεια των πολιτών. Αλλά ήδη και σήμερα δεν μπορούμε να ζητάμε το βέλτιστο
αποτέλεσμα, με ελάχιστους και ανακυκλωμένους ανθρώπινους πόρους. Χρειαζόμαστε
ποσοτική και ποιοτική ενίσχυση με νέο σε ηλικία στελεχιακό δυναμικό ικανό να
ανταποκριθεί σε δύσκολα τεχνικά περιβάλλοντα που απαιτούν ταυτόχρονα φυσικές
αντοχές και γνώση. Με απλά λόγια, είναι σαφές, ότι δεν θέλουμε η πολιτεία να μας
αποκαλεί ήρωες, καθότι είμαστε επαγγελματίες και έτσι θέλουμε να αντιμετωπιζόμαστε, με
ουσιαστική υποστήριξη στο έργο μας. Τι σημαίνει αυτό; Ότι με τη δημιουργία των νέων
υπηρεσιών δεν θέλουμε το Σώμα να σπάσει σε περισσότερα κομμάτια, αλλά να ενισχυθούν
υφιστάμενες υπηρεσιακές δομές ορειβατικών μονάδων έρευνας και διάσωσης και να
δημιουργηθούν άλλες αυθύπαρκτες οντότητες όπου δεν υπάρχουν. Και φυσικά να
εξασφαλιστεί η διεξαγωγή του συνόλου του πτητικού έργου έρευνας και διάσωσης των
ιδιοκτητών μέσω του Πυροσβεστικού Σώματος, παρουσία πληρώματος αποτελούμενο
αποκλειστικά από στελέχη Πυροσβεστικού Σώματος πιστοποιημένα από το Σχολείο
Αεροπορικής Νοσηλευτικής και Αεροδιακομιδών του Κέντρου Αεροπορικής Ιατρικής του
251 ΓΝΑ, με ένταξή τους σε μητρώο ειδικών καθηκόντων, βάσει της εν λόγω πιστοποίησης
τους και των λοιπών απαραίτητων εκπαιδεύσεών τους.
Από περαιτέρω μελέτη του σχεδίου νόμου και χωρίς να παραγνωρίζονται ζητήματα
εθνικής ασφάλειας σχετιζόμενα με διασώσεις στη θάλασσα, διαπιστώνεται, ότι επίσης όσον
αφορά στις χερσαίες διασώσεις, παραγνωρίζονται η νησιωτικότητα της πατρίδας μας.
Αναφέρουμε χαρακτηριστικά, ότι οι νήσοι Κάλυμνος, Κάρπαθος, αποτελούν
αναρριχητικά πεδία με περισσότερα συνολικά από 100 διαδρομές, οι οποίες προσελκύουν
ανάλογο αθλητικό τουρισμό από όλο τον κόσμο και σχεδόν καθόλη τη διάρκεια του χρόνου.
Κάθε έτος δε, προκύπτουν δεκάδες συμβάντα έρευνας και διάσωσης αγνοουμένων ή
τραυματιών στα πεδία αυτά και πολλά ακόμη, τα οποία είναι αχαρτογράφητα και
λειτουργούν χωρίς κανόνες. Επιπροσθέτως, πολλαπλά συμβάντα ανεύρεσης αγνοουμένων
προκύπτουν και σε άλλες νήσους του Αιγαίου, όπως είναι η Μυτιλήνη και η Σαμοθράκη.
Λαμβάνοντας υπόψη και σχετική μελέτη του 2017, που δημοσιεύεται στο
επιστημονικό περιοδικό Spiegel, όπου παρουσιάζεται το κατάλληλο μοντέλο για την
τοποθέτηση βάσεων ελικοπτέρων στο πλαίσιο της έρευνας διάσωσης στο νησιωτικό χώρο
του Αιγαίου, καθώς και ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες στο αρχιπέλαγος μας είναι
ιδιαίτερα δυσμενείς με μεγάλες μεταπτώσεις καθόλη τη διάρκεια του έτους, η
εναλλασσόμενη κατεύθυνση και διάθεση ανέμου που καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη τη
μεταφορά εναέριων μέσων από άλλη περιοχή για απογείωση προσγείωσης σε ικανό χρόνο,
δημιουργείται ένα εύλογο ζήτημα πως θα πρέπει να προβλεφθεί και τουλάχιστον μία
σχετική βάση ετοιμότητας επιφυλακής και για τα νησιά του Αιγαίου, βάσει και των
ιστορικών δεδομένων περιστατικών.
Όπως αναφέρεται στο άρθρο 4, ο εθνικός μηχανισμός εναέριας έρευνας και
διάσωσης λειτουργεί σύμφωνα με το εθνικό σχέδιο εναέριας έρευνας και διάσωσης, το
οποίο με τη σειρά του εκπονείται βάσει των εισηγήσεων του συμβουλίου επιτελικού
σχεδιασμού. Για μας, που είμαστε ταυτόχρονα άνθρωποι και της επιστήμης αλλά και της
πράξης, του πεδίου δηλαδή, εύλογα γεννιούνται μια σειρά ερωτημάτων και
προβληματισμών. Απαιτείται προφανώς δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου
διαβάθμισης των ορειβατικών προορισμών ανά δραστηριότητα και επικοινωνία αυτής της
πληροφορίας, μέσω επίσημης εφαρμογής στο gov, ώστε κάθε πολίτης ή επισκέπτης της
χώρας να ξέρει τι πρέπει να φέρει από εξοπλισμό και διαδικασίες, ενώ θα πρέπει να
δηλώνονται στοιχεία του οδηγού βουνού, ώστε να είναι ενήμερα και τα τοπικά
περιφερειακά κέντρα.
Είναι απαραίτητο επίσης, να καθοριστούν σαφείς κανόνες ενεργοποίησης των
ιδιόκτητων μέσων έναντι των μισθωμένων μέσων, με παράλληλη εισαγωγή ρήτρας μη
εκπλήρωσης του έργου και σαφή διευκρίνιση περί του υποκειμένου και της έκτασης της
ευθύνης, σε περίπτωση μη επιτυχούς έκβασης της επιχείρησης από τα μισθωμένα μέσα. Θα
πρέπει να διευκρινιστεί, αν τα μισθωμένα μέσα θα διατίθενται παράλληλα και στον
ασφαλιστικό κλάδο ή και τον ιδιωτικό κλάδο υγείας ή θα είναι κατ’ αποκλειστικότητα
διαθέσιμα για χρήση του στο δημόσιο έργο του πυροσβεστικού σώματος και για ποια
περίοδο του έτους.
Πέραν της καταρχήν χρησιμότητας της εμπλοκής των εμπλεκομένων μέσων θα
πρέπει να αξιολογηθεί άμεσα και η αναβάθμιση και ενίσχυση του ιδιόκτητου εναέριου
στόλου του πυροσβεστικού σώματος, σε συνέχεια αξιοποίησης πόρων του προγράμματος
ΑΙΓΙΣ, καθώς η ασφάλεια του πολίτη ανήκει στον πυρήνα του κράτους και θα πρέπει κατά
προτεραιότητα να ασκείται από αυτό. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να υφίσταται μόνιμο
όργανο διερεύνησης των αιτημάτων έρευνας και διάσωσης, που θα εξετάζει το ενδεχόμενο
άσκοπης κινητοποίησης ή και ιδίας ευθύνης του πολίτη που κάνει χρήση των υπηρεσιών
έρευνας και διάσωσης, για έκθεση του σε κίνδυνο. Θα αξιολογείται η τήρηση των κανόνων
ασφαλείας, η χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού, καθώς και κάθε σχετική παράμετρος, στο
πλαίσιο αξιοποίησης των γνώσεων και διαδικασιών από τα τμήματα αποζημιώσεων και
διερεύνησης απάτης του ασφαλιστικού κλάδου.
Σκοπός οπωσδήποτε θα πρέπει να είναι η ελαχιστοποίηση της οικονομικής ζημίας
του δημοσίου, για περιπτώσεις όπου ο πολίτης δεν έκανε ορθή χρήση των απαραίτητων
κανόνων και μέσων ασφαλείας. Η αξιοποίηση του ήδη υπηρετούντος πυροσβεστικού
προσωπικού που διαθέτει τις σχετικές εκπαιδεύσεις, εμπειρία και τεχνογνωσία, είναι
……………………συνεκβανόν για την επιτυχή εξέλιξη του νέου μηχανισμού. Δίχως αυτό δεν θα
είναι εύκολα εφικτή η ενσωμάτωση και η λειτουργική αξιοποίηση τυχόν
νεοπροσλαμβανόμενου προσωπικού. Αν μου επιτρέπεται και μια τυπική, ίσως και
ουσιαστική παρατήρηση, με τον ν.4662/2020 δημιουργήθηκε ο εθνικός μηχανισμός
διαχείρισης κρίσεων για αντιμετώπιση κινδύνων και τώρα θεσπίζεται ένας νέος εθνικός
μηχανισμός, που θα είναι υπαγόμενος και εποπτευόμενος κατά κάποιο τρόπο, από το
πρώτο, Άρα, αυτό θέλει λίγο προσοχή να μην έχουμε σύγχυση ή αλληλοεπικάλυψη
αρμοδιοτήτων.
Ολοκληρώνοντας, όσον αφορά στον οργανισμό αντισεισμικού σχεδιασμού και
προστασίας, καλό είναι να επισημάνουμε ότι υποστηρίζουμε την ανάληψη του
συντονισμού των εμπλεκόμενων φορέων για την εκτίμηση του ηφαιστειακού κινδύνου της
τρωτότητας και της ηφαιστειακής διακινδύνευσης, υπό την προϋπόθεση ότι ο ΟΑΣΠ
διαθέτει το κατάλληλο επιστημονικό προσωπικό, με αποδεδειγμένο σχετικό ερευνητικό
έργο, για το οποίο επιθυμούμε γεγονός το οποίο επιθυμούμε να διατηρήσουμε τη
βεβαιότητα μας. Σε κάθε περίπτωση, θεωρούμε θετική την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων
οποιουδήποτε φορέα υπαγόμενου στο Υπουργείο μας, ειδικά δε όταν αυτή συνδέεται με
την αναβάθμιση του έργου του πυροσβεστικού σώματος. Σας ευχαριστώ πολύ.
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΤΑΜΕΝΙΤΗΣ(Προεδρεύων της Επιτροπής): Το λόγο έχει ο κ. Νικόλαος
Κοντός, πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας και Αναρρίχησης.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΝΤΟΣ (Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας και
Αναρρίχησης (ΕΟΟΑ)):
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Και ευχαριστούμε πολύ για την πρόσκληση.
Από τη μεριά μας, το βρίσκουμε πάρα πολύ θετικό αυτό το νομοσχέδιο. Ως
Ομοσπονδία το προσπαθούμε πάρα πολλά χρόνια να γίνει. Έχουμε κάνει πάρα πολλές
επαφές και προσπάθειες. Δυστυχώς, αφορμή στάθηκε ο θάνατος ενός αθλητή μας -ένα
δικό μας παιδί. Δεν χρειάζεται να τα λέμε αυτά. Προχωράμε.
Η μόνη παρατήρηση, που έχουμε να κάνουμε εμείς, είναι ότι όσες φορές έχουμε
ζήσει συμβάντα στο βουνό, βλέπουμε ότι οι άνθρωποι, οι οποίοι έρχονται να βοηθήσουν -
οι γιατροί κλπ.- έχουν τη θέληση και τη διάθεση. Το κάνουν με θέρμη, με αγάπη και με
μεράκι αυτό που κάνουνε. Δυστυχώς, δεν έχουν την κατάλληλη εκπαίδευση και την
κατάλληλη γνώση για να αντιμετωπίσουν συμβάντα στο βουνό.
Εμείς, ως Ομοσπονδία, εδώ και 12-13 χρόνια, εκπαιδεύουμε γιατρούς, μέσω της
Ιατρικής Σχολής, με δικά μας έξοδα, ώστε να αντιμετωπίζουν συμβάντα στα βουνά. Είναι
κάτι το ιδιαίτερο. Δεν ξέρω αν μπορείτε να το καταλάβετε το πόσο δύσκολο είναι να
προσεγγίσει ένας γιατρός, ο οποίος θα κρέμεται από ένα ελικόπτερο, έναν άνθρωπο που
είναι σε μια ορθοπλαγιά. Είναι αυτά που είπε και ο κ. Κάραλης για τις γνώσεις. Το
προσπαθούμε και θέλουμε να πιστεύουμε ότι, σε αυτή την κατεύθυνση, θα
ακολουθήσουμε το μοντέλο που υπάρχει ήδη σε Ελβετία, Αυστρία και Γερμανία. Δεν θα
ανακαλύψουμε κάτι εμείς. Είναι η ειδική εξειδίκευση που παίρνουν αυτοί οι γιατροί, οι
διασώστε, οι οποίοι είναι στα ελικόπτερα.
Επίσης, θέλω να πω ότι, για πολλά χρόνια, από την αρχή της ΕΜΑΚ, η Ομοσπονδία
έχει τα στελέχη της, τους εκπαιδευτές και οδηγούς βουνού, διότι οι οδηγοί βουνού είναι
δικά μας άτομα, είναι στελέχη που καταρτίζονται από την Ομοσπονδία και από το
εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Ομοσπονδίας Ορειβασίας και Αναρρίχησης. Θέλουμε να
πιστεύουμε ότι η πολιτεία θα το αγκαλιάσει και αυτό το κομμάτι, διότι, δυστυχώς μέχρι
σήμερα, η πολιτεία την εκπαίδευση της ΕΜΑΚ, στην ορεινή διάσωση, δεν την χρηματοδοτεί.
Δεν ξέρω εάν το γνωρίζετε αυτό, αλλά η Ομοσπονδία κάνει τρομερή προσπάθεια. Είναι τα
άτομα της ΕΜΑΚ. Μπορείτε να το διασταυρώσετε. Κάνουμε μεγάλη προσπάθεια για να
εκπαιδεύσουμε αυτά τα άτομα. Είναι ένα δημόσιο αγαθό, το κάνουμε με χαρά. Όμως,
δυστυχώς, τα έσοδα τα δικά μας δεν είναι τέτοια που να μπορούμε να πληρώνουμε την
εκπαίδευση της ΕΜΑΚ. Δεν ξέρω πώς μπορεί να γίνει, αλλά πρέπει η πολιτεία, μέσα στο όλο
πρόγραμμα που κάνει για την αεροδιάσωση, να βάλουν και τη σωστή εκπαίδευση της
ΕΜΑΚ, με χρηματοδότηση από την πολιτεία, με εκπαίδευση των ιατρών από την πολιτεία.
Πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος.
Για το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, λέμε ότι είναι στη σωστή διάσταση που πρέπει να
έχει. Άλλωστε, ξεκινάει και θα ακολουθήσουν διορθωτικές κινήσεις κλπ. Το μόνο ζήτημα
που έχουμε να προτείνουμε εμείς -και πιστεύω ότι έχει προκύψει- είναι οι 2 από τις 6
θέσεις που έχει το νομοσχέδιο. Η μία είναι για την ορεινή περιοχή Λάρισας. Θα λέγαμε ότι
πρέπει να μεταφερθεί στη Νέα Αγχίαλο, για να έχει καλύτερη προσέγγιση και στις
Σποράδες και η βάση του Ακτίου να μεταφερθεί στα Γιάννενα, για να έχει μια καλύτερη
κάλυψη. Δηλαδή, να είναι πιο ορθολογική η κάλυψη. Πιστεύω ότι οι 6 βάσεις, για αρχή,
είναι καλές. Πιστεύω θα ανταποκριθούν στο ρόλο τους. Αλλά, για εμάς, είναι λίγες. Ξέρω
ότι έχει συζητηθεί το θέμα της ποσότητας των βάσεων, οι οποίες -σύμφωνα με την τεχνική
που έχει γίνει και τον επιμερισμό των αποστάσεων, με τη διεθνή πρακτική- πρέπει να είναι
20 και όχι 6.
Για αρχή, λέμε ότι συμφωνούμε να γίνει. Θα βοηθήσει όλη την Ελλάδα. Αλλά,
θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα ακουστεί το ότι πρέπει να γίνουν περισσότερες βάσεις και
να είναι ορθή η εκπαίδευση των ανθρώπων που θα αναλάβουν αυτό το δύσκολο έργο.
Διότι είναι πολύ δύσκολο έργο να κάνουμε διάσωση στο βουνό. Πρέπει να υπάρχει
εξειδίκευση.
Αυτά και σας ευχαριστώ πάρα πολύ.
Ό,τι θέλετε, είμαι στη διάθεσή σας.
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΤΑΜΕΝΙΤΗΣ (Προεδρεύων της Επιτροπής): Ευχαριστούμε τον κ. Κοντό.
Τον λόγο έχει ο κ. Σαρηγιάννης.
ΦΩΤΙΟΣ ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗΣ (Πρόεδρος του Δ.Σ. της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης
(ΕΟΔ)): Καλησπέρα σε όλους.
Κύριε Πρόεδρε, κ.κ. Υπουργοί, μέλη της Επιτροπής και εκπρόσωποι των φορέων,
σας ευχαριστούμε για την πρόσκληση, με την οποία, πιστεύουμε ότι και εμείς θα βάλουμε
ένα λιθαράκι στο να συσταθεί σωστά ο νέος φορέας, ο Εθνικός Μηχανισμός Εναέριας
Έρευνας και Διάσωσης: “Θεοφάνης Ερμής Θεοχαρόπουλος”.
Η Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης (ΕΟΔ) έχει στο δυναμικό της 1.500 εκπαιδευμένους
ενεργούς εθελοντές - διασώστες και 32 παραρτήματα σε όλη την Ελλάδα.
Το βασικό μας αίτημα είναι η θεσμική ένταξή μας σε υποστηρικτικό ρόλο στον νέο
φορέα αεροδιάσωσης. Ο σκοπός θα πρέπει να είναι η άμεση αεροδιάσωση σε όλη την
επικράτεια, σε ορεινό περιβάλλον, ακόμα και στη θάλασσα, αν χρειαστεί, σε
απομακρυσμένες περιοχές και σε μποτιλιαρισμένους δρόμους.
Η προώθηση εξειδικευμένου προσωπικού, με σκοπό την άμεση προσέγγιση,
σταθεροποίηση του θύματος και τη μεταφορά του με ασφάλεια στην κοντινότερη
εξειδικευμένη μονάδα υγείας, όπως επίσης και μεταφορά ασθενών που χρήζουν ειδικής
μεταχείρισης και μεταφοράς σε εξειδικευμένη μονάδα αντιμετώπισης υγείας.
Είναι μαζί μου και ο κ. Τρομπάκας, που είναι Διευθυντής Εκπαίδευσης των
εθελοντών μας, ο οποίος έχει να σας προτείνει κάποια θέματα.
ΖΑΦΕΙΡΗΣ ΤΡΟΜΠΑΚΑΣ (Διευθυντής Εκπαίδευσης της Ελληνικής Ομάδας
Διάσωσης (ΕΟΔ)): Χαιρετίζω και εγώ τη συνάντηση.
Από το 1980, οτιδήποτε περιστατικό έγινε στην Ελλάδα, μια ομάδα, που ουσιαστικά
συγκροτούν την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης, συμμετέχει σε αυτά τα περιστατικά, που έχουν
να κάνουν με την ορεινή διάσωση. Πάνω από 300 διασώσεις, εκ των οποίων, οι μισές,
τουλάχιστον, έχουν να κάνουν με την ορεινή αεροδιάσωση.
Έχουμε εκπαιδευτεί το 1994 στην Μπέρμπαχ, το 2016 στην Νορβηγική RS(+), στην
Γερμανική DGzRS στις αντίστοιχες αεροδιασώσεις, το 2012 στη Γαλλική …..
Έχουμε οργανώσει 9 συνέδρια αεροδιάσωσης, που συμμετείχαν σε αυτά, η
Πολεμική Αεροπορία, η Αεροπορία Στρατού και Ελληνική Αστυνομία. Συμμετέχουμε σαν
μέλη της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Ορεινής Διάσωσης (ICAR) και στον τομέα της
αεροδιάσωσης και της αντίστοιχης Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Θαλάσσιας Διάσωσης (IMRF),
που είχε να κάνει και αυτή με το κομμάτι της αεροδιάσωσης.
Σε όλα αυτά τα χρόνια, λοιπόν, έχει αναδειχθεί ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα που
έχει να κάνει με το κομμάτι της τακτικής. Έτσι, λοιπόν, σε όλες τις επιχειρήσεις που
διαδραματίστηκαν τα τελευταία 42 χρόνια, αυτό που εμφανίζεται είναι η έλλειψη
συνδυασμού δυνάμεων. Ένα πολύ σημαντικό είναι η μορφολογία του χώρου και κατά
ποσόν αυτοί που συμμετέχουν γνωρίζουν καλά τον χώρο του βουνού. Ένα άλλο πάρα πολύ
σημαντικό είναι το μικροκλίμα, γιατί πολλές φορές το μικροκλίμα επηρεάζει σαφώς την
τακτική κίνηση των αεροπορικών μέσων. Ένα άλλο είναι οι επικοινωνίες. Σε πάρα πολλά
σημεία, ειδικά στα ορεινά της Πίνδου, υπάρχουν σκιάσεις που δεν βλέπει το ραντάρ και δεν
μπορεί να επικοινωνήσει. Άρα, λοιπόν, σε αυτή την περίπτωση υπάρχει πρόβλημα
επικοινωνίας, ακόμα και της τηλεφωνίας.
Η Ελληνική Ομάδα Διάσωση (ΕΟΔ) έχει τοποθετήσει 40 αναμεταδότες πάνω σε
κορυφές βουνών, που είναι συμβατή με τα συστήματα της Πολεμικής Αεροπορίας.
Όσον αφορά το θέμα της τακτικής. Θα σας να πω ένα περιστατικό στα Τζουμέρκα,
ήταν και ένα πρόβλημα τακτικής.
Τι ακριβώς συνέβη;
Συνέβη ότι 600 μέτρα μήκος διαδρομής και 220 υψομετρική διαφορά που θα
μπορούσε να προσγειωθεί το ελικόπτερο και να μεταφέρει κάποιον, ο οποίος είναι
νοσηλευτής, να περπατήσει μισή ώρα, να φτάσει και να περάσει στον ορειβάτη.
Γνωρίζουμε ότι το πρώτο ελικόπτερο δεν μπορούσε να προσεγγίσει λόγω της μορφολογίας
του χώρου. Όταν ήρθε το δεύτερο ελικόπτερο, είχε καθυστερήσει και ο άνθρωπος
δυστυχώς απεβίωσε.
Πολλές φορές η τακτική που έχει να κάνει με το συνδυασμό δυνάμεων, αλλά και
την σημαντική άποψη του χώρου, το πόσο καλά γνωρίζει ο άλλος τον χώρο για να κινηθεί
και από την άλλη μεριά οι καλές επικοινωνίες που θα είναι και με το Excel, αλλά και με το
αεροπορικό μέσο είναι θεμελιώδους σημασίας. Σε αυτή την περίπτωση η ύπαρξη των
εθελοντών, οι οποίοι λειτουργούν επικουρικά είναι θεμελιώδους σημασίας.
Αυτό που προτείνουμε, είναι, να υπάρχει ένας ενιαίος φορέας, όπου μέσα θα είναι
ενταγμένοι και οι εθελοντές.
Επίσης, θα πω ότι σε χώρες, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Γαλλία και άλλες χώρες
που θα μπόρεσα να αναφέρω, που χρησιμοποιεί πάρα πολύ τους εθελοντές και ουσιαστικά
είναι αυτό που ελέχθη προηγουμένως από τους προλαλήσαντες, ότι ελαχιστοποιεί τις
οικονομικές ζημιές του δημοσίου, διότι ο εθελοντής είναι εκπαιδευμένος και επιχειρεί -
λειτουργεί επικουρικά πάνω σε αυτό το κομμάτι και θα θέλαμε πραγματικά να είναι
ενταγμένος και αυτός μέσα στον μηχανισμό.
Θέλουμε, λοιπόν, και μπορούμε να είμαστε κομμάτι και αυτής της λύσης.
Έχω δίπλα μου το Νεκτάριο Φαρμάκη, ο οποίος συμμετέχει 22 χρόνια στο κομμάτι
της ορεινής διάσωσης και θα ήθελα να σας πει ορισμένα πράγματα και ο ίδιος.
Σας ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.
ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΦΑΡΜΑΚΗΣ (Ειδικός Εκπαιδευτής στην Ορεινή Διάσωση): Καλησπέρα
και από εμένα.
Έχουμε καταγράψει μια πρόταση, η οποία είναι στη διάθεσή σας να την δείτε και
να την αξιολογήσετε, η οποία προβλέπει μέσα σε 3 ημέρες να γίνεται ανάλυση αναγκών
από εμπειρογνώμονες και από εμπειρογνώμονες του εξωτερικού. Μπορούμε να σας
δώσουμε σύσταση από τον πρώην αρχηγό της ορεινής διάσωσης της Γαλλίας, η οποία
πραγματοποιεί έως και 20 διασώσεις την ημέρα, ορεινές διασώσεις, αλλά το σημαντικό
που πρέπει να καταλάβουμε, είναι, ότι μέσα από έναν τέτοιο οργανισμό θα δώσουμε
λύσεις και σε ένα ευρύ κοινωνικό σύνολο στην Ελλάδα και σε απομακρυσμένες περιοχές σε
χωριά, σε ατυχήματα που έχουν γίνει στο δρόμο και όχι μόνο στο βουνό, ακόμη και σε
θαλάσσια ατυχήματα.
Θα σας παρακαλώ να την δείτε και να διαμοιραστεί σε όλο τον κόσμο και ότι
μπορείτε να κρατήσετε, να βοηθήσει στην εξέλιξη αυτού του πράγματος που έχει ξεκινήσει.
Ευχαριστούμε για ακόμη μια φορά τον κύριο Θεοχαρόπουλο, που μέσα από το
ατυχές συμβάν που είχε, να είμαστε δίπλα για να προχωρήσει κάτι σημαντικό για την
ελληνική κοινωνία και την ελληνική πολιτεία που ανταποκρίθηκε.
Σας ευχαριστούμε πολύ.
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΤΑΜΕΝΙΤΗΣ (Προεδρεύων της Επιτροπής): Ευχαριστούμε πολύ την
Ελληνική Ομάδα Διάσωσης.
Ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος των τοποθετήσεων των εκπροσώπων των φορέων
και θα ζητήσω από τους συναδέλφους Εισηγητές, αν έχουν πρόθεση, να υποβάλουν
κάποιες ερωτήσεις στους εκπροσώπους των φορέων.


"Είναι γεγονός πάλι ότι, από την έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που
ΑπάντησηΔιαγραφήσυνοδεύει το σχέδιο νόμου, δεν προβλέπεται καμία συγκεκριμένη δαπάνη επί του κρατικού
προϋπολογισμού και η όποια δαπάνη προκληθεί εξαρτάται, όπως λέει το σχέδιο, από
πραγματικά γεγονότα." επισημαίνει ο δεύτερος πυροσβέστης. Που σημαίνει ότι τίποτα από όλα αυτά δεν προβλέπεται να υλοποιηθεί σε κρατικό επίπεδο αλλά θα είναι μια ετοιματζίδικη αρπαχτή για κάποιον που θα είναι τάχα απ έξω αλλά μια μέρα θα αποδειχθεί εντός-εκτός κι επί τα αυτά.
Αυτή την μπιζνα ήρθε να υπηρετήσει από την αρχή ο "ερωτευμένος" με το ΕΚΑΒ αγρονόμος.
ΠΑΤΣΗΣ ΑΝΔΡ.
Νικολάκης ο μπουκλάκιας, ο άνθρωπος που θα γινόταν βασιλιάς (όλου του ΕΣΥ) και τώρα πετσοκόβει το SUPER EKABάκι και το πουλάει φέτα-φέτα στην μαύρη μητσοτακέικη αγορά. Δοξάστε τον κοροιδαρες!
ΑπάντησηΔιαγραφήΓια αυτό ΠΑΣΟΚ.
ΔιαγραφήΔεν υπαρχει ΠΑΣΟΚ, ΘΑΣΟΚ θα ηθελες να πεις.
ΔιαγραφήΠου σημαίνει ένα μπάχαλο, ένα χάος. Δεν έχει γίνει καμία μελέτη, υλικοτεχνική ή άλλη, δεν έχει κοστολογηθεί, δεν υπάρχει θεσμικό πλαίσιο,τα λέει πολύ ωραία ο αξιωματικός της Π.Υ.
ΔιαγραφήΚατάσταση τσίρκο, με απώτερο σκοπό πιθανότατα την εξυπηρέτηση ιδιωτικών εταιρειών.
Όλα θα γίνουν. Τα προσχήματα κρατάνε λόγω τυπικής διαβούλευσης.
ΔιαγραφήΤο ΕΚΑΒ δεν είχε παλαιότερα συνεργασία με ιδιωτικές εταιρείες, πτητικά μέσα με εξειδικευμένο προσωπικό ; Πού είδε κι έπαθε να τις αποπληρώσει και εκείνοι είδαν κι έπαθαν να πάρουν τα λεφτά τους;
ΑπάντησηΔιαγραφή