Η «ανάσταση» του (κάθε) Ιώβ
Ο Μέντελ Σίνγκερ είναι ένας φτωχός και ταπεινός ιεροδιδάσκαλος. Χτυπημένος από τα βάσανα, εγκαταλείπει στις αρχές του 20ού αιώνα την τσαρική Ρωσία. Παρόλο που μέχρι τότε πίστευε ότι η ζωή του θα τελείωνε γαλήνια στο σπίτι του με τους αγαπημένους του ανθρώπους, βρίσκεται ξεριζωμένος στους δρόμους της Νέας Υόρκης αντιμέτωπος με απανωτές δοκιμασίες. Η γυναίκα του και ο ένας του γιος πεθαίνουν, ο δεύτερος γιος του αγνοείται στα χαρακώματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η κόρη του μπαίνει σε ψυχιατρείο, ο ίδιος αρρωσταίνει.
Για τον Σίνγκερ υπάρχει μόνο απελπισία, οδύνη και ταπείνωση. Αλλά και ένα βασανιστικό ερώτημα: Γιατί αυτός o πιστός ιεροδιδάσκαλος, ο προσηλωμένος στην παράδοση, στις Γραφές, στην οικογένεια, ο ευλαβικός και βαθιά θεοσεβούμενος Εβραίος, τιμωρείται τόσο σκληρά, ποιες είναι οι αμαρτίες που έχει διαπράξει. Στο σπουδαίο βιβλίο του «Ιώβ: Η ιστορία ενός απλού ανθρώπου» (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αγρα), ο Γιόζεφ Ροτ περιγράφει αριστοτεχνικά τα ανθρώπινα πάθη, τη συντριβή και τον ζόφο που η ανάγκη για ζωή μετατρέπει σε ελπίδα και πίστη, σε κάθαρση και θαύμα.
Συχνά αναρωτιόμαστε τι είναι η πίστη σήμερα, τι ρόλο έχει στον κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης και του τηλεσκοπίου James Webb που μας φέρνει εικόνες από μακρινούς γαλαξίες, της τεχνολογικής, απτής πραγματικότητας, των ιατρικών επιτευγμάτων, των μεγάλων απαντήσεων στην επιστήμη. Η αλήθεια είναι ότι το θέμα της πίστης δεν υποχώρησε ποτέ, πάντα θα απασχολεί τον άθρωπο όσο εκείνος παραμένει θνητός, γνωρίζοντας ότι το τέλος κάποια στιγμή έρχεται.
Η πίστη βρίσκεται στα χαρακώματα της Ουκρανίας, στα ερείπια που άφησε πίσω του ο σεισμός στην Τουρκία και στη Συρία, στα σαπιοκάραβα που παραφορτωμένα μετανάστες και πρόσφυγες διασχίζουν τα νερά της Μεσογείου αναζητώντας τη «γη της Επαγγελίας», όπου υπάρχουν πόνος, ασθένεια, απόγνωση, μεγάλα αδιέξοδα και τσακισμένοι άνθρωποι. Θα συνεχίσει να υπάρχει πέρα και ξέχωρα από κάθε επιστημονική επανάσταση.
Η πίστη δεν εκλογικεύεται ούτε μπαίνει στο τραπέζι της κριτικής. Είναι άγονη και ανώφελη μια τέτοια διαδικασία. Οδηγεί σε δίπολα, σε στείρα αντιπαράθεση και σε πάθη που στενεύουν τα περιθώρια συνεννόησης και διαλόγου. Οπως δεν είναι η πίστη η απάντηση σε όλα τα προβλήματα, έτσι και κάθε τι προοδευτικό δεν αποτελεί τη μοναδική λύση.
Το τι αγγίζει τις καρδιές των ανθρώπων παραμένει συχνά ανεξήγητο, μυστήριο. Το έχει περιγράψει πολύ εύστοχα ο Μπλεζ Πασκάλ: «Εχει λόγους η καρδιά να εμπιστεύεται, που το μυαλό αδυνατεί να καταλάβει».
Δεν υπάρχουν σχόλια