ΕΛΤΑ: Ναυάγιο επί χάρτου
Ο διευθύνων σύμβουλος των Ελληνικών Ταχυδρομείων Γρηγόρης Σκλήκας «πλήρωσε το μάρμαρο» για τους χειρισμούς της κυβέρνησης και τους δικούς του σχετικά με την αναδιάρθρωση της εταιρείας του, που είχε εξαγγείλει τρεις μέρες νωρίτερα. Το χρονικό ενός ναυαγίου.
Μία σειρά υπουργών που έχουν αναλάβει στο παρελθόν τη διαχείριση των Ελληνικών Ταχυδρομείων, μιλώντας μου κατέληξαν όλοι στο ίδιο συμπέρασμα: «Αν δεν μειώνονταν δραματικά τα υποκαταστήματα τα ΕΛΤΑ, απλά θα έκλειναν».
Οι αντιρρήσεις των βουλευτών της ΝΔ κυρίως, που έπαιξαν ρόλο στην αναθεώρηση της κυβερνητικής απόφασης για το κλείσιμο των 204 υποκαταστημάτων των ΕΛΤΑ –αναθεώρηση που εκδηλώθηκε με την παραίτηση Σκλήκα το μεσημέρι της Τρίτης λίγο πριν από κοινοβουλευτική συνεδρίαση, όπου προμηνυόταν εξέγερση των κυβερνητικών βουλευτών– αφορούσαν τον τρόπο της αναδιάρθρωσης και όχι την ίδια την αναδιάρθρωση.
Η διοίκηση Σκλήκα παρέθετε δύο αριθμούς που έδειχναν το αναπόφευκτο του εγχειρήματος της συρρίκνωσης του δικτύου:
- Τα 204 καταστήματα που αρχικά ανακοινώθηκε ότι θα έκλειναν, έκαναν έσοδα 9 εκατομμυρίων ευρώ και προκαλούσαν έξοδα 32 εκατομμυρίων.
- Μαζί τα καταστήματα έφερναν 30 εκατομμύρια σε συνολικό τζίρο των ΕΛΤΑ 250 εκατομμυρίων ευρώ και κόστιζαν 93 εκατομμύρια.
Σύμφωνα με τους βουλευτές της ΝΔ από αρκετούς νομούς της επαρχίας, ένα από τα προβλήματα της απόφασης Σκλήκα ήταν ότι τα κριτήρια που επελέγησαν για να κλείσουν καταστήματα δεν ήταν διαφανή:
- Υπάρχουν νομοί όπως της Φθιώτιδας, όπου διατηρούνται υποκαταστήματα σε χωριά με πληθυσμό 700 κατοίκων, ενώ κλείνουν αλλά σε χωριά με πληθυσμό 6.000 (Αταλάντη). Στον ίδιο νομό κλείνει το κατάστημα της Στυλίδας που είναι δίπλα στη Λαμία και διατηρείται της Πελασγίας, στα σύνορα με τη Θεσσαλία. Πηγές των ΕΛΤΑ σημειώνουν ότι αυτό γίνεται με βάση τη χιλιομετρική απόσταση ανάμεσα στα διάφορα υποκαταστήματα και όχι με βάση την πληθυσμιακή βάση κάθε τόπου. «Θυμίζει περισσότερο ασκήσεις επί χάρτου και όχι αποτέλεσμα επιτόπιας αυτοψίας ώστε να βρεθεί η βέλτιστη λύση με βάση τη γεωμορφολογία και την κινητικότητα του πληθυσμού σε κάθε τόπο», λέει πρώην υπουργός που διαφώνησε με τον τρόπο της ανακοίνωσης της κυβερνητικής πρωτοβουλίας για τα ΕΛΤΑ.
- Κάποιες ακόμα παρατηρήσεις ενισχύουν το παραπάνω επιχείρημα, όπως π.χ. το κλείσιμο του υποκαταστήματος στο Άγιο Όρος. Βεβαίως εκεί ο πληθυσμός των 300 μοναχών είναι μικρός, αλλά δεν έχουν άλλη επιλογή εκτός από το γραφείο του τοπικού ταχυδρομείου. (Μάλιστα ο Σκλήκας φαίνεται ότι σε κατ' ιδίαν συζητήσεις μιλάει ανοιχτά για την αστοχία του συγκεκριμένου κλεισίματος).
Αδυναμία συνεννόησης
Ο παραιτηθείς Γρηγόρης Σκλήκας επιμένει ότι είχε ενημερώσει τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη για την απόφαση να κλείσουν τα 204 υποκαταστήματα με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, που όμως έφτασε σε μέιλ που δεν κοίταζε ο Χατζηδάκης. Το ίδιο μέιλ φαίνεται ότι πήγε στον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, που όμως δεν είναι είναι υπεύθυνος παρά μόνο για τη χρηματοδότηση της «καθολικής υπηρεσίας», δηλαδή της υποχρέωσης των ΕΛΤΑ να βρίσκονται με το δίκτυό τους παντού στη χώρα (η υπόλοιπη δραστηριότητα των ΕΛΤΑ, δηλαδή η εταιρική τους ύπαρξη, ελέγχεται από το Υπερταμείο).
Το πρωί του περασμένου Σαββάτου ο Κωστής Χατζηδάκης, σε συνεδρίαση που έγινε για τις ανακοινώσεις των ΕΛΤΑ την Παρασκευή, «κατσάδιασε» τον Σκλήκα, θεωρώντας –και σωστά– ότι ένα μέιλ δεν αρκούσε για να ενημερωθεί για μία τόσο σοβαρή απόφαση. Από εκεί και πέρα το μέλλον του Σκλήκα ήταν προδιαγεγραμμένο.
Στη σύσκεψη αυτή αποφασίστηκε να γίνει ο προσωρινός ελιγμός να κλείσουν 46 από τα υποκαταστήματα στα αστικά κέντρα και να αναβληθεί το κλείσιμο των υπόλοιπων 158 στην επαρχία επί ένα τρίμηνο, με στόχο όμως να κλείσουν τελικά στο τέλος του τριμήνου. Αντί όμως να καταλαγιάσει η εσωκομματική κυρίως θύελλα μέσα στη ΝΔ, αυτή εντάθηκε καθώς –δικαίως– οι «αντάρτες», που ήταν δεκάδες, πήραν θάρρος. Έτσι εχθές το μεσημέρι ακυρώθηκε συνεδρίαση κοινοβουλευτικών επιτροπών που είχε προγραμματιστεί στη Βουλή, καθώς επικοινωνιακά θα οδηγούσε σε ένα Βατερλώ για όσους θα έπαιρναν μέρος.
Μία πρόγευση είχε πάρει ο Δημήτρης Παπαστεργίου, υπουργός ψηφιακής διακυβέρνησης, τη Δευτέρα σε τηλεδιάσκεψη με δεκάδες βουλευτές της ΝΔ, όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με την έκκληση των βουλευτών: «πάρτε το πίσω». Η χθεσινή συνεδρίαση στη Βουλή έπρεπε να αναβληθεί και ο Σκλήκας να θυσιαστεί, ώστε να υπάρξει κατευνασμός των οικείων βουλευτών. Το «μασάζ» τους τώρα θα αναλάβει ομάδα υπουργών υπό τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας Κυριάκο Πιερρακάκη. Στην κυβέρνηση πιστεύουν ότι κάθε βουλευτής της επαρχίας θα μπορούσε να βάλει νερό στο κρασί του παίρνοντας «κάτι» για τον νομό του, έναντι συρρίκνωσης του τοπικού δικτύου των ΕΛΤΑ.
Όμως η κυβέρνηση μελετά μία σειρά άλλων μέτρων ακόμα και εκεί που δεν θα υπάρχουν τα ΕΛΤΑ, π.χ. να ανοίξει ένας γκισές των ΕΛΤΑ σε ένα τοπικό καφενείο ή να αναπληρωθούν οι υπηρεσίες του καταστήματος με υπηρεσίες κούριερ. Σήμερα ακόμα και το 90% των συντάξεων παραλαμβάνεται από τους συνταξιούχους στο σπίτι τους.
Η εκκρεμότητα της καθολικής υπηρεσίας
Τον Νοέμβριο του 2020, στο τέλος του δεύτερου κύματος του κορονοϊού, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας εξέδωσε μία ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία:
«Τα υπουργεία Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, από κοινού με την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ), προβαίνουν στον μετασχηματισμό των Ελληνικών Ταχυδρομείων. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, ώστε τα ΕΛΤΑ να γυρίσουν οριστικά σελίδα, να εκσυγχρονισθούν και να συνεχίσουν αποτελεσματικά να επιτελούν το έργο τους.
Κεντρικός σκοπός του σχεδίου είναι η εταιρεία να διασφαλίσει και να ενδυναμώσει τον κοινωνικό της ρόλο ως φορέα της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και ταυτόχρονα να βελτιώσει την αποδοτικότητά της. Οι βασικοί άξονες του σχεδίου είναι:
• ο εξορθολογισμός του μισθολογικού κόστους, με έμφαση στην υλοποίηση σχεδίου εθελουσίας εξόδου εργαζομένων,
• ο ψηφιακός μετασχηματισμός της εταιρείας, με αναβάθμιση συστημάτων, αυτοματοποίηση κέντρων διαλογής και παροχή καλύτερων και περισσότερων ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες,
• η αναδιάρθρωση της οργανωτικής δομής της εταιρείας για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της καθολικής υπηρεσίας, σε συνδυασμό με αλλαγές στο μοντέλο εξυπηρέτησης της αλληλογραφίας,
• η ανάπτυξη νέας πολιτικής προμηθειών και η καλλιέργεια μιας νέας εταιρικής κουλτούρας, με την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού της εταιρείας.
Η λύση που επιλέχθηκε επιφέρει το μέγιστο δυνατό όφελος στους πολίτες και στις επιχειρήσεις, με το ελάχιστο δυνατό κόστος για τους φορολογούμενους. Υιοθετεί, δε, τις αρχές μετασχηματισμού που ακολούθησαν την τελευταία δεκαετία όλες οι χώρες της Ευρώπης αναφορικά με τις ταχυδρομικές υπηρεσίες τους.
Για την υλοποίηση του σχεδίου, δρομολογείται Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου της εταιρείας Ελληνικά Ταχυδρομεία Α.Ε. ύψους 100 εκατομμυρίων ευρώ, στην οποία θα συμμετάσχει η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ).
Ταυτόχρονα, προς τον σκοπό της διασφάλισης της αδιάλειπτης παροχής καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, δρομολογείται η απόδοση στην ΕΛΤΑ Α.Ε. του πλήρους ανταλλάγματος από τη σύμβαση μεταξύ αυτής και του Ελληνικού Δημοσίου για τα έτη 2013-2020, όπως αυτό υπολογίζεται από την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) σε ετήσια βάση».
Η τελευταία αυτή πρόταση της ανακοίνωσης αφορούσε 149 εκατομμύρια ευρώ που χρωστούσε το ελληνικό δημόσιο για την καθολική υπηρεσία στα ΕΛΤΑ από το 2013 και αποφάσιζε να τους τα δώσει αναδρομικά.
Μετά την ανακοίνωση, ένας ανταγωνιστής των ΕΛΤΑ, η ACS, προσέφυγε εναντίον αυτής της απόφασης της ελληνικής κυβέρνησης. Η προσφυγή, που επικαλείτο τις διατάξεις του ανταγωνισμού, αφορούσε και τα 149 εκατομμύρια ευρώ, και τα 100 εκατομμύρια για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου καθώς και την εξαίρεση των υπηρεσιών των ΕΛΤΑ από την καταβολή ΦΠΑ. Όλα αυτά ο ανταγωνιστής των ΕΛΤΑ τα θεωρούσε στρέβλωση του ανταγωνισμού.
Η Ελληνική Δημοκρατία είχε άλλη γνώμη: «Ο καθοριστικός παράγοντας που διακρίνει τις καθολικές υπηρεσίες από άλλες υπηρεσίες που προσφέρονται από τους φορείς της ταχυδρομικής αγοράς είναι ότι οι πρώτες είναι προς το δημόσιο συμφέρον και δεν εξυπηρετούν τα επιμέρους οικονομικά συμφέροντα μιας συγκεκριμένης επιχείρησης ή άλλου χρήστη. Εάν αυτό ισχύει για μια υπηρεσία, τότε θα πρέπει να ισχύει η απαλλαγή από τον ΦΠΑ για την εν λόγω υπηρεσία».
Σύμφωνα με υπουργό που θέλει να μείνει ανώνυμος, η κυβέρνηση ήταν σε θέση μετά το 2020 να πληρώνει μέχρι 15 εκατομμύρια για την καθολική υπηρεσία κάθε χρόνο· κάθε ευρώ παραπάνω θα χρειαζόταν την έγκριση της Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της ΕΕ. Αυτή δεν τη δίνει από το 2020, καθώς εξετάζει αν θεωρεί τα χρήματα αυτά κρατική ενίσχυση. Σε μία σειρά από χώρες του Βορρά, αυτού του είδους η επιχορήγηση είχε καταργηθεί.
Σήμερα κατά τα ΕΛΤΑ η κυβέρνηση «χρωστάει» στα Ελληνικά Ταχυδρομεία 46 εκατομμύρια έναντι της καθολικής υπηρεσίας, ενώ κατά το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης 26,5 εκατομμύρια. Όπως όμως και να μετρήσει κανείς, τα ΕΛΤΑ δεν είναι σε θέση να βγάλουν τα έξοδά τους.
Οι χάκερς το κερασάκι στην τούρτα των χρεών
Εξαιτίας της έλλειψης επενδύσεων στην κυβερνοασφάλειά τους, τα ΕΛΤΑ βρέθηκαν στο στόχαστρο χάκερς το 2022, τους οποίους πήραν χαμπάρι με καθυστέρηση πολλών ωρών. Παρά το γεγονός ότι δεν διέρρευσαν κρίσιμα προσωπικά δεδομένα των χρηστών τους, η Αρχή για την Προστασία των Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα τους επέβαλε πρόστιμο-μαμούθ μετά τη διαπίστωση ότι τα συστήματα προστασίας τους ήταν διάτρητα.
Στον ισολογισμό του 2024 η διοίκηση της εταιρείας διατυπώνει ορισμένες ανησυχίες:
Τα αποτελέσματα μετά φόρων από συνεχιζόμενες και διακοπείσες δραστηριότητες ανήλθαν σε ζημίες ύψους 8.372 χιλ. ευρώ (1/1-31/12/2023: 28.737 χιλ. ευρώ) ενώ τα Ίδια Κεφάλαια της Εταιρείας κατά την 31η ∆εκεμβρίου 2024 είναι αρνητικά και ανέρχονται σε 140.111 χιλ. ευρώ. Η αρνητική Καθαρή Θέση προέρχεται κυρίως από την υλοποίηση του προγράμματος της εθελουσίας εξόδου που ολοκληρώθηκε εντός του 2021, μέρος του στρατηγικού πλάνου μετασχηματισμού των ΕΛΤΑ αλλά και αρνητικών αποτελεσμάτων που προέκυψαν από την επίδραση του Covid και της Κυβερνοεπίθεσης στις λειτουργικές δραστηριότητες της Εταιρείας. Σχετικά µε την Κυβερνοεπίθεση, στις 28/02/2024 η Αρχή Προστασίας ∆εδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα µε την υπ’ αριθμόν 10/2024 απόφαση της, επέβαλε πρόστιμο ύψους 2.995 χιλ. ευρώ στην Εταιρεία, για το οποίο εντός του πρώτου τριμήνου 2025 εισπράχθηκε ασφαλιστική αποζημίωση ποσού 1.000 χιλ. ευρώ. Όσον αφορά το κεφάλαιο κίνησης της εταιρείας συνεχίζει να είναι αρνητικό μιας και το σύνολο της αξίας των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων της, υπερβαίνει τη συνολική αξία των κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων κατά ποσό 162.198 χιλ. ευρώ περίπου.
Τέλος τα ΕΛΤΑ, που εξυπηρετούν λογαριασμούς κοινωνικής ασφάλισης, χρωστούν στον ΕΦΚΑ 62 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία έχουν διακανονίσει να πληρώσουν σε μία 20ετία.
Δεν υπάρχουν σχόλια