Θολό το ελληνικό «όχι» στο Συμβούλιο Ειρήνης
H κυβέρνηση «κρύφτηκε» πίσω από την Ευρωπαϊκή Ενωση και με καθυστέρηση τοποθετήθηκε σχεδόν αρνητικά στην πρόσκληση για συμμετοχή της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ, με το οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος φιλοδοξεί να υποκαταστήσει τον ΟΗΕ, ανατρέποντας κάθε έννοια Διεθνούς Κοινωνίας και Διεθνούς Δικαίου που υφίστανται μεταπολεμικά.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, λίγο πριν από την έκτακτη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες και αφότου είχαν διαφανεί οι ευρωπαϊκές προθέσεις, είπε «ναι» στο Συμβούλιο για την Ειρήνη αλλά μόνο για τη Γάζα, που ήταν ο αρχικός σκοπός και «όχι» να έχει ευρύτερο ρόλο διαμεσολαβητή σε συρράξεις που σοβούν στον πλανήτη, όπως τελικώς παρουσιάστηκε στη Χάρτα του Συμβουλίου του Αμερικανού προέδρου, την οποία έλαβαν όσοι προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν σε αυτό.
«Αξιακός ρεαλισμός»
Ο πρωθυπουργός εξέφρασε την ελληνική θέση το απόγευμα της Πέμπτης, παρότι είχαν περάσει αρκετά εικοσιτετράωρα από την περασμένη Παρασκευή που η Αθήνα έλαβε την αμερικανική πρόσκληση για συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης. Μέχρι την τελευταία στιγμή στην Αθήνα υπήρχε προβληματισμός καθώς καλούνταν να ισορροπήσει ανάμεσα στη διαχρονική στάση της χώρας περί απόλυτου σεβασμού των αρχών του Διεθνούς Δικαίου και τη στρατηγική σχέση που έχει αναπτύξει με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
«Η Ελλάδα είναι χώρα-μέλος της Ε.Ε., αλλά και με στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οπότε έχουμε κάθε λόγο πάντα να επιδιώκουμε οι όποιες αναταράξεις να είναι πρόσκαιρες και να προσπαθούμε να βρίσκουμε λύσεις που θα είναι προς το αμοιβαίο συμφέρον όλων» δήλωσε χθες τα ξημερώματα ο κ. Μητσοτάκης μετά την ολοκλήρωση της συνόδου των ηγετών της Ε.Ε.
Ο πρωθυπουργός, ο οποίος δεν παρέστη τελικώς στο Νταβός, αποφεύγοντας έτσι την επαφή με τον Ντόναλντ Τραμπ, εξηγώντας την ελληνική στάση διευκρίνισε ότι η Ελλάδα ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ υπήρξε πρωταγωνίστρια στην απόφαση 2803, η οποία νομιμοποίησε το Συμβούλιο Ειρήνης των ΗΠΑ –μόνο όμως ως προσωρινή διοίκηση της Γάζας– προκειμένου να υλοποιηθούν τα επόμενα στάδια του ειρηνευτικού σχεδίου, όπως αυτό έχει συμφωνηθεί.
Σημειώνεται ότι, ούτως ή άλλως, η πρόβλεψη και η αποδοχή Συμβουλίων Ειρήνης που ορίζονται και λειτουργούν υπό την εποπτεία κάποιου ισχυρού του διεθνούς συστήματος υπονομεύουν επί της αρχής το κύρος του θεσμού του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ωστόσο, για την ελληνική κυβέρνηση, που επιδεικνύει ανοχή στην απαξίωση του Διεθνούς Δικαίου από τον Τραμπ, όπως φάνηκε στην περίπτωση της Βενεζουέλας, προέχει το εθνικό συμφέρον το οποίο ταυτίζεται με την ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής στρατηγικής συνεργασίας.
Το «όχι» της Ελλάδας στις πρακτικές Τραμπ δεν είναι καθαρό. Η αποστασιοποίηση της Ελλάδας από τον απόλυτο σεβασμό στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου χαρακτηρίστηκε από τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, «αξιακός ρεαλισμός», ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε χθες από τις Βρυξέλλες ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις δείχνουν πως πρέπει να περάσουμε από την ισχύ των αξιών στην αξία της ισχύος.
Σκεπτικισμός
Σε αντίθεση με την Ελλάδα, η οποία αντιμετωπίζει με επιφυλάξεις τη νέα αυτή πρωτοβουλία, η Τουρκία επέλεξε να συμμετάσχει στο Συμβούλιο Ειρήνης, υπογράφοντας το σχετικό πλαίσιο και τοποθετώντας τη Γάζα και συνολικά τη Μέση Ανατολή στην κορυφή των διπλωματικών της προτεραιοτήτων. Η επιλογή αυτή, ωστόσο, δεν έγινε χωρίς εσωτερικό προβληματισμό και δεύτερες σκέψεις, που εξακολουθούν να συνοδεύουν την τουρκική στάση.
Ωστόσο, πίσω από τις επίσημες διατυπώσεις αναπτύσσεται ένας βαθύτερος προβληματισμός: η αποδοχή της πρόσκλησης συνεπάγεται τη νομιμοποίηση μιας διαδικασίας, για την οποία κανείς δεν μπορεί σήμερα να γνωρίζει πώς και με ποιον τρόπο θα αξιοποιηθεί στο μέλλον. Παρά τις επιφυλάξεις αυτές, η Τουρκία προχώρησε τελικώς στην υπογραφή του Συμβουλίου Ειρήνης, εκτιμώντας ότι η Γάζα και συνολικά η Μέση Ανατολή αποτελούν πρώτιστη προτεραιότητα για την τουρκική διπλωματία. Ο προβληματισμός, ωστόσο, δεν έχει αρθεί.
Στην Αγκυρα, η απόφαση ελήφθη έπειτα από μερικές ημέρες στάθμισης δεδομένων και εσωτερικών συζητήσεων. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος είχε λάβει πρόσκληση ως ιδρυτικό μέλος εκ μέρους της Τουρκίας, επέλεξε τελικά να συμμετάσχει στο νέο σχήμα, με την τουρκική ηγεσία να εκτιμά ότι δεν μπορεί να απουσιάζει από μια πρωτοβουλία που αφορά άμεσα τη Γάζα και τη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας στη Μέση Ανατολή. Αλλωστε, όπως είχε δηλώσει και ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, η απόφαση θα λαμβανόταν σύντομα – και πράγματι ελήφθη, παρά τις ενστάσεις που είχαν καταγραφεί.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο, η Αθήνα διαπιστώνει ότι, ακόμη και μετά την υπογραφή, η Αγκυρα εξακολουθεί να έχει μια –έστω άτυπη– ανησυχία. Πηγές με καλή γνώση των ελληνοτουρκικών πραγμάτων επισημαίνουν ότι η τουρκική πλευρά παραμένει σκεπτική ως προς τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της συμμετοχής της στο Συμβούλιο Ειρήνης.
Ο προβληματισμός δεν αφορά τη Μέση Ανατολή, που για την Τουρκία συνιστά στρατηγική προτεραιότητα, αλλά εστιάζει κυρίως στον φόβο ότι η λειτουργία ενός τέτοιου οργανισμού θα μπορούσε, σε δεύτερο χρόνο, να επηρεάσει το πλαίσιο του ελληνοτουρκικού διαλόγου όπως αυτό έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, μεταφέροντας κρίσιμες διαφορές σε ένα νέο φόρουμ, το οποίο ενδέχεται να λειτουργήσει ως άτυπο δικαιοδοτικό όργανο υπό την άγρυπνη εποπτεία του Αμερικανού προέδρου.
Σεναριολογία
Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι αυτή η συζήτηση είχε ανοίξει ήδη το προηγούμενο διάστημα, με αφορμή δηλώσεις του Αμερικανού πρεσβευτή στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ, για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Οι παρεμβάσεις αυτές είχαν προκαλέσει έντονη ενόχληση στην Αθήνα, καθώς ερμηνεύθηκαν ως ένδειξη μιας αμερικανικής διάθεσης για «εναλλακτικές» μορφές διαμεσολάβησης ή επίλυσης διαφορών, έξω από το καθιερωμένο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Πέρα από τη σεναριολογία, η κυβέρνηση επιμένει ότι ο ελληνοτουρκικός διάλογος κινείται σε συγκεκριμένο και ελεγχόμενο πλαίσιο. Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης επιβεβαίωσε ότι η συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν και το επόμενο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας βρίσκονται «σε πολύ προχωρημένο στάδιο», με την ανακοίνωση της ημερομηνίας να θεωρείται θέμα ημερών.
Οπως ανέφερε, η επιλογή της κυβέρνησης είναι ο δρόμος της συνέπειας και του διαλόγου, ο οποίος, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει αποφέρει συγκεκριμένα αποτελέσματα τόσο στα ελληνοτουρκικά όσο και στο μεταναστευτικό, με την Αθήνα να διαμηνύει ότι θα συνεχίσει στην ίδια γραμμή.
Δεν υπάρχουν σχόλια